الەمدىك مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت قۇلدىراۋى تەڭگەنى السىرەپ ەل ەكونوميكاسىن تىعىرىققا تىرەۋدە. بۇل جاعداي ءاۆتووندىرىس سالاسىن اينالىپ وتپەيتىنى انىق. ءتىپتى, الداعى ۋاقىتتا قارجىلىق جاعدايدىڭ سالقىنى تەمىر تۇلپار باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا اكەلۋى مۇمكىن.
جاھاندى شارپىعان كوروناۆيرۋس تا ءاۆتووندىرىس سالاسىنىڭ تەجەلۋىنە سەبەپ بولۋدا. الەم ەلدەرىنە اۆتوبولشەكتەردىڭ باسىم بولىگىن ساتىپ وتىرعان قىتايدىڭ بۇگىنگى جاعدايى ءماز ەمەس. Fitch حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتىگى قىتايداعى اۆتوبولشەكتەردىڭ ساتىلىم كورسەتكىشى تومەندەپ كەتكەنىن مالىمدەدى. ىندەتتىڭ ارتى ۇزاققا سوزىلماي, جاعداي تۇراقتالسا نەسيەگە بەرىلەتىن كولىكتەردىڭ كورسەتكىشى ايتارلىقتاي «زارداپ» شەكپەيدى. ال كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا تولقىنى پايدا بولعان جاعدايدا, بولجامدار مەن مەجەلى كىرىس كورسەتكىشتەرى تومەندەۋى بەكمۇمكىن. سوعان قاراماستان ناۋرىز ايىندا قىتاي ءاۆتووندىرىس وشاقتارى قايتا ىسكە قوسىلىپ, قىتايلىقتار ءساۋىر ايىنداعى جوسپار بويىنشا ساتىلىم كورسەتكىشىن ەسەلەپ ارتتىرۋعا نيەتتى.
قازاقستانعا اۆتوبولشەكتەردىڭ باسىم بولىگى سىرتتان كەلەتىن بولعاندىقتان تەڭگەنىڭ دوللارعا شاققانداعى باعامى اۆتونارىققا تىكەلەي اسەر ەتەدى. بۇگىنگى جاعدايدا كوك قاعازدىڭ قۇنى ارتقان سايىن اۆتوديلەرلەر كولىك باعاسىن قايتا قاراۋعا قۇلشىنىپ وتىر. الايدا, ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمدەمەلەرىنە سايكەس تاياۋ ۋاقىتتا شيكىزات پەن ۆاليۋتا نارىقتارىنداعى قۇبىلمالىقتى ازايتۋ جونىندە شارالار قابىلدانادى دەپ كۇتىلۋدە. سوندىقتان باعانىڭ قانشالىقتى ءوسۋى تەڭگە باعامى مەن مۇناي باعاسىنىڭ قانداي مەجەدە تۇراقتاناتىنىنا بايلانىستى بولماق. «قازاۆتوجول» وداعىنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جونىندەگى ديرەكتورى ارتۋر ميسكارياننىڭ ايتۋىنشا, ازىرگە تەمىر تۇلپارلاردىڭ باعاسى ساقتالادى. بىراق ايدىڭ اياعىنا قاراي بۇعان دەيىنگى ساتىپ الىنعان ماشينا جيىنتىقتارىنىڭ قورى تاۋسىلادى. قايتادان سالتىپ الىناتىن قور كولەمى جاڭا دوللار باعامىمەن ەسەپتەلىنەتىنى تۇسىنىكىتى. بۇعان قوسا, بازالىق ستاۆكانىڭ ارتۋىنان كەيىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ۇسىناتىن اۆتوكرەديت بويىنشا مولشەرلەمەلەر وسەدى. بۇل جاعداي اۆتوكولىكتى نەسيەگە الۋشىلار سانىنىڭ كەمۋىنە اكەلۋى مۇمكىن. اۆتونارىقتى قۇردىمعا كەتىرمەۋدىڭ بىردەن ءبىر امالى مەملەكەتتىك اۆتونەسيە بەرۋگە ارنالعان باعدارلامانىنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋ. بۇل رەتتە مەملەكەتتەن بەرىلەتىن 20 ملرد تەڭگەنى 50 ملرد تەڭگەگە دەيىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ەسكەرەتىن جايت, قازاقستانداعى جەڭىل كولىك ءوندىرىسى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىنە, ونىڭ ىشىندە رەسەيلىك مودەلدەرگە تىركەلەي تاۋەلدى. وداق اياسىندا دوللارمەن ساۋدا جاسامايتىنىمىزدى العا تارتقانمەن تولىقتاي الەمدىك نارىقتان جەكە دارا ءبولىنىپ كەتكەن جوقتىز. ماشينا وندىرىسىندەگى لوكاليزاتسيا نەگىزىنەن قىرىق كۇندە ءجۇز قۇبىلعان ۆاليۋتاتان ساقتايتىن نەگىزگى سالا ەدى. بىراق قۇراستىرىلاتىن بولشەكتەردىڭ ءوزى تولىعىمەن سىرتتان كەلەتىنىن ەسكەرسەك, ەلدەگى قۇراستىرىلعان كولىكتەر تۇتاستاي اۆتونارىقتى قامتاماسىز ەتۋگە دارمەنسىز.
