قازىرگى تاڭدا قاشىقتان ءبىلىم الىپ جاتقان مەكتەپ وقۋشىلارى مەن كوللەدج, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە, اسىرەسە باستاۋىش سىنىپ بالالارىنا كوپ كومەك كەرەك بولىپ تۇر. سوندىقتان قاشىقتان وقىتۋدى جۇزەگە اسىرۋشى ۇشتىك وداق: مۇعالىم, وقۋشى, اتا-اناعا ارنالعان كەڭەستەر تىزبەگىن ۇسىنامىز.
مۇعالىمدەرگە. حيميا ءپانى بويىنشا مۇعالىمدەر اراسىنداعى الەمدىك بايقاۋدا ۇزدىك دەپ تانىلعان جىگەر تەلەۋحانوۆ قاشىقتان وقىتۋداعى قۇپياسىمەن ءبولىستى. ونىڭ ويىنشا, قاشىقتان وقىتۋ ۇستازدارعا ۇلكەن ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىن دايىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– مەكتەپ مۇعالىمدەرىمەن بىرىگىپ, مەكتەبىمىزدىڭ وقۋشىلارىنا ۆيدەوساباقتار ءتۇسىرىپ جاتىرمىز. ودان باسقا, قازىر وتە جاقسى تارالىپ جاتقان چەللەندج ارقىلى ۇيدەگى بار مۇمكىندىكپەن حيميالىق زاتتاردى تەكسەرۋدى باستادىق. مىسالى, ۇيدە سابىن, سۋسابىن, كىر جۋعىش زاتتار جاساۋعا بولادى. مۇنىڭ ءبارى حيميا بولعانىمەن, 50 پايىزى عانا مەكتەپ باعدارلاماسىن قامتيدى, – دەيدى جىگەر تەلەۋحانوۆ. جىگەردىڭ ايتۋىنشا, ماڭعىستاۋلىق مۇعالىمدەر ستابيليزاتور, اروماتيزاتور, ەمۋلگاتور, بوياعىشتاردىڭ زيانىن Instagram الەۋمەتتىك جەلىسىندە حەشتەگپەن بەلگىلەپ, ءوزارا چەللەندج جاساپ, ءبىر-بىرىنە جىبەرۋدە. ونى ءار وقۋشى تۇسىنگەنى بويىنشا ورىنداپ, ءوز ويىمەن ديسكريپتەر ارقىلى جاساۋعا تىرىسادى.
– قازىرگى جاستاردىڭ كوبى الەۋمەتتىك جەلىلەردى قولدانادى. حەشتەگ ارقىلى بەلگىلى ءبىر مۇعالىمدى بەلگىلەپ, وسىنداي ادىستەمە ارقىلى وقۋشىلاردى وقىتۋ قىزىق بولىپ جاتىر. وقۋشىلار ءوز قولدارىمەن ۇستاپ كورگەن نارسەسىن جاقسىراق تۇسىنەتىن بولعاندىقتان, بۇل جەردە جاڭا مازمۇنعا كەلە جاتىرمىز. ياعني بالا باعا ءۇشىن ەمەس, ءوزى ءۇشىن وقۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىنەتىن ءسات تۋدى, – دەيدى جاس مامان.
ۇزدىك ۇستاز ارىپتەستەرىن كرەاتيۆتى بولۋعا, سونداي-اق الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ كومەگىمەن بالانى قىزىقتىراتىن ادىستەردى ويلاپ تابۋعا شاقىردى.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى اۋىل مەكتەبىنىڭ بىرىندە ينفورماتيكا پانىنەن ساباق بەرەتىن مۇعالىم مەيىرجان تەمىربەك ارىپتەستەرىنە جاڭا فورماتتاعى وقىتۋدىڭ ونىمدىلىگى جوعارى بولۋى ءۇشىن جاڭا تاقىرىپتى تۇسىندىرۋمەن شەكتەلمەي, بالانى ناتيجەگە جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى.
– بالالارعا ءوز كۇنىن جوسپارلاۋدى, ساباقتى ورىنداعاندا وزىنە ماقسات قويىپ, جوسپار قۇرۋدى جانە ناتيجەسىن بولجاي ءبىلۋدى ۇيرەتۋ كەرەك. ساباقتى ورىنداعاندا وعان كومەكتەسۋدەن بۇرىن موتيۆاتسيا بەرىپ, «سەنىڭ قولىڭنان كەلەدى», «سەن ورىنداي الاسىڭ», «تۇسىنبەي قالساڭ, ەرەجەلەردى قايتا وقى» نەمەسە ء«ماتىندى قايتالاپ وقى» دەگەن سىندى كەڭەستەر بەرۋ قاجەت. ال وقۋ ماتەريالىمەن تانىسقاندا بالاعا ۇنەمى «نە ءبىلدىڭ؟ نە ۇيرەندىڭ؟» دەگەن سۇراقتار قويىپ, قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان دۇرىس. «سەنىمەن بىرگە مەن دە كوپ نارسە ءبىلدىم» دەسەك, بالالارىمىز ىنتالانا تۇسەدى. ءبىزدىڭ اۋىلىمىزدا دا ينتەرنەت جەلىسى ناشار ۇستايدى, سوندىقتان وقۋشىلاردى ماجبۇرلەپ وتىرعان جوقپىز. اركىم ءوز مۇمكىندىگىنشە جۇمىس ىستەيدى. ءوزىم ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولعاندىقتان, قاشىقتان ساباق وتكىزۋ ماسەلەسى قيىنعا تۇسكەن جوق. ءبىر اپتا بۇرىن وقۋشىلارمەن تىكەلەي بايلانىسقا شىعىپ, ءتۇرلى ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستىق, – دەيدى م.تەمىربەك.
