ەلىمىزدە جاريالانعان توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ جوعارى وقۋ ورىندارى قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنا كوشكەن ەدى.
قازىرگى تاڭدا ستۋدەنتتەر توسىن تاڭداۋعا اجەپتاۋىر توسەلىپ قالعانىمەن, ديپلومىنا قويىلاتىن كەشەندى ەمتيحانداردى جانە ديپلومدىق جۇمىستارىن قالاي تاپسىراتىنىنا الاڭداپ وتىر. ويتكەنى انە-مىنە دەگەنشە, وقۋ جىلىن قورىتىندىلايتىن كەز دە تاياپ قالدى, ال پاندەميا كەرىسىنشە ورشىمەسە, ازىرگە تىنشىماي تۇر.
وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەر 2018 جىلى ۇلت جوسپارىنىڭ 78-قادامىنا سايكەس اكادەميالىق جانە باسقارۋ دەربەستىگىن العان بولاتىن. سوندىقتان بۇل رەتتە ماسەلەنى, ياعني ستۋدەنتتەردىڭ ەمتيحانداردى قالاي تاپسىراتىنىن جانە ديپلومدىق جۇمىستاردى قاشان, قانداي باعىتتا قورعايتىنىن ءار ۋنيۆەرسيتەت وزدەرى كەڭەسىپ شەشەدى. البەتتە بۇل ءبىر جاعىنان ۋنيۆەرسيتەتتەردى ءوز جۇيەسىنە ءتۇسىپ, ءتيىمدى تەتىگىن تابۋدا ءوزارا باسەكەلەستىككە باستاسا, ەكىنشى جاعىنان وتاندىق جوعارى ءبىلىم جۇيەسىن بىرىزدىلىكتەن الشاقتاتۋى مۇمكىن.
جالپى, جاڭا فورمات ەلىمىزدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەرگە جاڭالىق ەمەس ەكەنىن ايتقانىمىزبەن, كارانتيندەگى قاشىقتان وقىتۋ ستۋدەنتتەردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا جانە باستىسى بولاشاعىنا بوگەت بولماۋى ءتيىس. سەبەبى ءدال قازىر ىزدەنۋشىلەر ديپلومىنا قورىتىندىسى تۇسەتىن ماڭىزدى قادامدارعا – ەمتيحاندارعا ەلەڭدەپ وتىر. ال ديپلومداعى ەمتيحاندار مەن ديپلومدىق جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى ولاردىڭ ەرتەڭگى كۇنى لايىقتى قىزمەتكە ورنالاسۋىنا جانە ءبىلىمىن بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىندە جالعاستىرۋىنا ىقپال ەتەدى.
ۋنيۆەرسيتەتتەر اكادەميالىق جانە باسقارۋ ەركىندىگىن يەلەنگەنىمەن, اۋقىمدى جۇمىستى جۇرگىزۋدە شاشىراڭقىلىققا جول بەرمەس ءۇشىن ارنايى ءبىر نۇسقاۋلىق كەرەك-اق.
مۇنى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى توتەنشە جاعداي جاريالانعان كەزدە ۋنيۆەرسيتەتتەردەگى وقۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ تالاپتارى مەن رەكتور, پرورەكتور, دەكان, وقىتۋشىلار جانە ستۋدەنتتەردىڭ مىندەتتەرىنە دەيىن كورسەتىپ, ارنايى بۇيرىقتا جازعان-تىن. بۇل بۇيرىق ناۋرىزدىڭ 14-ىندە شىقتى. ستۋدەنتتەردىڭ الداعى الاڭىنا بايلانىستى جاقىندا وتكەن ۆەدومستۆونىڭ ونلاين-كونفەرەنتسياسىندا ماسەلە تاعى دا تالقىلانىپ, ەمتيحان مەن ديپلوم جۇمىستارىن قابىلداۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى بەلگىلەندى.
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ جوعارى ءبىلىم, عىلىم بويىنشا جاۋاپتى ورىنباسارى ميراس داۋلەنوۆ جوعارىدا اتالعان ونلاين وتىرىستا جوو رەكتورلارىمەن بىرگە قاشىقتان ءبىلىم بەرۋ جاعدايىندا ەمتيحاندار مەن ديپلومدىق جۇمىستاردى قورعاۋ قالاي وتەتىنىن ءتۇسىندىردى.
«جوعارى وقۋ ورىندارى اكادەميالىق جانە باسقارۋ دەربەستىگىنىڭ تالاپتارىنا ساي ەمتيحان وتكىزۋ تۇرلەرىن ءوز بەتىنشە انىقتايدى. دەگەنمەن قاشىقتان وقىتۋ جاعدايىندا مينيسترلىك تاراپىنان ادىسنامالىق قولداۋ كورسەتۋ قاجەتتىلىگى تۋادى. سوندىقتان ءبىز بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىمەن الدىن الا تالقىلانعان الگوريتمدى ازىرلەدىك», دەدى م.داۋلەنوۆ.
