امالدان باستالار ءاز ناۋرىز

تاريحتان تامىر تارتقان مەرەكە بۇل

ءيا, تاعدىرىن تابيعات-انامەن تا­مىر­­لاس­­تىرعان حالقىمىز ءۇشىن ناۋرىز – جىل باسى, جاڭارۋ مەيرامى. ناۋرىز ايى تۋعاندا تابيعاتپەن بىرگە ادام جانى­­نىڭ دا ەرەكشە تۇلەپ, جاسارىپ, جاڭا­رىپ, جان الەمى جاقسىلىق پەن مەيى­رىمگە شولىركەپ, امال ايىندا اينالا­سىنا كوڭىل جىلۋىن سىيلاۋعا ايرىق­شا قۇمارتاتىنى جاراتىلىستىڭ ءوز زاڭ­دىلىعى بولار. جىل بويى كورىسپەگەن الىستاعى اعايىن-تۋىسىنا ارنايى ات باسىن بۇرىپ, اماندىعىن ءبىلىپ, كورىسۋى – كوڭىلدەن كوڭىل سۋ ىشەر جۇرەكتى پەندەنىڭ قاي-قايسىسىنا دا ورتاق قىمبات سەزىم.

ءاز ناۋرىزدىڭ تاريحى تەرەڭدە. بەس مىڭ جىلدان بەرى ۇلى دالا تو­سىندە ىزگىلىكتىڭ شۇعىلاسىن شاشىپ, تابيعات­پەن ۇندەسە مەرەكەلەنىپ كەلە جاتقان ۇلىس­تىڭ ۇلى كۇنىنىڭ تاريحى قانداي باي بولسا, ماڭىزى مەن مازمۇنى دا تەڭدەسسىز.

ناۋرىزدا اسپان دەنەلەرى وزدەرىنىڭ ەڭ باستاپقى نۇكتەلەرىنە كەلىپ, كۇن مەن ءتۇن تەڭەلەدى. بۇل كۇندى ەلىمىزدىڭ باتىس ءوڭىرى امال, كورىسۋ مەرەكەسى دەپ اتاسا, وڭتۇستىك ولكە «سامارقاننىڭ كوك تاسى ەرىگەن كۇن» دەپ ەرەكشە اسپەتتەيدى. ال شىعىس جانە ورتالىق قازاقستان ايماعىن قونىستانعان حالىق اراسىندا ايتۋلى مەيرام وتامالى دەگەن اتاۋعا يە. بىراق ءار ايماق ءتۇرلى اتاۋ بەرگەنىمەن, ناۋرىزدىڭ بار قازاق ءۇشىن مۇراتى ءبىر – ول باۋىرمالدىق پەن اۋىزبىرشىلىك.

ناۋرىزدىڭ كونە داۋىردەن بەرى كەلە جاتقانىنا تاريحتا مىسال كوپ. ءزورواستريزمنىڭ كيەلى كىتابى «اۆەستادا» كورىنىس تاپقان مەرەكە ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىن دە تويلانعان دەلىنەدى. كونە گرەك تاريحشىسى سترابوننىڭ جازبالارىنا نازار اۋدارساق, احەمەنيدتەر, ساسانيد­تەر مەملەكەتتەرىندە اتاپ ءوتىلىپتى. ول ادامدار وت جاعىپ, ەرەكشە ۇردىستەر جاسايتىنىن دا جازعان. بۇل كۇندەرى سول كەزدەگى ساۋداگەرلەر مەن ۇستالاردىڭ دەمالعانىن ەسكەرسەك, مەرەكەنىڭ حالىق ءۇشىن ورنى بولەك بولعانى بەلگىلى. ودان كەيىن ءفيردوۋسيدىڭ دە ولەڭدەرىنەن ەرتەدەگى ناۋرىز مەرەكەسى تۋرالى وقۋعا بولادى.

 پارسىلار دا جىل باسى دەپ بىلگەن...

