بالاباقشا بوس تۇر

ورال قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى كرۋگلووزەرنىي كەنتىندە رەسمي ەسەپ بويىنشا 8 مىڭداي حا­لىق تۇرادى. بەيرەسمي دەرەك اۋىل تۇرعىندارىنىڭ سانى 9 مىڭ­نان اسىپ كەتكەنىن ايتادى. تاياۋ بولا­شاقتا كەنت حالقى ەكى ەسەگە كو­بەيۋى مۇمكىن ەكەنىن اكىم­دىك تە مويىندايدى. تۇرعىن ءۇي سا­لۋ ءۇشىن جەر كەزەگىندە تۇر­­عان ازاماتتارعا ورال قالا­سى­نىڭ باس جوسپارىنا ساي­كەس كرۋگلووزەرنىي كەنتى اۋ­ما­­عىنان 1 140 جەر ۋچاسكەسى بە­­رىل­مەك. قا­لا اكىمى 2019 جىلى تۇر­­­عىن­دار ال­دىنداعى ەسەبىندە بۇل ۋچاس­­كەلەر­دىڭ جوبالىق-سمە­تالىق قۇ­جات­تارى ساراپتامادا جات­قا­نىن ايتقان ەدى. ال وسىنداي ءىرى ەلدى­­ مەكەندە بالاباقشا جوق!

كەنتتەگى بالاباقشا تاپشى­لىعى جەرگىلىكتى اكىمدىكتى تالاي جىلدان بەرى مازالاپ كەلە­دى. ورال قالاسى اكىمدىگىنىڭ 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان «جەر­­گىلىكتى قوعامداستىقتى دامى­­تۋ باعدارلاماسىندا» كرۋگ­لو­وزەر­نىي كەنتىنە بالاباق­شا قا­جەت­تىلىگى ەڭ ءبىرىنشى ماسەلە بولىپ كورسەتىلگەن. 2018 جىلعى ەسەپتە «جىل سايىنعى ەسەپتىك كەزدە­سۋ­لەردە كوتەرىلىپ جۇرگەن ماسە­لەنىڭ ءبىرى بالاباقشا بولاتىن. 2018 جىلى بۇل ماسەلە ءوز شە­شىمىن تاپپاق. قازىرگى تاڭدا كرۋگلووزەرنىي كەنتىندە مەم­لەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى باع­­دارلاماسى بويىنشا 160 بالا­­عا ارنالعان بالاباقشا قۇ­رى­لىسى باستالىپ جاتىر, مەر­دىگەر – «ورالزەمترۋبسەرۆيس» مەكە­­مەسى. سونىمەن قاتار «قام­قور قۇ­رىلىس» جشس بالاباقشا قۇرى­­­لىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن تۋسم-14 مە­كەمەسى عيماراتىنىڭ بولىگىن ساتىپ الىپ, عيماراتتى بالاباق­شاعا بەيىمدەۋ جۇمىسىن جۇرگى­زۋدە» دەلىنگەن.

2018 جىلى شەشىمىن تابادى دەگەن بۇل ماسەلە 2020 جىلدىڭ باسىندا دا تاپپادى. بۇل جوسپار نەدەن بۇزىلدى؟!

وبلىستىق ءبىلىم باسقار­ما­سىنان الىنعان قۇجاتتارعا قاراعاندا «قام­قور قۇرىلىس» جشس 2019 جىل­دىڭ 3 قاڭتارىندا «ورال قالاسى كرۋگلووزەرنوە اۋىلىنان 100 ورىندىق بالاباقشا قۇرىلىسىن ىسكە قوسۋ جانە مەم­لەكەتتىڭ تەڭگەرىمىنە بەرۋ بويىنشا» بيزنەس جوسپار جوباسىن ۇسىنعان.

وسى جوباعا وراي ورال قالالىق ءبىلىم ءبولىمى كرۋگلووزەرنىي كەنتىندە مەك­­تەپكە دەيىنگى مەكەمەگە مۇقتاجدىق بار ەكەنىن قۋاتتاپ, 30 قاڭتار كۇنى №7-1/507 حات تۇسىرگەن. وبلىستىق ءبىلىم باس­قارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى س.ايتقاليەۆا دا «قامقور قۇرىلىس» جشس ديرەكتورى ت.نۇرعازيەۆكە «بۇگىنگى تاڭدا كرۋگلووزەرنوە اۋىلى بويىنشا كەزەكتە 150-گە جۋىق بالا تۇرعانىن, اتالعان اۋىلدا بالاباقشا عي­ماراتى قاجەت ەكەنىن» بايانداپ, الەۋەت­تى جەكەشە سەرىكتەس رەتىندە قۇ­جات­­تاردى ۇسىنۋدى سۇراعان.