ۆيتسە-مينيستر ەمتيحان تاپسىراتىن ستۋدەنتتەردى ەكى ساناتقا ءبولدى. ستۋدەنتتەردىڭ ءبىرىنشى ساناتىنا 1, 2, 3-كۋرس ستۋدەنتتەرى جاتادى. بۇل ساناتتاعى ستۋدەنتتەردىڭ ەمتيحانىنا قاتىستى قيىندىق جوق. ويتكەنى ولار سەسسيالارىن تاپسىرادى. مينيسترلىك 1, 2, 3-كۋرس ستۋدەنتتەرىنەن ەمتيحان قابىلداۋعا 3 جولدى ۇسىندى. بىرىنشىدەن, ەمتيحاندى قاشىقتان تاپسىرۋ فورماتىن تاڭداۋعا بولادى. ەكىنشى, ءپان بويىنشا باعانى اعىمداعى باعالارىنىڭ نەگىزىندە قويۋ. بۇل نۇسقا نەگىزىنەن قازىردىڭ وزىندە مەكتەپتەگى 9 بەن 11-سىنىپتاردىڭ اتتەستاتتاۋ ەمتيحاندارىنا ەنگىزىلدى. ياعني اتالعان سىنىپ وقۋشىلارى اتتەستاتتاۋ ەمتيحاندارىن تاپسىرمايدى, تيىسىنشە وعان ءپان بويىنشا قورىتىندى باعالارى قويىلادى. ۇشىنشىدەن, «I» (Incomplete) باعاسىن قويۋ ارقىلى ەمتيحان تاپسىرۋ مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋعا بولادى. Incomplete ءسوزى اعىلشىن تىلىنەن «اياقتالماعان» دەپ اۋدارىلادى. دەمەك بۇل تاڭداۋ ستۋدەنتتەرگە ەمتيحاندى كەيىن تاپسىرۋعا (جازعا نەمەسە كۇزگە قالدىرۋعا) مۇمكىندىك بەرەدى جانە ولاردى وقۋدان شىعارۋدان قورعايدى.
ستۋدەنتتەردىڭ ەكىنشى ساناتى – سوڭعى كۋرس ستۋدەنتتەرى. ءبىتىرۋشى كۋرس ستۋدەنتتەرىنەن كەشەندى ەمتيحان قابىلداۋدا ءاربىر جوو تومەنگى كۋرس ستۋدەنتتەرىنىڭ قورىتىندى ەمتيحاندارىنا قاتىستى جوعارىدا ۇسىنىلعان ءۇش نۇسقانىڭ ءبىرىن قولدانادى. مۇنداعى قادام مەن نۇسقانىڭ ءبىرىن تاڭداۋ – اكادەميالىق ەركىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەركىندە. سوندىقتان جوو مينيسترلىك تاراپىنان رۇقسات الماي-اق جيىنتىق باعانى بازالىق پاندەر بويىنشا باعالارىنىڭ نەگىزىندە قويۋ ارقىلى كەشەندى ەمتيحانداردى وتكىزبەۋ تۋرالى شەشىم شىعارا الادى.
نەگىزى, ەكىنشى ساناتتاعى ستۋدەنتتەرگە كەشەندى ەمتيحاننان دا ماڭىزدى نارسە بار, بۇل – ديپلومدىق جۇمىسىن قورعاۋ. وسى ماسەلەگە مينيسترلىك: «ەگەر كارانتيندىك شەكتەۋلەر الىنباسا, وندا ديپلومدىق جۇمىستار قاشىقتان قورعالادى. ايتا كەتەرلىگى, ستۋدەنتتەر ديپلومدىق جۇمىستارىن اقپان-ناۋرىز ايلارىندا الدىن الا قورعاعان بولاتىن, ياعني نەگىزگى جۇمىس اتقارىلدى», دەپ مالىمدەمە جاسادى. دەمەك ديپلومدىق جۇمىستاردى قابىلداۋدا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ الدىندا 1 عانا تاڭداۋ تۇر, بۇل – قاشىقتان قورعاۋ. البەتتە ەكىنشى تاڭداۋ تەك توتەنشە جاعداي مەن كارانتين ۋاقىتى بىتە قالسا عانا بەرىلەتىنى بەلگىلى. سول سەبەپتى ازىرشە جالعىز جولى بار, بىتىرۋشىلەر قاشىقتان ديپلوم قورعاۋعا, سايكەسىنشە وقىتۋشىلىق قۇرام جۇمىستى قابىلداۋعا دايىندالا بەرگەنى ءلازىم. ايتپاقشى, بۇل نۇسقاۋلىق ماگيسترلىك ديسسەرتاتسيالارعا دا قاتىستى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندەگى جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ادىلەت تويباەۆ بىزگە بەرگەن جاۋابىندا: «جوو كارانتين كەزەڭى ءارى قاراي سوزىلسا, ىزدەنۋشىلەردىڭ ماگيسترلىك ديسسەرتاتسياسىن قورعاۋىن مەيلىنشە كەيىنگە قالدىرماعانى ءجون. سەبەبى ماگيسترلەر جاڭا دارەجەسىمەن كوزدەگەن جاڭا جۇمىسقا ورنالاسۋدى قالاۋى مۇمكىن, پەداگوگيكالىق ماماندىقتا ەڭبەك ەتەتىندەر ءۇشىن ۇستەمەاقى تولەنەتىنى تاعى بار. سوندىقتان مۇمكىندىگىنشە قاشىقتان وقىتۋدىڭ ستۋدەنتكە ىڭعايلى تەتىكتەرىن قولدانىپ, عىلىمي ديسسەرتاتسياسىن قورعاۋىنا جاعداي جاساۋى قاجەت», دەدى.