پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توتەنشە جاعداي رەجيمىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ قورىتىندى وتىرىسىندا ۇكىمەتكە بەدەلدى عالىمدار مەن ساراپشىلاردان تۇراتىن بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن قۇرۋدى تاپسىردى. ەندى وسى كەڭەسكە COVID-19 پاندەمياسى جاعدايىندا, ءوز سالاسى بويىنشا قاۋىپتى ىندەتپەن كۇرەسۋگە بارىنشا ۇلەس قوسىپ, عىلىمي-زەرتتەۋلەر جاساپ, عىلىمي جوبالار مەن جول كارتالارىن دايارلاپ, بەلسەندىلىك تانىتىپ جۇرگەن جالپى بيولوگيانىڭ ءار سالالارىنىڭ جەتەكشى جاس عالىمدارىن تارتۋ قاجەت.
بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ەلىمىزدەگى پاندەميانىڭ ءورشىپ كەتۋىن بولدىرماۋ, ساقتىق پروفيلاكتيكالىق شارالارىن جۇرگىزۋگە اتسالىسۋ, كەڭەسكە تارتىلعان ءار عالىمنىڭ ءوزىنىڭ زەرتتەۋ اياسى بويىنشا COVID-19 پاندەمياسىن اۋىزدىقتاۋعا ارنالعان دايىن جوبالارىن كەشەندى, جەدەل تۇردە ىسكە اسىرۋدى قارجىلاندىرۋعا ۇسىنۋ, ەلىمىزدەگى سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدى جوسپارلاۋ, COVID-19-عا قارسى ءتيىمدى وتاندىق ۆاكتسينانى سىناقتان وتكىزۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەۋى كەرەك.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇندەۋىندە COVID-19 نەمەسە باسقا دا وسى ىندەتكە ۇقساس ەپيدەميالاردىڭ تارالۋى ءبىر رەتتىك قۇبىلىس ەمەس ەكەندىگى, وسىنداي توتەنشە جاعدايلارعا تەك پراكتيكالىق تۇردە عانا ەمەس, عىلىمي كوزقاراس جاعىنان دا دايىن بولۋىمىز كەرەكتىگىن ايتتى. وسىعان وراي پاندەميالىق جانە پانزووتيالىق ينفەكتسيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەسۋ بارىسىندا, جوعارى بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋ ماقساتىندا قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارالىق ۆاكتسينولوگيا ورتالىعى قۇرىلعان. ورتالىق وگايو شتاتى ۋنيۆەرسيتەتى (اقش) جانە الەمدەگى جەتەكشى بيوتەحنولوگيالىق Vaxine Pty Ltd كومپانياسىنىڭ (اۆستراليا) قولداۋىمەن اشىلدى. قازىرگى تاڭدا ورتالىقتىڭ ماڭىزدى عىلىمي جوباسى COVID-19-عا قارسى نانوۆاكتسينانى ازىرلەۋ بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاس عالىمدارى پاندەميا جانە پوستكارانتين كەزىندە جۇرگىزىلەتىن سانيتاريالىق-گيگيەنالىق شارالارعا, الەۋمەتتىك نىسانداردى, بەتكەيلەردى دەزينفەكتسيالاۋعا ارنالعان زاماناۋي وتاندىق پرەپاراتتاردى ازىرلەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, زەرتحانالىق ۇلگىلەردى دايارلادى. قازىرگى تاڭدا دەزينفەكتسيالاۋدا پايدالانىپ وتىرعان پرەپاراتتاردىڭ كوپشىلىگى شەت ەلدىك پرەپاراتتار, ولاردىڭ باكتەريتسيدتىك قاسيەتتەرى سىن كوتەرمەيدى جانە باعاسى وتاندىق پرەپاراتتارعا قاراعاندا بىرنەشە ەسە قىمبات.
نانوۆاكتسينا ازىرلەۋ جوباسى وتاندىق سەرىكتەسىمىز م. ايقىمباەۆ اتىنداعى اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالار ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىمەن بىرلەسىپ جۇرگىزىلۋدە. اتالعان ورتالىقتا ادامدارعا ارنالعان اللەرگيالىق ۆاكتسينالاردى دايارلاۋ بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ, وسى ۇجىم عالىمدارى ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعى عالىمدارىمەن بىرلەسىپ COVID-19-دى انىقتاۋعا ارنالعان تەست-جۇيەلەرىن ازىرلەگەن.
بۇدان بولەك اسا قاۋىپتى اۋرۋلارعا قارسى ۆاكتسينالار دايارلاۋدا جوعارى ناتيجەلەر كورسەتىپ, ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازاسى وتە جوعارى دەڭگەيدەگى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى عالىمدارىنىڭ دا قوسار ۇلەسى زور بولادى. سونداي-اق ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعى عالىمدارى ءار ءتۇرلى تەحنولوگيالىق پلاتفورمالاردا 27 تەست-جۇيەلەرىن دايارلاعان. جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, قىسقا ۋاقىت ىشىندە العاشقى وتاندىق COVID-19 بالاۋعا ارنالعان ناقتى ۋاقىتتاعى پتر تەست جۇيەسىن ازىرلەدى.
ءوز ويىمدى تۇيىندەي كەلە, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا پاندەميا كەزىندەگى لاجسىز دەزينفەكتسيانى جانە پوستكارانتين كەزىندەگى پروفيلاكتيكالىق دەزينفەكتسيانى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن دەزينفەكتولوگ ماماندار, دنق يدەنتيفيكاتسيا كەشەندى ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ جانە تەست-جۇيەلەرىن ءارى قاراي جەتىلدىرۋ جانە نانوۆاكتسينانى دايارلاۋ ءۇشىن بيولوگ-بيوتەحنولوگ, بيوحيميك, ميكروبيولوگ, گەنەتيك, ۆيرۋسولوگ, ۆاكتسينولوگ, ەپيدەميولوگ عالىمدار مەن بەلدى ساراپشىلاردى تارتۋعا ءتيىسپىز.
جوعارىدا اتالعان ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت, عىلىمي ورتالىقتار مەن عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى ەلىمىزدەگى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى پاندەميا جاعدايىندا جانە دە بولاشاقتا ءارتۇرلى توتەنشە جاعدايلار كەزىندە دە كۇرەسۋگە, ۆيرۋستاردى اۋىزدىقتاۋعا, قاجەتتى پرەپارتتاردى سىناقتان وتكىزىپ, ءتيىستى زەرتحانالىق ۇلگىلەرىن دايارلاۋعا عالىمداردىڭ پوتەنتسيالى, ماماندارىنىڭ قۇزىرەتتىلىگى, ءوز سالالارى بويىنشا ەلىمىزدەگى ۇزدىك بىلىكتىلىگى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ جەتكىلىكتىلىگى, 2,3 جانە 4 توپتتاعى پاتوگەندى ميكرواعزالارمەن جۇمىس جاساۋعا رۇقساتى, ءىرى حالىقارالىق جانە مەملەكەتتىك قوماقتى عىلىمي جانە كوممەرتسيالىق جوبالارمەن جۇمىس تاجىريبەسى, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك سالاسى بويىنشا حالىقارالىق جەتەكشى ورتالىقتار مەن كومپانيالاردىڭ سەرىكتەستىگى كەڭەسكە مەملەكەت باسشىسى تاپسىرىلعان ءىستى ابىرويمەن اتقارىپ شىعاتىندىعىنا سەنىمىم مول.
قۋانتار ءاليحانوۆ,
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورى,
Ph.D دوكتور