« ۇلى دالا تۇلعالارى: جۇبانوۆتار تاعىلىمى جانە جازۋ رەفورماسىنا» ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ عىلىمي-تەوريالىق نەگىزىن سالۋشى, تۇڭعىش پروفەسسور, اعارتۋشى-عالىم, اسا كورنەكتى قوعام قايراتكەرى قۇدايبەرگەن قۋان ۇلى جۇبانوۆتىڭ تۋعانىنا 120 جىل جانە عالىمنىڭ ۇلى فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەسەت جۇبانوۆتىڭ 90 جاسقا تولۋىنا ارنالعان « ۇلى دالا تۇلعالارى: جۇبانوۆتار تاعىلىمى جانە جازۋ رەفورماسى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. كونفەرەنتسيانى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ا. بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى جانە ەۋرازيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ۇيىمداستىردى.
كونفەرەنتسيادا قۇدايبەرگەن جانە ەسەت جۇبانوۆتاردىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرىنىڭ باستى باعىتتارىنا قاتىستى قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ جانە جازۋ رەفورماسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى.
اقتوبە ءوڭىرىنىڭ اعارتۋشىسى, مادەنيەت جانە قوعام قايراتكەرى, قازاق ءباسپاسوزىنىڭ العاشقى قارلىعاشتارىنىڭ ءبىرى بولا ءجۇرىپ, قازاق فيلولوگياسىنىڭ تۇڭعىش پروفەسسورى قۇدايبەرگەن جۇبانوۆ ەڭبەكتەرىنە توقتالعان ماماندار, عالىمنىڭ قىزمەت جولىنا قاتىستى كەڭ تۇرعىداعى مالىمەتتەرمەن ءبولىستى. قازپي-دە لەكتسيا وقىپ, كافەدرا مەڭگەرۋشى, كەيىن دەكان قىزمەتتەرىن اتقارا ءجۇرىپ, كسرو عىلىم اكادەمياسىنا قازاق فيليالىنىڭ لينگۆيستيكا سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى (قازىرگى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى), «قازاق ءتىلىنىڭ اكادەميالىق سوزدىگىنىڭ» باس رەداكتورى, قازاق كسر حالىق اعارتۋ كوميسسارياتى جانىنداعى مەتوديكا, پروگرامما, وقۋ قۇرالدارى سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, مەملەكەتتىك تەرمين كوميسسياسىنىڭ توراعاسى, تەرمين كوميسسياسى بيۋللەتەنىنىڭ رەداكتورى, «اۋىل مۇعالىمى» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى, حالىق اعارتۋ كوميسسارياتى كوللەگياسىنىڭ مۇشەسى, ۇلتتار مادەنيەتى ينستيتۋتى عىلىمي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بولىپ, بىرنەشە جۇمىستى بىردەي اتقارعان عالىم. بىرنەشە عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باسشىلارى اتقاراتىن مىندەتتى ق.جۇبانوۆتىڭ ءبىر ءوزىنىڭ ارقالاۋى عالىمنىڭ ءوز حالقى ءۇشىن جان اياماي ەڭبەك ەتۋى بولسا, ەكىنشى جاعىنان, ول كەزدە ق.جۇبانوۆتاي وقىعان ءارى تۋما تالانتتاردىڭ تاپشىلىعىنان دا دەۋگە بولار.
«...1937 جىلدىڭ كۇزىنەن 1957 جىلدىڭ كۇزىنە دەيىن جيىرما جىل بويى ناقاق قارالانىپ, اتى اتالماي كەلگەن عالىمنىڭ جوعىن ىزدەۋگە, ونى حالقىنا قايتا تابىستىرۋعا مۇرىندىق بولعان ەلەۋلى ءبىر ۇندەۋ اكادەميكتەر م.اۋەزوۆ پەن ءى.كەڭەسباەۆتىڭ «قازاق لينگۆيستيكاسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى» («وسنوۆوپولوجنيك كازاحسكوي لينگۆيستيكي») اتتى ماقالاسى بولدى.