ناۋرىز – تەك تۇركى حالىقتارىنا ەمەس, پارسىلارعا, ءتىپتى گرەكتەرگە دە ور­تاق مەرەكە. گرەك مادەنيەتىندە پات­ريح دەپ اتاسا, حورەزمشاحتا ناۋساردجي دەپ اتالعان. كوكتەم مەرەكەسىن 3000 جىل­دان بەرى بالقان تۇبەگى, قارا تەڭىز اي­ما­عى, كاۆكاز, ورتالىق ازيا مەن تاياۋ شى­عىس­تا 300 ملن-عا جۋىق ادام تويلاپ كەلەدى. ء«ار ەلدىڭ سالتى باسقا» دەمەكشى, پارسىلاردىڭ ناۋرىزدى قالاي تويلايتىنىن بىلمەككە يراننىڭ قازاق­ستانداعى ەلشىلىگىنىڭ مادەني وكىل­دىگىنىڭ باسشىسى, يران ەلشىسىنىڭ مادەني ىستەر جونىندەگى كەڭەسشىسى ءالي كەبريايزادەمەن سۇحباتتاسقان بولاتىنبىز. ول ناۋرىزدىڭ يراندىقتار ءۇشىن ماڭىزى زور ەكەنىن, پارسىلار جىل باسى رەتىندە قابىلدايتىنىن ايتتى.

– ناۋرىزدىڭ ەكى حالىققا دا ور­تاق تۇستارى – جاقسىلىققا باستاۋ, ادام­گەر­شىلىككە باۋلۋ ەكەنىن بايقا­دىم. تابيعات, ماۋسىم اۋىسقاندا كەلە­تىن مەرەكەنىڭ نەگىزگى فيلوسوفياسى – وزگەرۋ, قايتا تۋ. يراندىقتار جەر-انا ويانىپ, تابيعات شاتتىق پەن جارىققا بولەنگەندەي مەنىڭ دە بولمىسىمدى جاقسىعا وزگەرت, مەيرىمدىلىككە, سۇيىسپەنشىلىككە تولتىر دەپ تىلەك ايتادى. يراندا دا ورتالىق ازياداعى باسقا مەملەكەتتەردەگىدەي ناۋرىز 1-2 اپتا بويى تويلانادى. ءبىز دە قازاقتار سياقتى دايىندىقتى ەسكى-قۇس­قىدان تازارۋ, ءۇي-اۋلانى جيناۋدان باستايمىز. مەرەكەگە ءبىر كۇن قال­عان­دا ومىردەن وتكەندەردى ەسكە الىپ, قۇران باعىشتاپ, مازارعا بارامىز. ەڭ قىزىعى, يراندا جاڭا جىلدىڭ اۋى­سۋ ۋاقىتى ارنايى بەلگىلەنەدى. بۇل است­رونوميالىق زەرتتەۋ جاسالىپ, ار­نايى ۇيىممەن قاراستىرىلادى. ماسە­لەن, 1397 جىلدان 1398 جىلعا اۋىسۋ تەگەران ۋاقىتى بويىنشا, 21 ناۋرىزدا ساعات بىردەن 25 مينۋت 27 سەكۋند كەتكەن­دە بولادى. وسى كەزدە وتباسىنىڭ مۇ­شە­لەرى تۇگەل جينالىپ, داستارقانعا «س» ارپىنەن باستالاتىن 7 ءتۇرلى تاعام قويىلادى. ءار تاعامنىڭ ءوز بەلگىسى بار. بۇل دا قازاق داستۇرىندەگى بەرەكە, بايلىق, مولشىلىق سياقتى ىرىمدارمەن بايلانىستى. وتىرىستا پارسىنىڭ ۇلى اقىنى ءحافيزدىڭ ولەڭدەرىن وقيدى. وتباسىنىڭ ۇلكەندەرى كىشىلەرگە سىيلىق سىيلايدى. ودان كەيىن اعايىن-تۋىس ءبىر-ءبىرىنىڭ ۇيىنە قوناققا بارادى. وسىلاي 13 كۇن بويى مەرەكە جالعاسادى. ودان كەيىن «تابيعات كۇنى» تويلانادى. بۇل كەزدە تۇرعىندار تابيعات اياسىنا شىعادى. قازاقستاننىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ناۋرىز وقۋ ورىندارىندا دا, كوشەلەردە دە تويلانادى ەكەن. ال يراندىقتار مەرەكەنى تەك وتباسى مۇشەلەرىمەن قارسى الادى, – دەدى يران مادەني وكىلدىگىنىڭ باسشىسى.

