پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا 2020 جىلعى قاڭتار-ساۋىردەگى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىسى جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى قارالدى. ەكونوميكانىڭ جاي-كۇيى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ باياندادى.
بيىلعى قاڭتار-ءساۋىر ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋارلار ءوندىرىسى 5,8%-عا ءوستى. سونىمەن قاتار كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر 4%-عا ازايدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە جالپى ىشكى ءونىمى 0,2%-عا تومەندەدى.
ر. دالەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىزمەتتەر سالاسىنداعى تومەندەۋ قابىلدانعان كارانتيندىك شەكتەۋلەرمەن بايلانىستى. جىلدىق ينفلياتسيا 6,8%-دى قۇرادى.
ءوندىرىس سەكتورىنداعى ءوسۋ وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ 7%-عا, كەن ءوندىرۋدىڭ 6%-عا, قۇرىلىستىڭ – 5,5%-عا جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ 2,2%-عا ۇلعايۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.
سونىمەن بىرگە قىزمەتتەر سەكتورىندا كولىك قىزمەتتەرى 11%-عا, ساۋدادا – 8,9%-عا, اكىمشىلىك قىزمەتتەردى كورسەتۋدە – 4%-عا جانە جىلجىمايتىن م ۇلىكپەن جاسالاتىن وپەراتسيالاردا – 2,7%-عا تومەندەدى. بۇل رەتتە بايلانىس قىزمەتتەرى قاڭتار-ساۋىردە 9,6%-عا ارتتى.
«ەگەر ءساۋىر ايىن جەكە قارايتىن بولساق (كارانتيندىك اي) 2019 جىلعى ساۋىرمەن سالىستىرعاندا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر سەكتورى 17,5%-عا تومەندەدى. اتاپ ايتقاندا, ساۋدا جانە كولىك ۇشتەن بىرگە, اكىمشىلىك قىزمەت كورسەتۋ – 22,5%-عا جانە جىلجىمايتىن م ۇلىكپەن جاسالاتىن وپەراتسيالار – 9,9%-عا تومەندەدى. بۇل تومەندەۋ شەكتەۋلىك كارانتيندىك شارالارمەن بايلانىستى», — دەدى ر. دالەنوۆ.
قاڭتار-ناۋرىزدا سىرتقى ساۋدا اينالىمى $21 ملرد قۇرادى. ەكسپورت 4,2%-عا ۇلعايىپ, $13,9 ملرد جەتتى. بۇل رەتتە يمپورت $7,1 ملرد دەيىن تومەندەدى. ساۋدا بالانسىنىڭ وڭ سالدوسى وتكەن جىلعى ءى توقسانمەن سالىستىرعاندا 9%-عا ارتتى.
ونەركاسىپ ءوندىرىسى 5,9%-عا ۇلعايدى. 15 وڭىردە ءوسۋ بايقالادى. تومەندەۋ تەك قىزىلوردا وبلىسىندا تىركەلدى. ەڭ جوعارى ءوسىمدى قوستاناي (15,4%-عا) جانە اتىراۋ (14,2%-عا) وبلىستارى كورسەتتى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءونىم كولەمى وسۋدە. ءوسىم 7%-دى قۇرادى.
«ماشينا جاساۋدا (25,4%-عا ءوسىم), فارماتسەۆتيكادا (24,2%-عا), قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرۋدە (15,6%-عا) جانە جەڭىل ونەركاسىپتە (13,9%-عا) ءوسىمنىڭ جوعارى قارقىنى ساقتالدى. وڭىرلەر بولىنىسىندە قوستاناي (24%-عا), قىزىلوردا (20,2%-عا) جانە تۇركىستان (17,2%-عا) وبلىستارىندا جوعارى ءوسۋ بايقالادى», — دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
جامبىل جانە اقتوبە وبلىستارىندا تومەندەۋ تىركەلدى. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار بويىنشا 13 ءوڭىر ءوسىم كورسەتتى. ەڭ جوعارى ءوسىم تۇركىستان جانە اقمولا وبلىستارىندا, سونداي-اق نۇر-سۇلتان قالاسىندا بايقالادى.
