بۇگىنگى تاڭدا اۋىل شارۋاشىلىعىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. اسىرەسە مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسامىن دەۋشىلەر ءۇشىن مەملەكەتتىك باعدارلامالار ارقىلى جەڭىلدىكپەن نەسيەلەر بەرىلىپ, سالانى دامىتۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى جان-جاقتى قاراستىرىلعان. ماسەلەن جامبىل وبلىسىندا قوي شارۋاشىلىعىن قولعا العان شارۋالار كوپ. ولار دا مەملەكەتتىڭ قولداۋىنا قول جەتكىزىپ وتىر. «قازاگرو» حولدينگىنىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارىنىڭ ءبىرى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق مال شارۋاشىلىعىن قولداۋعا باعىتتالعان نەسيەلەۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن نەسيە قارجىسىنا شاعىن شارۋاشىلىقتار ءىرى قارا, ۇساق مال, جىلقى, قۇس, بال ارالارىن ساتىپ الا الادى.
جامبىل وبلىسى جۋالى اۋدانىنا قاراستى قىزىلتام قىستاعىنداعى «دياس» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ءمولدىر بايساقالوۆا اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنان «سىباعا» باعدارلاماسىمەن نەسيە الىپ, قوي شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا مىقتاپ كىرىسكەن. ءمولدىردىڭ ماماندىعى قارجىگەر بولعانىمەن, جەكە كاسىپپەن اينالىسقاندى ءجون كورىپ, قوي شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى قولعا العان ەكەن.
مال باعۋ ءۇشىن باسقا دا تۇرمىستىق جاعدايلاردى جاقسارتىپ الۋ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرگەن شارۋا الدىمەن مال قوراسىن تالاپقا ساي سالعان, مەملەكەتتىك قولداۋ ارقىلى قۇدىق قازىپ, سۋ تارتقان جانە كۇننەن قۋات الاتىن پانەلدەردى دە ورناتىپ قويعان. ەكى ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ العا قويعان جوسپارلارى دا اۋقىمدى. مالىنىڭ سانىن كوبەيتىپ, قوي ەتى ەكسپورتىنا ۇلەس قوسپاق. ول ءۇشىن ەت ەكسپورتىمەن اينالىساتىن «وڭتۇستىك حالال تاعامدارى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ تا قويىپتى. كەلەر جىلى مالىنىڭ ءتولى جەتىلگەن سوڭ, وسى مەكەمەگە ەتىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. قارت قاراتاۋدىڭ ەتەگىنەن ورىن تەپكەن شارۋاشىلىقتىڭ جەرى شۇرايلى بولعاندىقتان ساپالى ەت تاپسىرا الاتىنىنا بەك سەنىمدى.
«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنان «سىباعا» باعدارلاماسى ارقىلى 6,5 جىلعا 6 پايىزبەن 10 ملن تەڭگە نەسيە راسىمدەپ, وعان 260 باس قوي مەن 9 قوشقار جانە مالدىڭ جەم-ءشوبىن ساتىپ الدىم. «مال وسىرسەڭ قوي ءوسىر, تابىسى ونىڭ كول-كوسىر» دەگەن ءسوز بار عوي. سول ايتقانداي, قوي شارۋاشىلىعى مول تابىس تابۋعا بولاتىن سالا دەپ ەسەپتەيمىن. ارينە مال باعۋ, ءوسىرۋ دەگەن قاجىرلى ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى. ءار جۇمىستىڭ ءوز بەينەتى بار, سوعان وراي زەينەتى دە بولادى. سوندىقتان جۇمىستان قورىقپاۋ كەرەك. ادال ەڭبەككە نە جەتسىن؟ الداعى ۋاقىتتا وسى مالىمدى كوبەيتىپ, ەت ەكسپورتىنا ۇلەس قوسامىن دەگەن جوسپارىم بار», دەيدى قوجالىق باسشىسى ءمولدىر بايساقالوۆا.
ال جامبىل اۋدانىنىڭ ەرنازار اۋىلىنا قاراستى بوگوتكەل قىستاعىن جايلاعان جەكە كاسىپكەر اقجول تەڭگەباەۆ ون جىلدان بەرى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ كەلەدى ەكەن. كەيىنگى جىلدارى تەك قوي شارۋاشىلىعىنا دەن قويىپتى.
«اعايىن تاتۋ بولسا – ات كوپ» دەگەن قاعيدانى ۇستانعان شارۋا ءىنىسى ەكەۋى جاڭادان قىستاق سالىپ, ۇساق مالدىڭ سانىن مىڭعا جەتكىزۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ جاتىر. اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنان «يگىلىك» باعدارلاماسى ارقىلى 4 ملن تەڭگە نەسيە العان ول 110 باس ساۋلىق پەن 4 قوشقار ساتىپ العان ەكەن. ءوز مالىن قوسقاندا قازىر قوراسىندا 500-دەن استام قوي تۇر.
«ەڭبەك ەتەمىن دەگەن ادامعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كوپ. تەك كوپتەگەن ازاماتتار سول قولداۋلاردى بىلمەي جاتادى. مەن دە ماڭايىمداعى مالشىلاردان ەستىپ, «باستاۋ بيزنەس» جوباسىمەن بيزنەس نەگىزدەرىنە وقىدىم, قۇجاتتارىمدى تالاپقا ساي ەتىپ جينادىم. ەش قيىندىقسىز نەسيەگە قول جەتكىزىپ, مالىمنىڭ سانىن ەسەلەپ وتىرمىن. ەندى وسى العان 4 ملن تەڭگەنى ۋاقىتىنان بۇرىن قايتارسام, تاعى قوي ساتىپ الۋ ءۇشىن «سىباعا» باعدارلاماسى ارقىلى 12 ملن تەڭگە نەسيە الامىن», دەيدى ا.تەڭگەباەۆ.
ايتا كەتەيىك, اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنان «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا «سىباعا» نەسيە ءونىمى ارقىلى قوي شارۋاشىلىعىنا 12 ملن تەڭگەگە دەيىنگى نەسيە 6,5 جىلعا 6%-بەن بەرىلەدى. 2 جىلعا دەيىنگى جەڭىلدىك مەرزىمى قاراستىرىلعان. سونداي-اق «يگىلىك» نەسيە ءونىمى ارقىلى 6%-بەن 4 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرىلەدى جانە 9 اي جەڭىلدىك مەرزىمى بار.
اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنىڭ جامبىل وبلىسىنداعى فيليالى بيىل «سىباعا» مەن «يگىلىك» باعدارلامالارى ارقىلى 374 شارۋاعا 2,2 ملرد تەڭگە نەسيە بەرگەن بولاتىن. بۇل قارجىعا شارۋالار 48 مىڭنان استام قوي ساتىپ الدى.
بيىل قوردىڭ قۇرىلعانىنا – 25 جىل. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جالپى سوماسى 312 ملرد تەڭگە بولاتىن 152 مىڭ نەسيە بەرىلدى. بيىلعى كورسەتكىش بويىنشا بارلىق باعىتتاردى قامتىعاندا 53,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 12 مىڭ جوبا قارجىلاندىرىلدى.