البەتتە مەرەكەنىڭ بۇگىنگى تويلانۋى بۇرىنعىدان وزگەرەك. «اۆەستاعا» سۇيەنسەك, بۇل كۇندەرى ازىرلەنەتىن تاعام­دار دا, ءداستۇر دە ەرەكشە بولعان. ەجەلگ­ى يراندىقتار ميترا مەن حاۋما قۇداي­لارىن ۇلىقتاپ, سوما سۋسىنىن دايىنداعان. ۇيعىرلار ناۋرىز جا­قىن­داعاندا اتا-بابا رۋحىنا تاعزىم ەتۋ­دى ءجون كورىپ, مەرەكە قارساڭىندا ولى­لەر كۇنىن تويلاعان. تۇركىلەرگە ورتاق «ەرگەنەكون» داستانىندا تەمىردى بالقىتىپ, كوكتەمنىڭ كەلگەنىن, تابيعات­تىڭ ويانعانىن بىلدىرەتىنى تۋرالى جازىلعان.

 «ناۋ» مەن ء«ازدىڭ» ءوز ءمانى بار

عالىم اقجان ماشاني: ء«ال-فارا­بي» اتتى تاريحي-دەرەكتى كىتابىندا «اي­دى توعىس (ايال) جۇلدىزدارىنىڭ تۋعا­نى مەن باتقانىن «ناۋ» دەپ اتاسا, (كوپ­شە ايتىلسا «انۋا»)», دەيدى. الايدا اۆتور «ناۋ» تۋرالى استرونومدار اراسىندا دا, ەسەپشىلەر اراسىندا دا اتام زاماننان بەرى بىتپەي كەلە جاتقان داۋدىڭ بار ەكەنىن, ال كوپ تالقىسىنا تۇسەتىن مۇنداي ماسەلەنىڭ اقىنداردى دا اينالىپ وتپەگەنىن جازادى. «ناۋعا» اراب, پارسى, قىپشاق, ءۇندىنىڭ اتاقتى اقىندارى دا ولەڭ ارناعانىن ايتقان عالىم الەمنىڭ ەكىنشى ۇستازىنىڭ «ماۋسىمجان» اتتى ولەڭىن كەلتىرەدى. وندا:

اي وراق ءۇش جاڭاسى – ۇركەر – توعىس.

قىس كەتكەن جىلدىڭ باسى, – ول ناۋرىز.

تولعان اي قارسى شىقسا ۇركەر جاققا,

شىلدە ءوتىپ باستالعانى تاعى دا كۇز.

– دەگەن شۋماق بار ەكەنىن بايانداعان اقجان ماشاني وسى تەكتەس جىرلاردىڭ بارلىعىنىڭ سارىنى ءبىر ەكەنىن, ناۋرىز مەيرامىنا بايلانىستى ەكەنىن ايتادى.

بەلگىلى ەتنوگراف-قالامگەر سەيىت كەنجەاحمەتوۆ «سامارقانداعى ۇلىق­بەكتىڭ وبسەرۆاتورياسىنداعى اسپان دەنەلەرىن بەلگىلەگەن ۇلكەن كوك تاسقا ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى كۇن ساۋلەسى تىكەلەي تۇسكەندە الگى تاس بىرەر ساتكە ەريدى ەكەن» دەگەن اڭىز بار ەكەنىن العا تارتادى.

ال مۇحتار ارىن: «مەنىڭشە, ناۋرىز مەرەكەسىن ادام بويىنداعى جۇرەكتىڭ جىلىلىعىمەن بايلانىستىرىپ وتكىزگەن دۇرىس. «سامارقاننىڭ كوك تاسى ەريتىن كۇن» دەۋىمىزگە سەبەپ – سامارقاندا اي­گىلى اقساق تەمىردىڭ تاعى بار, بۇل كۇنى قاھار­لى حاننىڭ قاھارى ءجىبيدى, ەگەر بىرەۋ ءولىم جازاسىنا كەسىلسە, سوعان ءولىم بۇيىرتپاي امان الىپ قالاتىن, رايىنان قايتاراتىن كۇن بۇل», دەپ «سامارقاننىڭ كوك تاسى» تۋرالى ايتىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى.

مۇنداي پىكىر پروفەسسور ت.قوردا­باەۆتىڭ زەرتتەۋلەرىندە دە كەزدەسەدى. كەيبىر تۇجىرىمدامالاردا عۇلاما ۇلىقبەكتىڭ وبسەرۆاتورياسىنداعى اسپان دەنەلەرىن بەلگىلەگەن تاسقا كۇن مەن ءتۇن تەڭەسكەن ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – ناۋرىزدا كۇن ساۋلەسى تىكەلەي تۇسكەندە الگى تاس ءجىبي­دى ەكەن دەپ تە ايتىلادى.