4 وڭىردە تومەندەۋ تىركەلدى. بۇل اتىراۋ جانە قىزىلوردا وبلىستارى, شىمكەنت جانە الماتى قالالارى. وسى وڭىرلەردىڭ ۇلەسى جوعارى بولعاندىقتان, ول جالپى ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمىنە اسەر ەتتى.
ر. دالەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 0,9%-عا دەيىن باياۋلادى.
قۇرىلىس 5,5%-عا ۇلعايدى. 13 وڭىردە ءوسىم بايقالادى. تۇركىستان جانە قاراعاندى وبلىستارىندا قارقىندى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
4 وڭىردە قۇرىلىس جۇمىستارى قىسقارتىلدى. بۇل اقتوبە جانە قىزىلوردا وبلىستارى, شىمكەنت جانە نۇر-سۇلتان قالالارى.
بۇل رەتتە وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ءوندىرىسى بەلسەندى تۇردە وسۋدە. ولاردى ءوندىرۋ 15,6%-عا ۇلعايدى.
«جىل باسىنان بەرى 3,1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. 10 ءوڭىر ءوسىم كورسەتتى. الماتى جانە جامبىل وبلىستارىندا ەڭ جوعارى ءوسىم تىركەلدى. 7 وڭىردە تومەندەۋ بايقالدى», — دەدى ر. دالەنوۆ.
اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى 2,2%-عا ءوستى. اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا 15 وڭىردە وڭ سەرپىن بايقالىپ وتىر.
«كارانتيندىك قورعاۋ شارالارىنا بايلانىستى بارلىق وڭىردە ساۋدا تومەندەدى. مۇنداعى نەگىزگى ۇلەس شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە تيەسىلى. 14 وڭىردە كولىك قىزمەتتەرىنىڭ تومەندەگەنى بايقالدى. تومەندەۋ نەگىزىنەن جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ازايۋىنا بايلانىستى», — دەدى ول.
8 ەكونوميكالىق كورسەتكىش بويىنشا جالپى جاعداي كەلەسىدەي: وڭدەۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ, كولىك, ساۋدا, ينۆەستيتسيالار, ينفلياتسيا.
10 وڭىردە جاقسى سەرپىن بايقالۋدا. 8 كورسەتكىشتىڭ تەك 2-3 كورسەتكىشى بويىنشا تومەندەۋ تىركەلدى. تيىسىنشە قالعان كورسەتكىشتەر بويىنشا ءوسۋ بايقالۋدا.
قىزىلوردا وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىندا 5 كورسەتكىش بويىنشا تومەندەۋ تىركەلدى. ولار — قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇي, كولىك, ساۋدا جانە نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار.
قارجىلاندىرۋ جانە كرەديتتەۋ بويىنشا جاڭا شارالاردى, سونىمەن بىرگە ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ شارالارىن ەسكەرە وتىرىپ, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار كەلەسى اسپەكتىلەرگە نازار اۋدارۋى قاجەت:
كارانتيندىك شارالاردى بىرتە-بىرتە جەڭىلدەتۋدى ەسكەرە وتىرىپ, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى قالاپىنا كەلتىرۋ;
«نۇرلى جەر», «نۇرلى جول» باعدارلامالارى جانە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» شەڭبەرىندە قۇرىلىس جۇمىستارىن جانداندىرۋ;
الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك باعالارىنا مونيتورينگ جۇرگىزە وتىرىپ, باعا ءوسىمىن بولدىرماۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قابىلداۋ;
«بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» جانە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارى شەڭبەرىندە جوبالاردى جىلدام ىرىكتەۋ جانە مونيتورينگ جۇرگىزۋ;
وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى وففتەيك كەلىسىم-شارتتار جانە اگروونەركاسىپ كەشەنىندە فورۆاردتىق مامىلەلەر تەتىكتەرى ارقىلى ءوندىرىستى ىنتالاندىرۋ.