كەشە تاۋەلسىزدىك سارايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن استانا قالاسىن ءارى قاراي دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان ارحيتەكتۋرا-قۇرىلىس كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى.
كەڭەس وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانادا پايدالانۋعا بەرىلگەن جانە قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان بىرقاتار ەڭسەلى عيماراتتاردى اتاپ, ولاردىڭ بارلىعى ەلوردا تۇرعىندارى مەن قالاعا كەلگەن قوناقتارعا قىزمەت كورسەتىپ, دەمالۋلارىنا ارنالعاندىعىنا توقتالدى. سوڭعى جىلدارى استانا قالاسى بارلىق الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى جاعىنان ەلىمىزدىڭ شىن مانىندەگى كوشباسشىسىنا اينالدى, دەدى پرەزيدەنت وسى جايىندا. قيىن كەزەڭدەردىڭ وزىندە دە استانانىڭ قۇرىلىسى توقتاعان جوق. كۇن ساناپ اجارى ايشىقتانىپ كەلە جاتقان ەلوردامىز ءومىر سۇرۋگە قولايلى, حالىققا جايلى قالا بولىپ كەلە جاتىر. قالانىڭ ادەمى دە اجارلى ەكەندىگى ەلوردالىقتاردى دا, قوناقتاردى دا, ءتىپتى الىس شەتەلدەردەن كەلگەندەردى دە تاڭ-تاماشا قالدىرۋدا.
ەلباسى بۇدان كەيىن ەلوردادا بوي كوتەرگەن مادەني- ساۋىقتىرۋ, ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى مەن ءبىلىم بەرۋ ورىندارىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتاپ وتكەنىندەي, بيىل ەلوردادا استانانىڭ جاڭا ۋنيۆەرسيتەتى ستۋدەنتتەردى قابىلدايتىن بولادى. قالا تۇرعىندارىنا ەمدەۋدىڭ اسا كۇردەلى تۇرلەرىن شەتەلدەرگە بارماي-اق, وسىندا ەمدەۋگە مۇمكىندىك جاسالىپ وتىر. ەلوردادا بۇقارالىق سپورت قاناتىن كەڭگە جايا تۇسۋدە. پرەزيدەنت بۇعان مىسال رەتىندە وتكەن جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن جابىق ورتالىق ستاديوندى, باسقا دا سپورت كەشەندەرىن كەلتىردى.
ەڭسەلى ەلوردامىزدا مادەنيەت ورىندارىنىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى, دەپ جالعاستىردى ءسوزىن مەملەكەت باسشىسى. تاۋەلسىزدىك سارايى, “قازاقستان” كونتسەرت زالى – بۇلار الەمدەگى ۇزدىك جوبالار بولىپ تابىلادى. بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى, ورتالىق تسيرك سەكىلدى عيماراتتار بوي كوتەردى. ازيادا ويىندارىن ءوتكىزۋگە بايلانىستى سالىنىپ جاتقان مۇز ايدىنى مەن “حان شاتىر” ورتالىعى بيىلعى جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى. قالانى دامىتۋ بارىسىندا كوپتەگەن جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلدى.
پرەزيدەنت استانا قالاسىن كوگالداندىرۋ ماسەلەسىنە دە ارنايى توقتالىپ ءوتتى. ەلباسىنىڭ توقتالىپ وتكەنىندەي, ون جىلدىڭ ءىشىندە استانانى جاسىل ورماندى القاپپەن قامتۋ ايماعى 45 مىڭ گەكتارعا جەتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە جەلدىڭ قۋاتى ەداۋىر ازايىپ, شاھاردىڭ اۋا رايى وزگەرە باستادى. ال 2020 جىلعا قاراي ورماندى القاپتىڭ كولەمى 80 مىڭ گەكتارعا جەتەتىن بولادى. الەمدىك ءتاجىريبەدە جۇزەگە اسىرىلعان مۇنداي جۇمىستار ءالى كەزدەسكەن جوق. ەندى استانانى ءىرى يننوۆاتسيالىق ورتالىققا اينالدىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ويتكەنى, الداعى ۋاقىتتا ەلوردا ەكونوميكالىق كاپيتال ءوسىمىنىڭ كىندىگىنە اينالۋى ءتيىس.
تۇرعىنداردى ەمدەيتىن مەكەمەلەر بار, جاستاردىڭ ءبىلىم الاتىن وقۋ ورىندارى جەتكىلىكتى, كوپشىلىكتىڭ سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسۋلارىنا بارلىق جاعدايلار جاسالعان, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. قالانىڭ ينفراقۇرىلىمى جاقسارىپ, كولىك قاتىناسى جولعا قويىلدى. استانا قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىن دۇنيەجۇزىنە جالعاستىراتىن ورتالىق بولدى. ءبىز استانامىزدى اجارلاندىرۋ ماقساتىندا ەلوردا قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى شارتتارىنىڭ بارلىعىن ءجۇزەگە اسىردىق. ەندىگى جەردە ءبىز ناعىز استانالىق تۇرعىن رەتىندە سوعان سايكەس ءتارتىبىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلۋىمىز كەرەك.