كەيبىر زەرتتەۋشىلەر ءاز ناۋرىز اتالۋىنىڭ سەبەبىن كۇن مەن ءتۇن تەڭەل­گەنگە دەيىن بولاتىن ء«از» امالىمەن بايلانىستىرادى. ياعني ء«از» ءبىردىڭ ايىنىڭ جيىرماسىندا كىرىپ, جيىرما بەسىندە شىعادى دەپ قاراستىرعان. ءبىردىڭ ايى بولسا ەجەلگى حالىق كۇنتىزبەسىندەگى قامبار توعىسى بويىنشا جىل باسىنداعى ءبىرىن­شى ايدىڭ اتى, ياعني قىستىڭ سوڭعى ايى دەلىنگەن دەيدى «قازاقتىڭ ەتنو­گرافيا­­لىق كاتەگوريالار, ۇعىمدار مەن اتاۋلارى­­نىڭ ءداستۇرلى جۇيەسى» اتتى ەنتسيكلوپەدياسىندا.

ال بولات بوپاي ۇلى بولسا «ناۋ­رىز­دىڭ 9-16 ارالىعىندا ء«از» امالى كىرەدى. وسى ۋاقىتتا اسپاننان داۋىس ەستىلەدى, ونى ءتورت ت ۇلىكتىڭ ىشىندەگى قوي عانا ەستي الادى. ەگەر ادام بالاسى ء«از» داۋىس­تى ەستيتىن بولسا, جەتى اتاسىنا دەيىن باقىتتى ءارى ءومىر جولى ۇزاق بولادى. ءاز امالى كىرگەن كۇندەرى اۋا رايىندا وزگەرىستەر بولادى. مىسالى, قار جاۋادى, جەل تۇرىپ, بوران سوعادى. ايدىڭ 19 مەن 26 ارالىعىندا ءاز ناۋرىز امالى كىرەدى», دەپ جازادى.

«امال دەگەن ايىڭىز...»

كونە جازبا دەرەكتەرىندە جالپى ناۋرىز ايى حامال, ياعني امال ايى دەپ كورسەتىلەدى. بۇل, اسىرەسە ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلىنىڭ جازبالارىندا كەڭىنەن تۇسىندىرىلەدى. عالىمنىڭ ايتۋى بويىنشا, قازاقتا سەگىز كۇندىك ناۋرىزناما وتەتىنى جازىلعان. بۇل ەسكىشە 1-8 ناۋرىز, قازىرگى كۇنتىزبەدە بويىنشا 14-21 ناۋرىز ارالىعىنا تۇسپا-تۇس كەلەدى. ناۋرىزدىڭ ءتۇپ-توركىنىن نۇح پايعامباردىڭ زامانىمەن بايلانىستىرعان عۇلاما: «پايعامبار سوڭىنان ەرگەن قۇدايعا سەنگەن ءۇش ۇلى مەن كەلىندەرى جانە ودان بولەك تاعى سەكسەن ادام التى اي, ون كۇن سۋ بەتىندە قالقىپ ءجۇرىپ, ولدىك-تالدىق دەگەندە قازىعۇرت تاۋىنىڭ ۇشار باسىنا توقتاپتى», دەيدى. بىرەۋى اتا-اناسىنان, بىرەۋى بالاسىنان ايرىلىپ, ۋايىم-قايعى باسقان ەل وسى جەردە جان شاقىرىپتى دەپ بايانداي كەلە: «كەمەنىڭ قازىعۇرتتىڭ باسىنا توقتاعان كۇن قاسيەتتى مۇحارام ايىنىڭ ونى ەكەن, جۇلدىز ەسەبىمەن ساناعاندا كۇننىڭ حامالدىڭ ءبىرىنشى ۋاجى­بىنە كىرگەن كۇنى», دەيدى. ارابتىڭ كۇنتىزبەسى اي ەسەبىنە نەگىزدەلگەننەن كەيىن ىلعي دا وزگەرىپ وتىرادى, دەگەن­مەن مۇحارام ايى ولاردا قاسيەتتى اي, جىل­دىڭ باسى دەپ قۇرمەتكە يە, ال جۇل­دىز ەسەبىمەن ساناساق, حامال قازىرگى ۋاقىتت­ا توقتى اتالادى جانە مارتقا ساي­كەسەدى. وسى سەبەپتى قازاق جەرىنىڭ باتىس ايماقتارىندا ناۋرىزدى «امال مەرە­كەسى» دەپ تە اتايدى, «امال» دەگەنى «حامال­دان» شىعادى دەگەن دايەكتى دەرەكتى العا تارتا وتىرىپ, تۇشىمدى تۇجىرىم تۇيەدى.

