مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتادى

سونىمەن قاتار ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋدىڭ 53 نەگىزدەمەسىنىڭ 5-ءۋى الىنىپ تاستالادى. اتاپ ايتقاندا ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋعا تىيىم سالىندى:

تابيعاتتى پايدالانۋ قۇقىعىن ساتىپ الۋلاردا; 

زاڭدى تۇلعالاردىڭ جارعىلىق كاپيتالىنداعى باعالى قاعازداردى ساتىپ الۋلاردا; 

مونەتارلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن, سونداي-اق ۇلتتىق قورىن جانە زەينەتاقى اكتيۆتەرىن باسقارۋ بويىنشا ساتىپ الۋلاردا; 

حالىقارالىق كەلىسىمشارتتارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلاتىن, ۇكىمەتى بەكىتكەن ءتىزىم بويىنشا, سونداي-اق قازاقستان مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن حالىقارالىق ۇيىمدار قارجىلاندىراتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋلاردا; 

حالقىنىڭ مادەني مۇراسى (تاريحي جانە مادەني ەسكەرتكىشتەرى) نىساندارىن ساقتاۋ بويىنشا جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلۋىنە تەحنيكالىق جانە اۆتورلىق قاداعالاۋ جۇرگىزۋ بويىنشا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋلاردا. 

ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋ اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى «ەڭبەك» كاسىپورىندارىنىڭ قوسالقى مەردىگەرلەردى تارتۋىنا تىيىم سالدى. ياعني, بۇعان دەيىن «ەڭبەك» كاسىپورىندارى تىكەلەي مەملەكەتتىك تاپسىرىستى العان سوڭ جازاسىن وتەۋشىلەردى ەڭبەككە تارتۋدىڭ ورنىنا, بارلىق جۇمىس كولەمىن قوسالقى مەردىگەرلىككە تاپسىرۋدى ادەتكە اينالدىرعان ەدى. ەندى بۇعان جول بەرىلمەيدى. 

ءبىر كوزدەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۇلەسى 2018 جىلعى 72%-دان 2019 جىلى 49%-عا دەيىن قىسقاردى. ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋ نەگىزدەمەلەرىن قىسقارتۋ ارقىلى بۇل كورسەتكىشتى 35%-عا دەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانعان. 

اتالعان شارالار باسەكەلەستىك ورتانى كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە ۇنەمدەۋدە وڭ اسەرىن تيگىزەدى. 2019 جىلى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارداعى ۇنەمدەۋ رەكوردتىق 361 ملرد تەڭگەنى قۇرادى (2016 جىلى – 173 ملرد تەڭگە, 2017 جىلى – 250 ملرد تەڭگە, 2018 جىلى – 311 ملرد تەڭگە). 

سونىمەن قوسا, 2019 جىلعى 1 قىركۇيەكتەن باستاپ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا قاتىسۋشىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىنا قاتىستى تۇزەتۋلەر كۇشىنە ەندى. بۇدان بىلاي الەۋەتتى جەتكىزۋشىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعى كەلەسى سيپاتتامالار بويىنشا انىقتالاتىن بولادى:

سالىقتاردى تولەۋى;

اينالىم قاراجاتىنىڭ جانە نەگىزگى قاراجاتىنىڭ بولۋى;

ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنىڭ بولۋى. 

مۇنداي اقپارات مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنەن اۆتوماتتى تۇردە الىناتىن بولادى. وسىلايشا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا ءتيىستى قاراجات اينالىمى, ماتەريالدىق جانە ەڭبەك رەسۋرستارى بار كومپانيالار عانا قاتىسا الادى. سونىمەن بىرگە, مۇنداي شارا سالىقتاردىڭ ءتۇسۋىن ارتتىرادى. 

قازىرگى كەزدە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردى بۇزۋعا ماشىقتانعان «كاسىپقوي شاعىمدانۋشىلار», «ترولدەر» كوپتەپ پايدا بولۋدا. ولار ساتىپ الۋدى بۇزۋ ارقىلى زاڭسىز پايدا تابۋدى كوزدەيدى. ادەتتە, مۇنداي «كاسىپقوي شاعىمدانۋشىلار» مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىسۋعا نيەتتى بولماسا دا, باسقا قاتىسۋشىلار تۋرالى اقپاراتتى الۋ ءۇشىن ءوتىنىم بەرەدى. مۇنداي جاعدايلاردى بولدىرماۋ ماقساتىندا ۇسىنىلادى: كونكۋرستىق وتىنىمگە كەپىل بەرمەگەن الەۋەتتى جەتكىزۋشىلەرگە باسقا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇجاتتارىن كورۋىنە تىيىم سالۋ; 

كونكۋرستىق قۇجاتتامانىڭ الدىن-الا تالقىلانۋىنا قاتىسپاعان الەۋەتتى جەتكىزۋشىلەردىڭ شاعىمدارىن قاراستىرماۋ; 

مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا قاتىسپاعان ءۇشىنشى تۇلعالاردىڭ شاعىمدارى بويىنشا كەلىسىمشارتتاردى جاساۋ مەرزىمىن توقتاتپاۋ. 

جالپى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار بويىنشا كەلىپ تۇسكەن شاعىمدار سانى 2018 جىلى 16 430 بولسا, 2019 جىلى ول 27 509 شاعىمدى قۇرادى.