قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ 2009 جىلدىڭ 3 قازانىندا ازەربايجاننىڭ ناحچىۆان قالاسىندا وتكەن تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ IX سامميتىندەگى تۇركى دۇنيەسىن زەرتتەيتىن حالىقارالىق عىلىمي ورتالىق قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسى ءبىراۋىزدان قولداۋ تاپتى.
وسىلايشا تاريحي ناحچىۆان كەلىسىمى نەگىزىندە 2010 جىلدىڭ 25 مامىرىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا تۇركى اكادەمياسى رەسمي تۇردە ءوز جۇمىسىن باستادى. بىرەگەي عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن تۇركيانىڭ 11-ءشى پرەزيدەنتى ابدۋللا گۇل قاتىستى.
وسىدان كەيىن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى بىشكەكتە 2012 جىلدىڭ 22-23 تامىزى كۇندەرى وتكەن تۇركى كەڭەسىنىڭ ءىى سامميتىندە تۇركى اكادەمياسىنا حالىقارالىق ۇيىم مارتەبەسىن بەرۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى. اتالعان قۇجات مۇشە مەملەكەتتەر پارلامەنتەرىندە راتيفيكاتسيالانعان سوڭ 2014 جىلدىڭ 28 تامىزىنان باستاپ تۇركى اكادەمياسى حالىقارالىق مارتەبەگە يە بولدى.
بۇگىندە باۋىرلاس تۇركى ەلدەرىنىڭ عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىن ۇيلەستىرەتىن ينستيتۋتسيونالدى ينتەگراتسيالىق قۇرىلىمعا اينالعان تۇركى اكادەمياسى بۇۇ, يۋنەسكو, IRCICA, ISESCO قاتارلى ىرگەلى حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ارىپتەستىك بايلانىستار ورناتىپ, كوپتەگەن اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا.
اكادەميانىڭ قىزمەت اۋقىمى جىلدان جىلعا ءوسىپ كەلەدى. 2018 جىلى اكادەمياعا ماجارستان رەسپۋبليكاسى باقىلاۋشى مەملەكەت رەتىندە قابىلداندى. ال وتكەن جىلى ازەربايجاندا وتكەن تۇركى كەڭەسىنىڭ VII سامميتىندە وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيەەۆ اكادەمياعا مۇشە بولۋعا نيەتتى ەكەنىن مالىمدەدى.
تۋىس ەلدەردىڭ بارشاسىمەن جوعارى دەڭگەيدە بايلانىس ورناتقان اكادەميا 10 جىل ىشىندە ەۋرازيا جانە امەريكا قۇرلىقتارى عالىمدارىنىڭ قاتىسۋىمەن 120-دان استام عىلىمي شارانى جۇزەگە اسىردى. بۇعان قوسا, الەمنىڭ كوپتەگەن تىلدەرىندە 170-تەن استام جاڭا عىلىمي ەڭبەكتى ازىرلەپ شىعاردى.
حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى تۇركى كەڭەسى سامميتىندە مەملەكەت باسشىلارى بەرگەن تاپسىرمالاردى جوعارعى دەڭگەيدە ورىنداۋدا. تۇركى ىنتىماقتاستىعى ءۇشىن ماڭىزدى بىرقاتار قۇجاتتاردى ازىرلەدى. اتاپ ايتقاندا, تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ تۇجىرىمداماسى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ سامميتىندە ماقۇلدانسا, اكادەميا دايىنداعان ورتاق وقۋلىقتار باۋىرلاس ەلدەرگە كەڭ تارالىپ, مەكتەپ باعدارلامالارىنا ەنگىزىلگەن.
اكادەميا جانىنداعى ناحچىۆان كەلىسىمى بويىنشا قۇرىلعان تۇركى كىتاپحاناسىندا 70 مىڭعا جۋىق كىتاپ قورى بار. سونىمەن قاتار, تۇركى حالىقتارىنىڭ تەرەڭنەن تامىر تارتاتىن مول مۇراسى تۇركى مۋزەيىندە توپتاستىرىلعان.
بۇگىنگى تاڭدا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى ءتۇبىرى ءبىر تۇركى حالىقتارىنىڭ التىن ارقاۋىنا اينالىپ ۇلگەردى.
بيىل بىلگە تونىكوك ەسكەرتكىشىنىڭ 1300 جىلدىعى يۋنەسكو دەڭگەيىندە اتالىپ وتىلەدى. وسىعان وراي حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى «تونىكوك جىلىنىڭ» رەسمي اشىلۋىن جاريالادى.
سونداي-اق حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ 10 جىلدىعى قارساڭىندا تۇركى الەمىنىڭ تۇعىرلى تۇلعاسى, ۇلى ويشىل اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن حالىقارالىق دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ ماقساتىندا «اباي جانە XXI عاسىر: داۋىرلەر ساباقتاستىعى» تاقىرىبىندا ونلاين كونفەرەنتسيا ءوتتى.