ال قازاقتىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى بولسا:

ۇلىس كۇنى كارى-جاس,

قۇشاقتاسىپ, كورىسكەن.

جاڭا اعىتقان قوزىداي

جامىراسىپ ورىسكەن, دەپ جالپى كورىسۋ مەيرامىنىڭ كونەدەن بەرگى تويلانۋ ءداستۇرى مەن سىر-سيپاتىن تاماشا سۋرەتتەيدى. مۇنى اقىننىڭ ۇلى احات شاكارىم ۇلى ءوزىنىڭ ەستەلىگىندە جاقسى اتاپ وتەدى: «ون ءتورتىنشى مارت كۇنى اكەم: «بۇگىن – ەسكىشە ءبىرىنشى مارت, قازاقشا جاڭا جىل, ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى. بۇرىنعى اتى – ناۋرىز. پارسى تىلىندە جاڭا كۇن دەگەن ءسوز دەپ ايتقانى ەسىمدە», – دەپ جازادى. مۇنداي مىسالداردان ءبىز تەك باتىس ءوڭىرىنىڭ قازاقتارى عانا ەمەس, شىعىستاعى جۇرتىمىزدىڭ كەيبىر اۋماعى جاڭا جىلدى 14 ناۋرىزدا قارسى العانىن بىلە الامىز.

دەمەك, ناۋرىز مەيرامىنىڭ كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلەر شاعى 22 ناۋرىزدان ەمەس, 14 ناۋرىز – امال, كورىسۋ مەرە­كەسىنەن باستالۋى تەگىن بولماسا كەرەك. كوكتەممەن بىرگە كوڭىلدىڭ سىزىن كەتىرۋ دەگەن دە عاجاپ قۇبىلىس. رەن­جىس­كەن اعايىن تابىسىپ, بارلىق جامان­دىق اتاۋلى ۇمىتىلاتىن, ەل-جۇرت بولىپ جاقسىلىققا قاراي مەرەيلەنە بەت بۇراتىن بۇل كۇننىڭ شىن مانىندە شاپاعاتى مول. ويتكەنى امال – مەيىرىم, ساۋاپ مەيرامى.

جالپى, ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن 22 ناۋ­رىزدا كۇللى قازاق بولىپ اتاپ وتكەنى­مىزبەن, امال, كورىسۋ مەيرامىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن نەگىزىنەن ەلىمىزدىڭ تەك باتىس ءوڭىرى, اسىرەسە ماڭعىستاۋ حالقى ايرىقشا تويلاپ كەلەدى. ناۋرىزدىڭ ءداستۇر-جورالعىسى دا ەلىمىزدىڭ وزگە ايماقتارىمەن سالىستىرعاندا وسى وڭىردە ەرەكشە ساقتالعان. قايبىر جىلى مەرەكە قارساڭىندا ءدام بۇيىرتىپ جولىمىز تۇسكەندە كوزىمىزبەن كورىپ, كۋا بولعانىمىزداي, ماڭعىستاۋلىقتار امال مەرەكەسىن وتپان تاۋىندا تويلايدى. «وتپان تاۋ» تاريحي-مادەني كەشەنىندە وتەتىن ايتۋلى مەيرامنىڭ ءوڭىر حالقى ءۇشىن ماڭىزى زور. ماڭعىستاۋدىڭ بيىك شوقىسى بالتىق تەڭىزى دەڭگەيىنەن 532 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان تاۋ باسىندا تويلاناتىن مەرەكەگە ايرىقشا ازىرلەنەتىن ءوڭىر حالقىنىڭ ايتۋلى مەيرامعا دەگەن قۇرمەتى مەن ىقىلا­سى شىن مانىندە ءسۇيسىندىردى. بۇعان مەملەكەت­تىك حاتشى قىرىمبەك كوشەرباەۆ تا «امال – اۋىزبىرشىلىك مەرەكەسى» اتتى ماقالاسىندا جاقسى توقتالادى: «سوڭ­عى جىلداردا كيەلى ماڭعىستاۋ جەرىندە بۇرىندارى ۇران-وت جاعىلعان وتپان تاۋىنىڭ باسىنا شىعىپ امال مەرەكەسىندە الاۋ جاعۋ ءداستۇرى قايتا جاڭعىردى. ماڭعىستاۋ ولكەسىنىڭ تابيعات جاراتىلىسى دا وزگەشە, بۇل توپىراقتا ەجەلگى مادەنيەتتەردىڭ سان الۋان قاتپارى بار ەكەنىن ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر اي­قىن­داپ وتىر. ساق, سارمات, وعىز, قىپ­شاق سەكىلدى جۇرتتاردىڭ قازىنالى ميرا­سى­­نىڭ ءىزى قالعان وتپان تاۋ بۇگىندەرى قاي­تا تۇلەگەندەي. ءاز ناۋرىز ەجەلدەن ەلدى بىر­لىك پەن تاتۋلىققا, ىنتىماق پەن ىرىسقا شاقىراتىن بولسا, وتپان تاۋدا جاعىلعان وتتى الاۋ التى الاشتى بەرەكەگە ۇندەپ, جاستارىمىز بەن قوناقتاردى ناۋ­رىز­ناما سەيىلىندە شاتتىق پەن عيب­راتقا بولەيتىن جاڭا دا كونە كادەگە اينالدى», دەيدى.

