جەكەمەنشىك كاپيتالدى زاڭ تارماقتارىنا سايكەس دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە تارتۋ اتالعان سالانى ودان ءارى دامىتۋعا جانە تۇرعىندارعا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە قاجەت.
تەگىن مەديتسينالىق ەم بۇگىنگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ باستى ءبىر بازالىق باعىتى بولىپ تابىلادى. الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ماڭىزى وتە جوعارى وسى سالاعا مەملەكەت تاراپىنان بولىنەتىن قارجىلاندىرۋ كولەمى دە جىل سايىن ءوسىپ كەلەدى. ويتكەنى, الەمدىك مەديتسينا ۇنەمى العا دامۋ, جىلجۋ ۇستىندە. سوڭعى ۋاقىتتا الەمدە دياگنوستيكا مەن اۋرۋلاردى ەمدەۋدىڭ جاڭا ادىستەرى مەن تاسىلدەرى پايدا بولۋدا. مۇنىڭ بارىنە قىرۋار قاراجات جۇمسالاتىنى تۇسىنىكتى.
وعان قوسا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ماماندىعىن كوتەرۋ, جاڭا مەديتسينالىق قوندىرعىلار ساتىپ الۋ, ەسكىرگەن اۋرۋحانالار مەن ەمحانالار جانە كلينيكالار عيماراتتارىن قايتا جاڭعىرتۋ, ولارعا مەنەدجمەنت جانە ساپالىق باقىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەتتىلىگىن قايدا قويارسىز؟ بۇل جۇمىستاردىڭ بارىنە قارجى دانەكەر بولعانىمەن, باستى ماقسات – مەديتسينا ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ءسايكەستەندىرۋ. مىنە, وسىنداي بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسى ايماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەلەرىندە قالاي شەشىلۋدە؟ ەڭ الدىمەن ايتارىمىز, جوعارىدا كورسەتىلگەن بىرقاتار ماسەلەلەردى رەتتەۋگە بيىلعى جىلدىڭ ءتورتىنشى ءشىلدەسىندە قابىلدانعان قر-نىڭ «كونتسەسسيالار» تۋرالى زاڭى جاڭا ءبىر لەپ اكەلگەنىن باسىن اشىپ ايتۋعا ءتيىسپىز. بۇل زاڭنىڭ باستى ەرەكشەلىگى نەدە؟ ءبىز وسى ساۋالدى باتىس قازاقستان وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى حاميدوللا يرمەنوۆكە قويعان ەدىك. «كونتسەسسيا – مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىكتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءبىر جولى. كونتسەسسيالىق كەلىسىمنىڭ تۇپكى ءمانى مەملەكەتتىك مەنشىكتەگى نىسانداردى جەكە ينۆەستورلاردىڭ ۋاقىتشا پايدالانۋىنا جول اشۋ. سونىمەن بىرگە, كونتسەسسيونەر قاراجاتى نەمەسە ەكى جاقتى ورتاق قارجى ەسەبىنەن ينۆەستورلارعا جاڭا نىساندار قۇرىلىسىن سالۋعا قۇقىق بەرۋ. ونىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى كەيىن بۇل نىساندار ينۆەستوردىڭ قولىندا قالمايدى. مەملەكەتكە قايتارىلادى. مۇنىڭ ءوزى بەلگىلى ءبىر ايماق پەن وڭىردەگى ۋاقىتشا باسقارۋعا بەرىلگەن مەديتسينالىق مەكەمەلەر دە ءتۇپتىڭ تۇبىندە مەملەكەتتىك بولىپ قالا بەرەدى دەگەن ءسوز» – دەدى سالا باسشىسى.
