قاسيەتتى بۋراباي باۋرايى اڭىزعا تۇنىپ تۇر. جاقسى مەن جايساڭ كۇن كەشكەن اتاجۇرتتىڭ ءار تاسىنىڭ اڭىزى بار. سول اڭىزداردىڭ جىلعاسى كوكىرەگى وياۋ كەز كەلگەن ادامنىڭ جان دۇنيەسىنە جارىق ساۋلە قۇيىپ تۇرعانداي.
ابىلاي الاڭىنان قالىڭ قاراعايلاردى قاق جارىپ ورلەپ شىعاتىن جالعىزاياق جول ماڭگى جاسىل قاراعاي ورماننىڭ قويناۋىنا ءسىڭىپ كەتەدى. وسى جولعا ءتۇسىپ جۇرسەڭىز, سارعىش تارتقان تاس قاتپارىن ون ساۋساعىنان ونەر ساۋلاعان حاس شەبەر ادەيىلەپ قاشاپ شىعارعانداي بيىك ارقالى تاق كورىنەدى الدىڭىزدان. كادىمگى اسەمدىگى كوز قارىقتىراتىن التىن تاق.
ءيا, ىقىلىم زاماننان بەرى بۇل جەر حان تاعى دەپ اتالادى. سارىارقاداعى جۇرتتىڭ اپشىسىن قۋىرعان قاھارلى قىس ءوتىپ, مامىراجاي كوكتەم تۋعاندا ابىلاي حان قىزىلاعاشتىڭ قويناۋىنداعى قىستاۋىنان كوشىپ كەلىپ, وسى جەر ءجانناتى ءتارىزدى جايناعان الاقانداي الاڭقايدا, كوكتەۋدە وتىرار ەدى. تاڭعى اۋا قانداي تاپ-تازا. كوگىلدىر ورمان ىشىندەگى الاڭ كەشكە قاراي دا سىرباز سالتاناتىنان ايىرىلا قويمايدى. جانعا جايلى جىبەك سامال ەسەدى. مىنە, وسى ساتتە ابىلاي حان تابيعات تارتۋ ەتكەن تاققا كەلىپ وتىرار ەدى.
قازىر بۇل جەر جۇرت كيەلىگە سانايتىن كوركەم ورىنعا اينالعان. حان تاعىن تاماشالاۋعا كەلگەن ءتامام جۇرت ءمىناجات ەتىپ, اقتىق بايلايدى. وزەكتى ورتەر وكىنىشى سول, كەشەگى كەڭەس زامانىنىڭ كەساپاتىن الاش جۇرتى عانا ەمەس, تابيعات تاڭداۋلى ۇلىنا تارتۋ ەتكەن تاس تا كورگەن. تابيعي تاقتىڭ تورىنە كىمدەر شىقپادى دەيسىز. انشەيىن ءمىنىپ-تۇسسە ءبىر ءسارى عوي, قوس قاپتالىنا, ارتىنا سىرمەن, اكپەن, قاشاۋمەن قاشاپ اتتارىن جازعان.
ابىلاي الاڭىندا تۇرىپ, كوكشەنىڭ قارسى الدىڭىزداعى بيىگىنە كوز سالساڭىز, عاجايىپ تابيعات قۇبىلىسىن ايقىن اڭعارار ەدىڭىز. قىلپىلداعان بولات قاشاۋ باتپايتىن كوك گرانيت تاسىن باۋىرلاي ءتىلىپ ورنالاسقان عاجايىپ تاس سىرعاناققا جانارىڭىز تۇسسە, تۋعان تابيعاتتىڭ قۇدىرەتىنە ەرىكسىز باس يەسىز. سوناۋ قىر جوتادان باستالىپ, ەڭىسكە قاراي قۇلديلاي قۇلايتىن عالامات ۇلكەن تاس سىرعاناقتى جاساۋ ارينە ادامنىڭ قولىنان كەلمەس ەدى. كوزبەن جوبالاعاندا, كوك تاستىڭ ەنى جيىرما قادامداي, ال تابانى 150 قادامعا جۋىق. كەرتىلىپ تۇسكەن, الدە ويىلعان. قالاي بولعان كۇندە دە جاراتىلىستىڭ بۇيرىعىمەن وسىنداي تاس سىرعاناق پايدا بولعان. ەكى جاعى ءتىپ-تىك, جىلان جالاعانداي تەپ-تەگىس. ءبىر تاڭدانارلىعى جالپاق تاباندا بارماق باسىنداي ءبىر بۇدىر بولسا شە؟ ينەنىڭ كوزىندەي ويىق تا كەزدەسپەيدى. جەرگىلىكتى جۇرت بۇل جەردى تاس سىرعاناق دەپ اتايدى. ايتسا ايتقانداي, تۋ بيىكتەن قۇلديلاي قۇلاپ, ەتەگى ەڭىسكە جەتەتىن سىرعاناقتىڭ سىرىن ۇققان كىم بار ەكەن؟!