وقۋشىلارعا. قاشىقتان وقىتۋ كەزىندە كومپيۋتەرمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ قاراپايىم قاۋىپسىزدىكتەرىن ساقتاۋ كەرەك. بۇل تۋرالى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تەلەگرام كانالىندا جاريالادى.
1. كومپيۋتەرمەن ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋدىڭ ءۇزىلىسسىز ۇزاقتىعى: 1 سىنىپتاردا 15 مينۋت; 2-3 سىنىپتاردا 20 مينۋت; 4-5 سىنىپتاردا 25 مينۋت; 6-8 سىنىپتاردا 30 مينۋت; 9-11 سىنىپتاردا 35 مينۋتتان اسپاۋى ءتيىس.
2. ساباق بارىسىندا ءار ساعات سايىن ءۇزىلىس جاساۋدى ۇمىتپاڭىز.
3. شارشاپ-شالدىقپاۋ ءۇشىن ءۇزىلىس كەزىندە دەنە جاتتىعۋلارىن جاساعان ءجون. قيمىل-قوزعالىس كۇش-قۋات سىيلايدى.
4. كوزگە ارنالعان جاتتىعۋلاردى نازاردان تىس قالدىرۋعا بولمايدى. كوز جاتتىعۋلارىن ءاربىر 20-25 مينۋت جاساۋ ۇسىنىلادى.
بۇل ەرەجەلەر وتە قاراپايىم بولعانىمەن, ادامعا 90 پايىز اقپارات بەرەتىن كوز جانارىنىڭ قۋاتىن ساقتاۋعا سەپتەسەدى.
اتا-انالارعا. ەلورداداعى №56 ورتا مەكتەبىنىڭ پەداگوگ-پسيحولوگى ايگۇل راحىمجانقىزى جاڭا فورماتتاعى ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەڭ باستىسى اتا-انالار تاراپىنان قاشىقتان ءبىلىم الۋعا قاتىستى وڭ كوزقاراس قالىپتاستىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى اتا-انانىڭ ويى, كوزقاراسى, ءتىپتى كوڭىل-كۇيى بالاعا اسەر ەتەدى, كەي جاعدايدا بەلگىلى ءبىر ۇعىم, پىكىر قالىپتاستىرۋىنا ىقپال ەتەدى.
– بالا دۇرىس ءبىلىم الۋى ءۇشىن الدىمەن كۇن ءتارتىبىن جاساپ العان ءجون. مامان رەتىندە بۇل فورماتتىڭ كەيبىر بالالار ءۇشىن وتە پايدالى ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. مىسالى, مۇعالىم 40 مينۋتتىڭ ىشىندە 25 بالانىڭ مۇمكىندىگىن بايقاي الماي, تەك 15 بالانىڭ دەڭگەيىن انىقتاي الاتىن. قازىر مىنەزى تۇيىق بالالار دا وزدەرىن كورسەتە الاتىن مۇمكىندىككە قول جەتكىزىپ وتىر. وسىندايدا اتا-انالاردىڭ ءوز بالالارىنا سەنىم ارتىپ, ەركىندىك بەرۋى ماڭىزدى. قاشىقتان ءبىلىم الۋ فورماتى بولاشاقتا بالاعا وقىعانىن ومىردە پايدالانا الۋىنا كومەكتەسەدى. اتا-انالاردىڭ ەموتسياعا شامادان تىس بەرىلۋى, بالالارىنىڭ بىلىمىنە دەگەن كۇمانى وقۋشىلاردىڭ ءوزىن-ءوزى دۇرىس كورسەتە الۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. سوندىقتان وتباسىندا وقۋشىعا قولداۋ ءبىلدىرۋى اسا قاجەت. سونداي-اق بالالار ءۇشىن ءان ايتۋ, بي بيلەۋ, سۋرەت سالۋ سياقتى فيزيولوگيالىق جۇكتەمەلەر دە كەرەك. ونى بالا اكە-شەشەسىمەن بىرگە جاساعاندى ەرەكشە ۇناتادى, – دەيدى پسيحولوگ-پەداگوگ. ونىڭ ويىنشا, قاۋىپتى دەرتتىڭ كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەتىن جاعىمسىز جاڭالىقتارىن تىڭداي بەرگەننەن گورى, ەڭ دۇرىسى – وتباسىنا ورتاق, ۋاقىتتى قىزىقتى وتكىزۋدىڭ جولدارىن تابۋ. ماسەلەن, وتباسىلىق ەرەكشە ەستەلىكتەر, بولاشاقتاعى ارمان مەن جوسپار تۋرالى ايتۋعا بولادى. اتا-انا وزدىگىنەن, الدەكىمنىڭ ىقپالىنسىز, ءاردايىم يتەرمەلەپ نەمەسە باقىلاپ وتىرۋىنسىز ءوز بەتىنشە ءبىلىم الۋ – وسى زاماننىڭ باستى تالابى ەكەنىن بالا بويىنا, ساناسىنا سىڭىرگەنى ابزال.