ءبىزدىڭ بۇگىنگى ماتەريالىمىزدى ەلىمىزدە بيىلعى جازدا قابىلدانعان جاڭا زاڭعا قاتىستى ماسەلەدەن قوزعاپ وتىرعانىمىزدىڭ باستى ءبىر سىرى – ونىڭ ءمانىن بىرقاتار باتىسقازاقستاندىقتار تەرەڭ تۇسىنە, تەرەڭ تۇيسىنە الماۋىندا. سونىڭ سالدارىنان تۇرعىنداردىڭ كەيبىر بولىگىنىڭ اراسىندا: «الداعى ۋاقىتتا ءبىرقاتار مەملەكەتتىك اۋرۋحانالار مەن كلينيكالار جەكەمەنشىكتىڭ قولىنا وتەدى ەكەن. ءوز كەزەگىندە ولار قىزمەتتەرىنە جوعارى اقى قويادى ەكەن» دەگەن الىپقاشپا ءسوز تاراعانى دا جاسىرىن ەمەس. ءدال وسى ماسەلەگە الاڭداپ, قاۋىپ ەتكەن وقىرمانداردىڭ ءبىر توبى تىلشىلەر قوسىنىنا دا حابارلاستى. سوندىقتان وقىرماندار تىلەگىن اياقسىز قالدىرا الماي, بۇگىنگى كۇننىڭ تاقىرىبىنا بايلانىستى ارنايى ماماندارمەن, مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىكتەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى جەتەكشىلەرىمەن وي-پىكىر الماسقاندى ءجون كوردىك.
جۋرناليستىك زەرتتەۋلەر مەن تۇيىندەۋلەر مۇنداي الاڭداۋشىلىقتار قاجەتتى اقپاراتتاردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن ورىن العانىن كورسەتەدى. كەرىسىنشە, ەلىمىزدە قانات قاققان بۇل باستاما قازاقستاندىقتاردىڭ جاڭا ساپالى مەديتسينالىق كومەك الۋى ءۇشىن جاسالىپ وتىرعانىنا كوز جەتكىزدىك. ال, كەيبىر تۇرعىندار قاۋىپ ەتكەندەي مەديتسينا مەكەمەلەرىن جەكەمەنشىكتىڭ قولىنا بەرۋ جونىندەگى ماسەلە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىندە مۇلدەم قوزعالماعانىن دا انىقتادىق. راس, مۇنداي ۇلگىدەگى جەكەمەنشىك مەديتسينالىق مەكەمەلەر رەسپۋبليكا ايماقتارىندا بالامالى نەگىزدە ءبىراز جىلداردان بەرى قىزمەت جاساپ ءجۇر. الايدا ولاردىڭ ءوزى تەگىن مەديتسينالىق كەپىلدى قىزمەتتىڭ كولەمىندە جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. ءتىپتى, ورال وڭىرىندە ساپالى مەديتسينالىق كومەك بەرۋ ارقىلى «ۇزدىك جەكەمەنشىك كلينيكا» اتانىپ, تۇرعىنداردىڭ سەنىمىنە يە بولعان مەديتسينالىق ورتالىقتار دا بار. ءسال كەيىنىرەك وعان كەڭىرەك توقتالماقپىز. ەڭ باستىسى, بۇل ارادا جەكەمەنشىك كاپيتالدى زاڭ تارماقتارىنا سايكەس دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە تارتۋ – اتالعان سالانى ودان ءارى دامىتۋعا جانە تۇرعىندارعا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە قاجەت ەكەنىن ءتۇسىنۋ وتە وزەكتى دەمەكپىز.
ءيا, وتاندىق مەديتسينادا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىكتى دامىتۋ بۇگىنگى ۋاقىت پەن سۇرانىس تاراپىنان تۋىنداعانى كامىل. ءارى مۇنىڭ ءوزى ج ەر استىنان جىك شىعا قالعان, اياعى تىك شىعا قالعان ماسەلە ەمەس ەكەنى دە ايان. بۇل جونىندە العاشقى اتتانىس ارنايى باعدارلاما شەڭبەرىندە وتكەن جىلى جاسالعانى دا ەسىمىزدە. ال, ەگەر رەنتابەلدىلىگى تومەن, شۇعىل جاڭعىرتۋ مەن كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن بەلگىلى ءبىر مەملەكەتتىك مەديتسينالىق مەكەمەلەر ينۆەستورلىق قاراجاتتىڭ كومەگىنە ارقا سۇيەيتىن بولسا, وعان ۇركە قاراۋدىڭ ەشقانداي ءجونى جوق. ياعني, ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلگەن جاڭا تەتىك جاعدايىندا كەز كەلگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى مەملەكەتتىك تاپسىرىستاردى ورىنداۋدى ودان ءارى جالعاستىرا تۇسپەك. سونىمەن بىرگە, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ءۇردىسى مۇلدەم وزگەرمەيدى. بۇرىنعىشا قالا بەرەدى. ەڭ باستىسى, كەپىلدى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ تارتىبىنە ەشقانداي نۇقسان كەلمەيدى. مۇندايدا تەك كورسەتىلگەن مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسى ارتۋىن عانا كۇتۋگە بولادى دەيدى سالا ماماندارى.
مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىك تۋرالى اڭگىمە قوزعالعان كەزدە ەلىمىزدە بۇعان دەيىن جاقسى ناتيجەمەن مەديتسينالىق كومەك كورسەتىپ كەلگەن جەكەمەنشىك مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ ءىس-تاجىريبەسىن دە ۇمىت قالدىرۋعا بولماس ەدى. سولاردىڭ ءبىرى ورال قالاسىنداعى «مەديتسينا ورتالىعى» جشس كوپ سالالى تيپتىك ۇلگىدەگى اۋرۋحاناسى. مۇنداعى ستاتسيونارلىق ەمدەۋ جۇيەسى 200 كەرەۋەتكە لايىقتالسا, ەمحانادا ءبىر اۋىسىمدا 200 ادام دارىگەرگە كورىنە الادى. ورتالىقتاعى بۇگىنگى زامانعى جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار ساپالى دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەر مەن ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل مەكەمەنىڭ باستى الەۋەتى – جوعارى دەڭگەيدەگى بىلىكتى مەديتسينا ماماندارى. مۇنداعى دارىگەرلەر مەن ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تۇگەلگە جۋىعى جوعارى جانە ءبىرىنشى كاتەگورياداعى بەساسپاپ ماماندار.
– ءبىزدىڭ كوپ سالالى اۋرۋحانا تۇرعىندارعا تەگىن جانە اقىلى نەگىزدە قىزمەت كورسەتەدى. كلينيكاعا ەمدەلگىسى كەلەتىن تۇرعىندار پورتال بويىنشا تەگىن كەلىپ تۇسەدى. ستاتسيونارلىق ەمدەۋ تۇرعىنداردىڭ ەمحانالاردان العان جولدامالارى ارقىلى قولجەتىمدى تۇردە ىسكە اسىرىلادى. جەكە كلينيكانىڭ 13 جىلدىق تاجىريبەسى كوپتەگەن وڭ ساراپتامالار مەن تالداۋلار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتاپ ايتقاندا بىزدە تەگىن كەپىلدى مەديتسينالىق كومەك شەڭبەرىندەگى مەملەكەتتىك تاپسىرىس اقىسى تازا مەملەكەتتىك كلينيكالارمەن سالىستىرعاندا مەملەكەت ءۇشىن 40 پايىزعا ارزانعا تۇسەدى, – دەدى گازەت تىلشىسىنە «مەديتسينالىق ورتالىق» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى رافحات يستاەۆ.
جەكەمەنشىك كلينيكا جەتەكشىسى ايتقان بۇل دەرەك جۋرناليستىك قىزىعۋشىلىعىمىزدى وياتتى دا, ونىڭ ارعى استارىنا ۇڭىلۋگە تىرىستىق. مۇنىڭ ءمانىسى مىنادا بولىپ شىقتى. مەملەكەتتىك تاپسىرىس تولەمى جەكە كلينيكالاردا تەك ءبىر عانا تاريفيكاتور ارقىلى تولەنىپ, بۇدان ءبىراز مەملەكەت قارجىسى ۇنەمدەلەدى ەكەن. ايتالىق تەراپەۆتىك ەمدەۋ تۇرلەرى مەن وتالارعا بەلگىلەنگەن تاريفتەر بويىنشا عانا اقى الىنادى. سونداي-اق, مەملەكەتتىك ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە جوندەۋ ءجۇرگىزۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجات بولىنسە, جەكە كلينيكا جاعدايىندا بۇل ينۆەستوردىڭ ءوز ءىسى بولىپ تابىلادى.