كوك تاستان ورىلگەن, ادامزات بالاسىنىڭ ءوزى دە شىعا المايتىن بيىك شىڭنىڭ ۇشار باسىنا ءپىل شىعىپ شوگىپتى دەسە, سەنەسىز بە, سەنبەيسىز بە؟ سەنبەيتىندەر تابىلسا, بۋرابايدىڭ باۋرايىنا كەلسىن. كەلگەن سوڭ ابىلاي الاڭىنا تابان تىرەپ, ءجۇزىن وقجەتپەسكە بۇرسىن. سول ساتتە سوناۋ شىڭ باسىنان ءتورت سيراعىن باۋىرىنا باسىپ شوككەن ءپىل كورىنەدى. كوزى وتكىر ادام ۇشى ءسال جوعارى قايقيعان ۇپ-ۇزىن تۇمسىعىن اڭدايدى. باجايلاپ قاراساڭىز, الاقانداي كوزى, قاۋقيعان قۇلاعى, ساباۋداي قۇيرىعى,قىسقارتىپ ايتقاندا, بارلىق ون ەكى مۇشەسى ءتۇپ-تۇگەل. تەك جاندى ەمەس, جانسىز, كوك گرانيت تاس. ەستە جوق ەسكى كەزەڭدە وقجەتپەس باتىر قالىڭ جاۋ قاۋمالاعان ساتتە جاراتقان يەدەن تىلەك ەتىپ, تاسقا اينالىپتى دەسەدى عوي. سوندا توبەسىنە كوتەرىپ العان وسى ءپىل ەكەن دەگەن جورامال ايتىلادى. ارينە اڭىز. ايتسە دە, ۇلت مۇراتى مەن ۇلتتىڭ ۇلاعاتتى ۇلدارىنىڭ ارىماس اسىل ارمانى ۇشتاسىپ جاتقانداي. اڭىز استارىندا تۋعان جەردىڭ توپىراعىن وقجەتپەس باتىر ءتارىزدى قورعاي ءبىلۋ كەرەك. سوندا ەسىمىڭ ەل ەسىنەن ەشقاشان وشپەيدى دەگەن يشارا جاتىر.
جوعارىداعى ءبىر سوزىمىزدە, بۋرابايدىڭ باۋرايى تۇنعان اڭىز ەكەندىگىن ايتتىق قوي. تۇلعاسى ۇيدەي ءپىلدى ەلەمەي, ورمەلەپ باسىنا شىعىپ بارا جاتقان تاسباقانى كورسەڭىز, قيمىلىنا ءتانتى بولار ەدىڭىز. وقجەتپەستىڭ تاپ تۇبىندە كۇمىس كول جاقتان توقتاپ, بوركى جەرگە تۇسكەنشە باسىن كوتەرسە, ءپىلدىڭ ارتقى جاعىنان جوعارىعا تىرمىسىپ, مىسىقتابانداپ كوتەرىلىپ كەلە جاتقان تاسباقانى كورەر ەدى. الگى پاقىر موينىن العا سوزا ۇمتىلىپ, وڭ اياعىن ءپىلدىڭ شەكەسىنە سالا تىرمىسىپ تۇرعانداي. ارىداعى ويى تاۋداي ءپىلدىڭ قاراقۇسىنا قونجيىپ وتىرماقشى بولدى ما ەكەن؟
وقجەتپەستى ىرگەلەي, سۇر تاسپا جولمەن كوگىلدىر قولتىقتى وراعىتا بۋراباي ەلدى مەكەنىنە قاراي بەت تۇزەسەڭىز, بۋرابايدىڭ كۇمىس كولىنىڭ كەمەرىنە ءتونىپ تۇرعان قۇز جارتاستى كورەسىز. باجايلاپ قاراساڭىز, قۇددى قولتىراۋىن كۇمىس كولدەن جاڭا عانا شىعىپ, ارادا تانانىڭ كوزىندەي جارقىراپ جاتقان ۇلكەن شالقارعا وتەتىن جولدى باعىپ تۇرعانداي. كوكشەتاۋ توپىراعىندا تىم ەرتە زاماندا قولتىراۋىن بولدى ما, بولمادى ما كىم ءبىلسىن, ايتەۋىر بۇل تاستى ەل تاريحىن جاقسى بىلەتىن جۇرت ايداھار جوتاسى دەپ اتايدى. وڭ جاعىنان قاراساڭىز, الگى ايداھار ەندى ءبىر ساتتە تاس كەبىسكە اينالىپ كەتەدى. تابيعاتتىڭ تاماشاسىن قاراڭىزشى, بۇل! كەبىس بولعاندا, باسقا ەمەس كادىمگى قازاقتىڭ بيىك وكشە كەبىسى. اڭىز دا وزگەرەدى. ەل اۋزىندا ساقتالعان ەسكى سوزدە بۇل حان قىزىنىڭ كەبىسى ەكەن قالىپ قويعان دەگەن دەرەك تە ايتىلادى.
تاۋ ەتەگىن جيەكتەي ءجۇرىپ ءسال عانا ءارى ۇزاساڭىز, قارسى الدىڭىزداعى الاڭقايدان توبەشىك كورىنىس بەرەر ەدى. توبەشىكتىڭ باسىندا اق گيپستەن جاسالعان تاۋتەكە تۇر قاسقايىپ. تاۋتەكەگە جەتە بەرە, كۇمىس كولدىڭ ءۇستىن الا جەكەباتىر تاۋىنا قاراي مويىن بۇرساڭىز, سوناۋ قۇز ۇستىندە قارنى جەر سىزعان ساۋلىقتى كورەسىز. تيتتەي ايىرماسى بولسا شە؟ سوندىقتان بۇل جەر ەجەلدەن قويتاس اتانعان. جوعارىداعى قۇبىلىس بۇل جەردە دە قايتالانادى. الگى قويتاسقا جەكەباتىر جاقتان اينالىپ كەپ قاراساڭىز, ءوزىڭىز دە تاڭ-تاماشا قالاسىز. جاڭا عانا كوز الدىڭىزدا تۇرعان قويتاس ەندى ءبىر ءسات ەر توقىمعا اينالىپ كەتكەندەي. كەتكەندەي ەمەس, ناق ءوزى. كادىمگى قازاقتىڭ جالپاق قاستى ەرىنىڭ ءوزى. ەر ۇستىنە كوپىرتىپ كوپشىك سالعان.
وسىنىڭ ءبارىن كورە تۇرا بۋرابايدىڭ تابيعاتى كەرەمەت ەمەس دەپ ايتا الاسىز با؟!