ءارى قاراي زاڭعا سايكەس مەرزىمدى باسپاسوزدە حابارلاندىرۋ جاريالانىپ, جۇمىس باستالىپ تا كەتەدى. 2019 جىلعى 18 ناۋرىزدا وتكەن كونكۋرستىق كوميسسيانىڭ حاتتاماسىنا نازار سا­لايىق: «مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپ­تەس­تىگى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن «باتىس قازاقستان وبلىسى ورال قالاسى كرۋگلووزەرنوە اۋىلىنان 100 ورىنعا ارنالعان بالاباقشا عيماراتىن ىسكە قوسۋ جانە پايدالانۋعا بەرۋ» جوباسى بويىنشا جەكەشە ارىپتەستىگىن ايقىنداۋ جونىندەگى كونكۋرستىق كو­ميس­سيا وتىرىسى وبلىس اكىمىنىڭ ورىن­باسارى ع.وسپانقۇلوۆتىڭ تورا­عا­لىعىمەن ءوتىپ, «قامقور قۇرىلىس» جشس ەنگىزگەن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى جوبا­سىنىڭ بيزنەس-جوس­پا­رى جانە كەلىسىم­شارت جوباسى ما­­ق­ۇل­­­دانعان. بۇل قۇجاتقا جەكەشە ارىپ­تەستىگىن ايقىنداۋ جونىندەگى كون­­­­كۋر­س­تىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ع.وسپان­قۇلوۆ, كوميسسيا مۇشەلەرى – وب­لىستىق ءبىلىم باسقارماسى, ەكونو­مي­كا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باس­قار­ماسى, قارجى باسقارماسى, جەر قاتى­ناستارى باسقارماسى, قۇرىلىس باس­قار­ماسى, مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇ­رى­لىس باقىلاۋ باسقارماسى, كاسىپ­كەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننو­ۆا­تسيالىق دامۋ باسقارماسى جانە باس­قا­لارى قول قويعان.

وسىلايشا, بالاباقشا كۇتكەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ارمانى ورىندا­لار كۇن جاقىنداي تۇسكەندەي ەدى.

– اۋىلىمىزدا كەڭەس وكىمەتى قۇ­لا­عاننان بەرى بالاباقشا بولعان ەمەس. قازىر مۇنداعى جالعىز ارالاس مەكتەپ جانىنان اشىلعان بالاباقشا توبىندا 25 بالا, شاعىن ورتالىقتا 25 بالا تاربيەلەنىپ جاتىر. بۇل وتە از. بالاباقشا جەتىسپەيدى. مەن نەمەرەمدى ەكى جىلدان بەرى ورال قالاسىنا تاسىپ ءجۇرمىن. الا تاڭنان وياتىپ الىپ, اۆتوبۋسپەن الىپ بارامىن. وبال عوي بالاعا. قىزىم مۇگەدەك, بالا قاراي المايدى, ءوزىم جۇمىستامىن. بالالارىن ورنالاستىرا الماي, جۇمىسقا شىعا الماي وتىرعان اتا-انالار وتە كوپ. «قامقور قۇرىلىس» كومپانياسىنىڭ جۇمىسىن كورىپ, «جاقىندا جاڭا بالاباقشا اشىلادى» دەپ قۋانىپ جۇرگەنبىز. قالا, كەنت اكىمدەرى «بۇل بالاباقشا ءمجا باعدارلاماسى بو­يىنشا كوپ كەشىكپەي ىسكە قوسىلادى» دەپ تالاي مارتە ۋادە بەرىپ, ءبىزدى قۋ­انتقان ەدى. قۇرىلىسى ءبىتىپ, داپ-دايىن تۇرعان بالاباقشانىڭ حالىق يگى­لىگىنە نەگە بەرىلمەي جاتقانىن تۇ­سىن­بەيمىز, – دەيدى اۋىل تۇرعىنى جاڭىلدىق اۋباكىروۆا.