ەلىمىزدە ساتىلعان ءاربىر بەسىنشى اۆتوكولىكتىڭ ۇشەۋى قازاقستاندا شىعارىلعان. ەكونوميست باۋىرجان ىسقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل كورسەتكىش سۇرانىستىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.
̶ بىلتىر ەلىمىزگە 744,6 ملن دوللارعا 33,9 مىڭ جەڭىل اۆتوكولىك يمپورتتالعان. اكەلىنگەن اۆتوكولىكتەر سانى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 18,3% – عا, باعاسى 20,2% -عا وسكەن. سىرتتان كەلگەن كولىكتەردىڭ باسىم بولىگى كورشى رەسەيدەن. بۇل ەل قازاقستانعا 387,1 ملن دوللارعا 19,1 مىڭ اۆتوكولىك شىعارعان. سونىمەن قاتار جاپونيادان قۇنى 218,9 ملن دوللارعا 6,2 مىڭ اۆتوكولىك اكەلىنگەن. وزبەكستاننان 22,7 ملن دوللارعا 2,8 مىڭ اۆتوكولىك ساتىپ الىنعان, ̶ دەدى ب.ىسقاقوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل كولىك باعاسىندا وزگەرىس بايقالادى. ساتىلىمى بويىنشا كوشباسشى Toyota Camry-ءدىڭ قۇنى وتكەن جىلدىڭ قاڭتار ايىمەن سالىستىرعاندا 1 ملن تەڭگەگە نەمەسە 16,2% - عا ءوسىپ, 10,76 ملن تەڭگەنى (2019 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا 9,26 ملن تەڭگە) قۇراعان. ارزان سانالاتىن Ravon Nexia مودەلدەرى بىلتىر 4,49 ملن تەڭگەدەن ساتىلسا, بيىل 3,469 ملن تەڭگەگە ساۋدالانعان. قازاقستاندىقتاردىڭ تاڭداۋى ءجيى تۇسەتىن Lada برەندىنىڭ باعاسى دا قىمباتتاعان. ويتكەنى مۇناي باعاسىنىڭ ارزانداۋى ءرۋبلدىڭ السىرەۋى كورشى ەلدەگى اۆتونارىقتىڭ تاقىر تايانۋىنا اكەپ سوقتى. رەسەيلىك ساراپشىلار 2020 جىلى اۆتوموبيل نارىعى 10%- عا تومەندەۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجاپ وتىر. بۇل ەلدە اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار ايىنداعى جاعداي بويىنشا كولىك باعاسى ورتا ەسەپپەن 2-3 %-عا وسكەن. «رولف» توبىن دامىتۋ جونىندەگى ديرەكتورى ۆلاديمير ميروشنيكوۆ بيىل اۆتوكولىك باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا ۋتيلسبور ستاۆكالارىنىڭ ارتۋى ىقپال ەتكەنىن ايتادى.
̶ كولىك باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى قوسالقى قۇن سالىعىنىڭ 18-دەن 20%- عا دەيىن كوتەرىلۋى, سونداي-اق ينفلياتسيا مەن باعامنىڭ اۋىتقۋى سالدارىنان ءوسىپ وتىر. بۇل فاكتورلار يمپورتتىق اۆتوكولىكتەرگە دە, قۇراستىرىلاتىن اۆتوكولىكتەرگە دە اسەر ەتۋدە, ̶ دەدى ميروشنيكوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, كولىك باعاسى الداعى ۋاقىتتا دا وسە بەرەدى. رەسەيدەگى جاڭا اۆتوكولىك ساتىپ الۋعا مۇمكىندىگى بار قالتالى ساتىپ الۋشىلاردىڭ سانى كەمي تۇسكەن. نارىقتى قولداۋ باعدارلامالارى دا قىسقارۋدا. جاعدايدىڭ ناقتى قالاي ءوربيتىنى مۇنايدىڭ باعاسى مەن كوروناۆيرۋس قاۋپىنىڭ سەيىلۋىنە بايلانىستى بولماق.