راسىمەن دە, ناۋرىز – بەرەكە مەن باۋىر­مالدىقتىڭ, اۋىزبىرشىلىكتىڭ مەي­رامى. ۇلىس كۇنى قازان تولىپ, ارقا-جارقا بولعان اعايىننىڭ كەڭپەيىلدى كوڭى­لىنىڭ ءوزى كوكتەمنىڭ العاشقى كۇندەرىن ەرەكشە شۋاققا بولەپ, نۇرلاندىرىپ جىبەرە­تىندەي. سوندىقتان قازاق ەجەلدەن-اق ناۋرىزدى تويلاۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ كەلدى. ۇلت پەن ۇلىستىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, دوستىققا شاقىراتىن, بىرلىككە ۇندەيتىن بۇل مەيرامنىڭ تاعىلىمى زور. اسىرەسە 14 ناۋرىزدان باس­تالار امال ايىنىڭ ءار ادامنىڭ جاقى­نى­نا جىلى ءسوز ايتىپ, جىل سايىن ءبىر-بىرى­مەن امان-ساۋلىقتا جۇزدەسۋدى ءناسىپ ەت­كەنى ءۇشىن ىشتەي تاۋبە ەتۋگە ۇندەيتىن ساۋا­بى دا مول. بۇل جونىندە ء«بىر-بىرىنە سالەم بەرگەن ەكى ادامعا دا ساۋاپ جازىلاتىنى, سونىڭ ىشىندە, ءبىرىنشى سالەم بەرگەن ادامعا كوبىرەك ساۋاپ تيەتىنى» تۋراسىندا پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) حاديستەرىندە دە جاقسى جازىلعان عوي. دەمەك, ادام مەن ادامنىڭ ءبىر-بىرىنە اماندىق تىلەپ, ءار تاڭ سايىن ەسەن-ساۋ جۇزدەسۋىنە شۇكىرشىلىك ەتە ءبىلۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن عيبراتتى ءھام ساۋاپ­تى ءىس.

كورىسۋ كۇنى اعايىن اراسىنداعى ەسكى وكپە-رەنىش كەشىرىلىپ, تاتۋلاسىپ-تابىسادى, ارازدىق ۇمىتىلادى. بۇل كۇنى تابيعاتپەن بىرگە ادام جانى دا جاڭارىپ, تازارىپ مۇنتازداي كۇيگە تۇسەدى. ياعني قاي جاعىنان كەلسەك تە ءاز ناۋرىز­­دىڭ ءمان-ماڭىزى زور. اسىرەسە جاھان­دانۋ­عا بەت بۇرعان جاڭا عاسىردا جاڭا تۇر­پات­تى ۇلتقا اينالامىز دەسەك, ەڭ اۋەلى ءوز تامىر-تەگىمىز بەن ءداستۇر-سال­تى­مىز­عا ەركىن بويلاپ, كۇندەلىكتى قولدا­نىسى­­مىزعا ەنگىزۋدىڭ ءرولى ۇلكەن. بۇل تۇر­عىدان كەلگەندە, جىل باسى – ۇلىس­تىڭ ۇلى كۇنىن ءوز دەڭگەيىندە ۇلىق­تاپ, امال مەرەكەسىن تۇتاس ۇلت بولىپ تويلاپ, جال­پىقازاقتىق مەيرامعا اينال­دىرۋ­دىڭ ۋاقىتى الدەقاشان جەتكەندەي. ءبىر جاسىڭىز قۇتتى بولسىن!

نازەركە جۇماباي,

سۆەتلانا عالىمجانقىزى,

«Egemen Qazaqstan»