بۇل ارالىقتا قۇرىلىسشىلار ەكىقاباتتى, جالپى اۋماعى 466,8 جانە 452,9 شارشى مەتر, 2487 شارشى مەتر جەر كولەمى بار بالاباقشا عي­ماراتىن دايىنداپ ۇلگەرگەن بو­لاتىن. 100 ادامعا ارنالعان با­لا­باق­شا­دا بۇكىل جيھاز, توسەك ورىن, اسحانا جابدىعى, قاۋىپسىزدىك قۇرالدارى, ءتىپتى تولىق بەينەباقىلاۋ جۇيەسى جاساقتالدى. بالاباقشانىڭ جوبالىق قۇجاتتارىن جاساعان «ورال» الەۋ­مەت­تىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەگە قاجەتتى بارلىق تالاپتى ەسكەرىپ, قۇرىلىس كومپانياسى سول تالاپتان اۋىتقىماعان.

بۇل جوباعا ساراپتاما جۇر­گىز­گەن «الگاريتم» تەحنوپاركى» جا­ۋاپ­كەر­شى­لىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى جوبانى «مەملەكەتكە ءتيىمدى» دەپ شەشىم شى­عار­عان.

مىنە, نەگىزگى جۇمىس اياقتالىپ, ەندى جاڭا بالاباقشانىڭ تۇساۋكەسەر تويى عانا قالعانداي ەدى. الايدا, ءبارى اياق استىنان وزگەردى.

– حالىققا ءتيىمدى, مەملەكەت سايا­ساتىنا, زاڭ تالاپتارىنا ساي جوبا بۇرىنعى وبلىس اكىمى ا.كولگىنوۆتىڭ تۇ­سىندا تولىق قولداۋعا يە بول­عا­نىمەن, 2019 جىلى شىلدەدە وبلىس باسشىلىعى اۋىسقان سوڭ اياق استى­نان كەدەرگىگە تاپ بولدى. وبلىس اكىمدىگى وسى كەزگە دەيىن ۋادە بەرىل­گەن ءمجا كەلىسىمىنەن باس تارتىپ, «ينۆەستيتسيالىق شىعىنداردى وتەۋسىز ىسكە اسىرۋدى» ۇسىنىپ وتىر. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ءبىز 170 ملن 475 مىڭ تەڭگە شىعىنعا باتقالى وتىرمىز. بۇل تەك قۇرىلىس جۇمىسى مەن بالاباقشا قۇرال-جابدىعىنا كەتكەن قارجى. قازىر كۇن سايىن دايىن عيماراتتىڭ ينجەنەرلىك-كوممۋنالدىق شىعىن­دا­رى ءۇشىن دە اقشا تولەپ جاتىرمىز, – دەيدى «قامقور قۇرىلىس» جشس ديرەكتورى ت.نۇرعازيەۆ.

ء«مجا باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اساتىن بۇل جوبانىڭ ناتي­جە­سىن­دە كرۋگلووزەرنوە كەنتىنىڭ مەكتەپكە دەيىنگى ينفراقۇرىلىمى دامىپ, وبلىس بيۋدجەتى ۇنەمدەلەدى. 27,5 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى, جەرگىلىكتى جانە رەسپۋبليكا بيۋدجەتىنە 41 358,43 مىڭ تەڭگە سالىق رەتىندە تۇسەدى. بالا­باق­شا تاپشىلىعى ازايادى, وڭىردەگى ءمجا جوبالارىنىڭ ماقساتتى ينديكاتورى جوعارىلايدى. سونداي-اق 8 جىل 3 اي مەرزىمگە جاسالعان ءمجا جوباسى ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان تولە­نەتىن 315 243, 46 مىڭ تەڭگە قار­جى 4 جىل ىشىندە ءوزىن ءوزى اقتاپ شىعادى» دەلىنگەن بولاتىن ساراپتامادا «الگاريتم» تەحنوپاركى» جاۋاپ­كەر­شىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى. بۇل ساراپتاما مەملەكەتتىك ورگاننىڭ تاپ­سىرىسىمەن مەملەكەت قارجىسىنا جا­سال­عانىن ايتا كەتەيىك.