ق.جۇبانوۆتى قايتا تانۋ ءىسىن ونىڭ تۋعان ءىنىسى, اكادەميك احمەت جۇبانوۆ, اكادەميك م.قاراتاەۆ, ا.ىسقاقوۆ, ع.مۇساباەۆ, م.بالاقاەۆ, ر.سىزدىق, ءا.قايدار جانە ت.ب. باستاپ, عىلىمداعى جاس بۋىن ودان ءارى جالعاستىردى. العاشىندا قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىنىڭ ءبىرى دەپ اتالعان ق.جۇبانوۆتىڭ كەيىننەن سول عىلىمنىڭ تەوريالىق نەگىزىن سالعان بىرەگەي وقىمىستى ەكەنى انىقتالدى. ودان ءارى ق.جۇبانوۆتىڭ تەك قازاق ءتىلىنىڭ اياسىمەن شەكتەلمەي, انا ءتىلىمىزدىڭ تاريحىن زەردەلەۋ ارقىلى تۇركولوگيا الەمىنە قالام سىلتەگەن عالىم ەكەنى دە مويىندالدى. زەرتتەۋ جۇمىستارى ودان ءارى تەرەڭدەي تۇسكەندە ق.جۇبانوۆتىڭ تەك تۇركولوگيا اياسىندا عانا قالىپ قويعان زەرتتەۋشى ەمەس, الەمدىك ءتىل بىلىمىنە دە قۇلاش ۇرىپ, ۇندىەۋروپا ءتىل ءبىلىمى مەن شىعىستانۋدى, ياعني وريەنتاليستيكانى ۇشتاستىرا بىلگەن عالىم ەكەندىگى دالەلدەندى.
وسى ورايدا قازاق ءتىلىن زەرتتەۋگە اتسالىسقان عالىمداردى قۇرمەت تۇتىپ, ۇلىقتاۋدان تانباعان ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بعم عىلىم كوميتەتىنىڭ تاپسىرىسىمەن « ۇلى دالا تۇلعالارى» اتتى كىتاپتار توپتاماسىن دايىنداۋدى قولعا الدى.
« ۇلى دالا تۇلعالارى» اتتى سەريامەن دايىندالعان ق.جۇبانوۆقا ارنالعان بۇل كىتاپتىڭ (جاۋاپتى رەداكتورلار: فيلول.ع.د., پروفەسسور ا.ق.جۇبانوۆ, فيلول.ع.ك., دوتسەنت س.قۇلمانوۆ) ء«ومىر وتكەلدەرى» اتتى ءبىرىنشى تاراۋىندا زەيىندى شاكىرتتىڭ جىگەرلى جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا تۇڭعىش اسپيرانت, پروفەسسور اتانۋىنا, تۇعىرلى تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋىنا تامىرى تەرەڭدە جاتقان تەكتىلىگى مەن اعارتۋشى اكەنىڭ سەبەپ بولعاندىعى باياندالىپ, قايراتكەر قىزمەتى قۇجاتتار تىلىمەن سويلەتىلدى. اتالعان تاراۋدى جازۋ بارىسىندا العاشقى جۇبانوۆتانۋشى, اكادەميك ر.سىزدىقتىڭ جانە ك.كەنجەباەۆ پەن ءا.ورالبايدىڭ ەڭبەكتەرى پايدالانىلدى.
پروفەسسور ق.جۇبانوۆتىڭ قازاق ءتىلىن زەرتتەۋگە قاتىستى سالالارىنا قوسقان ۇلەسىنىڭ بۇگىنگى كۇنى قازاق ءتىل بىلىمىندەگى عىلىمي قۇندىلىعى مەن ماڭىزى بۇل ەڭبەكتە قازىرگى لينگۆيستيكانىڭ دامۋ دەڭگەيى تۇرعىسىنان زەردەلەندى. اسىرەسە, ق.جۇبانوۆتىڭ 1929 جىلعى لاتىن قارپىنە نەگىزدەلگەن الىپبيگە بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىپ, قازاق جازۋىن جەتىلدىرۋدى, ونى جۇرشىلىققا تەز مەڭگەرتىپ, ساۋاتتاندىرۋدى ماقسات ەتكەن ارەكەتى ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن تانىتىپ, بۇگىنگى تاڭدا ءتىلشى قاۋىمنىڭ عانا ەمەس, جالپى قوعامنىڭ جۇمىلا قاتىساتىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ىسىنە اينالىپ وتىر.