قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 1269 جىلى تالاس قۇرىلتايىندا دەربەستىگى تولىق مويىندالعان التىن وردا يمپەرياسىنىڭ 750 جىلدىق مەرەيتويىن مەرەكەلەۋ تۋرالى مالىمدەمەسىنە وراي مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى «Nوmاd Life» اق قولداۋىمەن مۋزەي قورىنان «التىن وردا – قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ بەسىگى» كورمەسىن اشتى. پرەزيدەنت ءوز مالىمدەمەسىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ باي مادەني مۇراسىن دارىپتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, كيەلى نىساندارعا اينالۋىنا باسىمدىلىق بەردى.
كورمەنىڭ كەلۋشىلەرگە ۇسىنىپ وتىرعان ورتالىق مۋزەيدىڭ قورىنداعى XIII-XIV عاسىرلارعا ءتان 300-گە جۋىق ارتەفاكتى بار. بىرەگەي كوللەكتسيا نەگىزىندە مۋزەيگە كەلۋشىلەردى التىن وردا كەزەڭىنىڭ مادەنيەتىمەن, تۇرمىس-تىرشىلىگىمەن تانىستىرادى. كورمەنىڭ بۇل جولعى وزگەشىلىگى الماتى وبلىسى, شەڭگەلدى اۋىلى ماڭىنداعى قابىردەن تابىلعان ارتەفاكتىلەر – XIII-XIV عاسىرلارداعى شاعاتاي اۋلەتى شەندىلەرىنىڭ ءبىرى – ساربازدىڭ جىبەكتەن تىگىلگەن ءساندى كيىمىنىڭ كورىنىستەرى العاش رەت كەلۋشىلەرگە كورسەتىلدى.
بۇگىنگى كورمەدە بەس اقپاراتتىق كەشەنگە جىكتەلىپ كورسەتىلدى, وندا مىناداي بولىمدەر بار ەكەنىن ايتۋعا بولادى, ماسەلەن «XIII-XIV عاسىرلارداعى ساربازدىڭ كيىمى, قارۋ-جاراعى» بولىمىندە بەلدىك اشەكەيلەرى, قارۋ-جاراق, جەبە ۇشتىقتارى, سەمسەر, قىلشان جانە باسقا دا ارتەفاكتىلەر ۇسىنىلدى. الماتى وبلىسى, شەڭگەلدى اۋىلى ماڭىنداعى قابىردەن تابىلعان, كەزىندە ارحەولوگ ءا.ك. اقىشەۆ زەرتتەگەن قۇندىلىق – XIII-XIV عاسىرلاردا جىبەكتەن تىگىلگەن ءساندى كيىمىنىڭ كورىنىستەرى وسى بولىمدەگى اسا ءماندى دەرەك.
«XIII-XIVعع. قازاقستان اۋماعىنداعى التىنوردالىق قالالار» بولىمىندە XIII-XIV عع. سارايشىق, وتىرار, قۇيرىقتوبە سياقتى قالا ورىندارىنانان تابىلعان ارحەولوگيالىق ارتەفاكتىلەر ۇسىنىلدى.
« ۇلى جىبەك جولىنىڭ بايىرعى بۇيىمدارى. مونەتالار» بولىمىندە قازاقستاننىڭ التىنوردالىق قالالارىنىڭ ورنىنان تابىلعان بايىرعى بۇيىمدارى جانە سونىمەن قاتار سارايشىق قالاشىعىنان تابىلعان جوشى ۇلىسىنىڭ جانە XIII-XIV عاسرلارداعى وزگە مەملەكەتتەردىڭ تەڭگە سارايلارىنىڭ ونىمدەرى – كۇمىس, مىس مونەتالار كوز تارتادى.
«دىندەر: تاڭىرلىك, يسلام, نەستورياندىق, زورواستريزم, بۋدديزم» بولىمىندە نەستورياندىق قۇلپىتاستار دەرەكتەرىمەن تانىسۋعا بولادى.
«XIII-XIVعع. مىناجاتتتىق ءدىني عيماراتتار ساۋلەتى» ەكسپوزيتسيالىق بولىمىندە سارايشىق سەكىلدى قالاشىقتار عيماراتتارىنىڭ كەسكىن-كەلبەتىن, جوشى حان, الاشا حان, بولعان انا مازارى, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى سىندى ساۋلەت ونەرى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ورنەكتەرىن ايشىقتايتىن دۇنيەلەر قويىلدى.
التىن وردانىڭ اق تاڭى ارايلاپ اتقانداي بولادى دەرسىز.