ءبىز رەداكتسياعا كەلىپ تۇسكەن كاسىپ­كەر­دىڭ شاعىمىنا وراي بىرقاتار ءتيىستى ورىندارعا حابارلاستىق. ەكو­نوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپار­لاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ا.نۇر­عاليەۆا ء«مجا جوبالارى ءۇشىن مەم­لە­كەتتىك مىندەتتەمە قا­بىل­­داۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتىك كوميس­سيا­­سى­نىڭ ۇسىنىسى قاجەت. اتالعان جوبا 2019 جىلعى 5 قىركۇيەكتە وتكەن كوميسسيا وتىرىسىندا قولداۋ تاپپادى» دەپ جاۋاپ بەرسە, وبلىستىق ءماسليحات حاتشىسى م.قۇلشاردان: «كرۋگلووزەرنوە اۋىلىنداعى بالا­باق­شا تۋرالى ماسەلە وبلىستىق ءماسليحات جانىنداعى «قار­جى جانە بيۋدجەت ماسەلەلەرى بويىنشا» تۇراقتى كوميسسيا وتىرىسىندا قارالعان جوق. ەگەر كرۋگلووزەرنوە اۋىلىنداعى بالاباقشا تۋرالى ماسەلە وبلىستىق اتقارۋشى ورگانداردان كەلىپ تۇسسە, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ تۇراقتى كوميسسيالارى وتىرىستارىندا قاراۋعا ءار ۋاقىتتا مۇمكىندىك بار» دەگەن جاۋاپ الدىق. وسى جوبانىڭ نەگىزگى ۇيلەستىرۋشىسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ا.ترجانوۆا كرۋگلووزەرنوە اۋىلىنا بالاباقشا كەرەكتىگىن, بىراق «قامقور قۇرىلىس» جشس ۇسىنعان جوبانى وبلىستىق بيۋدجەتتىك كوميسسياسى ماقۇلداماي وتىرعانىن ايتادى. ء«بىز بۇل جوبانى بىرنەشە مارتە ۇسىندىق. بىراق دايىن بالاباقشا عيماراتىن مەملەكەتكە ساتىپ الۋعا ءدال قازىر بيۋدجەتتە قارجى جوق دەگەن جاۋاپ ايتىلدى» دەيدى ا.ترجانوۆا.

بۇل ارالىقتا بالاباقشا كۇتىپ سارعايعان اۋىل تۇرعىندارى قالا, وبلىس باسشىلارىنا, Nur Otan پارتياسىنا, ءتىپتى پروكۋراتۋراعا ۇجىمدىق حات جازىپ, ماسەلەنى شەشەتىن مەكەمە تاپپاي ساندالىپ ءجۇر.

– ءتورت بالامنىڭ ەكەۋى مەكتەپكە بارادى, ەكەۋى ۇيدە. بالاباقشا كەزەگىندە تۇرمىز. اۋىلدا بالاباقشا اشىلسا, كوپ بالالى وتباسى رەتىندە بىردەن الىنۋى ءتيىس. بىراق دايىن تۇر­عان بالاباقشاعا كىرە الماي وتىر­عا­نىمىز جانعا باتادى. قازىرگى مەكتەپ عيماراتىنىڭ ءبىرىنشى قاباتىن الىپ تۇرعان شاعىن ورتالىق تا وقۋعا كەدەرگى. مەنىڭ قىزىم ءبىرىنشى سىنىپتا وقيدى, كابينەتى ەكىنشى قاباتتا. زاڭ بويىنشا ولار ءبىرىنشى قاباتتا بولۋى كەرەك ەدى. جاڭا بالاباقشا اشىلسا, مەكتەپ عيماراتى بوساپ, الاڭسىز ءوز جۇمىسىمەن اينالىسار ەدى, – دەيدى اۋىل تۇرعىنى اينۇر مانايحان.

الدىن الا كەلىسىلگەن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى جوباسى اياق استى­نان كەدەرگىگە ۇشىراعان «قامقور قۇرىلىس» جشس وكىلدەرى ۋايىمداپ وتىر. ءتيىستى ورىندارعا جىبەرىلگەن شاعىمدار, باق-تا كوتەرىلگەن ماسەلە ازىرگە ناتيجە شىعارار ەمەس. قۇرىلىس­شى­لار ەندى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ورگانداردان اراشا سۇراماق.

باتىس قازاقستان وبلىسى