تاعى ءبىر ايتارىمىز, بيۋدجەتتىك قاراجات مەديتسينالىق قوندىرعىلار مەن اپپاراتتار الۋعا, كولىك قىزمەتىمەن قامتۋعا دا جۇمسالادى. مۇنىڭ سىرتىندا مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋگە دە قىرۋار قاراجات بولىنەدى. وسى قوسىمشا شىعىندار مەملەكەت ەسەبىنەن تولەنەتىن ءتيىستى كەپىلدى مەديتسينالىق كومەكتىڭ وزىندىك قۇنىن ارتتىرىپ جىبەرەتىنى ايتپاسا دا بەلگىلى. بيىلعى جازدا كۇشىنە كىرگەن «كونتسەسسيالار» تۋرالى قر زاڭى شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىكتى دامىتۋدىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدان العانداعى تيىمدىلىگى دە وسىندا بولسا كەرەك.
ءسوز جوق, مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ ورىندالۋى كونتسەسسيا جاعدايىندا دا اسا جاۋاپتى ءارى مىندەتتى ءىس. مەنشىكتىڭ قانداي ءتۇرى بولعانىنا قاراماستان, مەديتسينالىق ۆەدومستۆولار جوعارى بىلىكتىلىك تالاپتارىنا جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. بۇل ءوز كەزەگىندە اككرەديتتەۋ, مەديتسينالىق قىزمەتتى جۇرگىزۋ ءىسى, حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلۋى, ونىڭ ءتيىستى ليتسەنزيالارى بولۋى, ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەۋى دەگەن ءسوز. وسىنداي ولشەمدەرگە ورال قالاسىنداعى «مەديتسينا ورتالىعى» جشس سەكىلدى مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىككە نەگىزدەلگەن ەمدەۋ مەكەمەلەرى تولىق سايكەس كەلەتىنى انىق.
ال, بۇگىنگى اڭگىمەمىزدىڭ ارقاۋىنا اينالعان جەكە ينۆەستيتسيالار وسى ايتىلعان كورسەتكىشتەردى تەك تەرەڭدەتە تۇسپەك. سونداي-اق كەپىلدى تەگىن مەديتسينالىق كومەك كولەمى جەكە كلينيكالاردا دا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ۇدايى نازارى مەن ەنشىسىندە قالا بەرمەك. سونىمەن بىرگە, جەرگىلىكتى ۆەدومستۆو جەتەكشىلەرىنىڭ مالىمدەۋىنشە, سەنىمدى تۇردە باسقارۋعا ۋاقىتشا بەرىلگەن مەديتسينالىق مەكەمەلەر مەرزىمى كەلگەندە قايتادان مەملەكەتتىك نىساندار قاتارىنا كىرمەك. بۇل جونىندە جوعارىدا دا ايتىپ وتكەن ەدىك. ەندەشە, تۇرعىنداردىڭ دەنساۋ لىق ساقتاۋ جۇيەسىندە الداعى بولاتىن وزگەرىستەرگە بايلانىستى مەديتسينالىق كومەك اقىلى بولادى ەكەن دەپ الاڭداۋلارىنا ەش نەگىز جوق. كەرىسىنشە بۇدان مەديتسينالىق قىزمەت ءوزىنىڭ جاڭا ءورىسىن تابا الادى.
– بۇل جالپى الەمدىك مەديتسينا تاجىريبەسىندە ءوزىن-ءوزى تولىعىمەن اقتاعان ءتاسىل. كونتسەسسيا تارتىبىندە ينۆەستورلار بەلگىلى ءبىر سالىقتىق جانە نەسيەلىك جەڭىلدىكتەر الا الادى,– دەيدى اقجايىقتاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى ح.يرمەنوۆ.
ءتۇيىپ ايتقاندا, مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىكتىڭ جاڭا جولى مەن ءتاسىلى, ياعني ينۆەستورلاردى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ىسىنە تارتۋ – دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن جوعارى دەڭگەيگە كوتەرەدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. مۇنىڭ ءبارى رەسپۋبليكا ازاماتتارىنىڭ مۇددەلەرى جانە بيىك تالاپتارىمەن ۇندەسە الاتىنى دا باسى اشىق اقيقات.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان».
باتىس قازاقستان وبلىسى.