مەملەكەت باسشىسى, سونداي-اق الداعى جىلدارى وپەرا جانە بالەت تەاترى, قازاق جانە ورىس دراما تەاترلارى, تاريح مۇراجايى مەن وقۋشىلار سارايى سالىناتىنىنان حاباردار ەتتى. سونىمەن قاتار, سوڭعى جىلدارى استانا ساحنالارىندا الەمگە ايگىلى جۇلدىزدار ونەر كورسەتە باستاعانىن, الداعى ۋاقىتتا ولاردىڭ قاتارى ارتا تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىنىڭ بارلىعى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ استاناسى – استانا قالاسىندا ەڭسەلى ءمادەنيەت عيماراتتارىنىڭ كوپتەپ بوي كوتەرىپ جاتقاندىعىنىڭ ارقاسى. پايدالانۋعا بەرىلگەن سپورت كەشەندەرى بوس تۇرماۋى كەرەك, دەدى پرەزيدەنت وسى جونىندە. ولاردى ەلوردانىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارى پايدالانۋى ءتيىس.
ەلباسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا جاڭا وقۋ جىلىندا ەسىگىن ايقارا اشاتىن “استانانىڭ جاڭا ۋنيۆەرسيتەتى” اكتسيونەرلىك قوعامىنا توقتالىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءمانى مەن ماڭىزىنا نازار اۋدارتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتاپ وتكەنىندەي, بۇل جاڭا ۋنيۆەرسيتەت قازاقستاندىق جاستاردىڭ الەمدىك دەڭگەيدە ءبىلىم الۋلارى ءۇشىن اشىلىپ وتىر. وندا الەمگە تانىمال عالىم-وقىتۋشىلار ءدارىس بەرەدى. ەندى قازاقستاندىق جاستار قارجى شىعارىپ, شەتەلدەرگە بارماي-اق وسىندا ءبىلىم الاتىن بولادى.
وتكەن كۇزدەگى كەڭەس وتىرىسىندا پرەزيدەنت استانا قالاسىنىڭ باسشىلىعىنا ەلوردانى دامىتۋعا بايلانىستى بىرقاتار تاپسىرمالار بەرگەن بولاتىن. ونىڭ ورىندالۋى تۋرالى استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ بايانداپ بەردى. قالا باسشىسىنىڭ حاباردار ەتۋىنشە, قالا تۇرعىندارى سانىنىڭ قارقىندى وسۋىنە بايلانىستى ەلوردانىڭ باس جوسپارىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. جاڭا الاڭنىڭ اۋدانى مەن “حان شاتىر” ورتالىعى قالىپتاستى. وسى, تاعى باسقا وزگەرىستەرگە وراي ناقتى كەڭەيتىلگەن 30 جوبا ازىرلەندى. ءوتكەن جىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس سالاسىن قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق كوزدەرىنەن 1,250 ملن. شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا 2010 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 102,2 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تاپسىرىلاتىن بولادى.
قالا اكىمى “بالاپان” باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىنان دا حاباردار ەتتى. اتالعان باعدارلاما بويىنشا الداعى ۋاقىتتا 3 مىڭداي بالانى ورىنمەن قامتاماسىز ەتەتىن 14 بالاباقشا كوممۋنالدىق مەنشىككە قايتارىلادى. قۇرىلىسى اياقتالعان تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا بۇگىندە جوسپارلانعان 15 مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ورتالىقتىڭ ۇشەۋى جۇمىس ىستەپ جاتىر. سونىمەن قاتار جاڭا 10 بالاباقشانىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ال 2011 جىلى – 9, 2012 جىلى 5 بالاباقشانىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى, 2012 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىعى 38 بالاباقشا بۇلدىرشىندەرگە ەسىك اشاتىن بولادى.
استانا قالاسىنىڭ اكىمى الداعى ۋاقىتتا جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس جاڭا جوبالارعا دا توقتالدى. يمانعالي تاسماعامبەتوۆتىڭ اتاپ وتۋىنشە, ء“ابۋ دابي پلازا”, 5 مىڭ ورىندىق “حازىرەت سۇلتان” مەشىتى, 1200 ورىندىق كلاسسيكالىق وپەرا جانە بالەت تەاترى, تۇڭعىش پرەزيدەنت قورى مەن كىتاپحاناسىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. سونداي-اق جاسىل بەلدەۋ بويىنشا ەلوردا اينالاسىنا 20 مىڭ تۇپتەن استام اعاش وتىرعىزىلىپ, قالا ىشىنە 20 مىڭ اعاش جانە 17 مىڭ مەتردەن استام ءتىرى شارباق وتىرعىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇلاردان بولەك قازىرگى كەزدە “قازاق ەلى” مەن “وتان قورعاۋشىلار” مونۋمەنتتەرى الدىن جاڭارتۋ جۇمىستارى ءجۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل جۇمىستار استانا كۇنى قارساڭىندا اياقتالادى.
كەڭەس وتىرىسىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىتتى. قارالعان ماسەلەلەرگە بايلانىستى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۆەدومستۆولارعا ناقتى تاپسىرمالار بەردى.
ءاليسۇلتان قۇلانباي, “ەگەمەن قازاقستان”.