قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى مەرەكەسى قارساڭىندا قوستاناي اۋدانىندا اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلدى دەسە بولعانداي. اۋدان ورتالىعى – زاتوبول كەنتىنە ءتيىپ تۇرعان زارەچنىي اۋىلىندا قالاداعىداي كوپقاباتتى ءزاۋلىم ءۇيدىڭ سوڭعى شەگەسى قاعىلىپ, تۇرعىندارعا بەرىلدى.
«مۇنداي ءۇيدىڭ بەرىلگەنى ءبىرىنشى ەمەس قوي, ول ءۇشىن اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلىپ قالدى ما؟» دەگەن وي كىمدە بولسا دا قىلاڭ ەتە قالاتىنىن بىلەمىز. وسى ۇيدەن پاتەر كىلتى الدىمەن اۋدانداعى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ۇسىنىلدى. قونىس تويدىڭ قۋانىشىنا جينالىپ تۇرعاندار جاڭا پاتەرگە وزدەرى كىرگەندەي ساتىرلاتىپ شاپالاقتى ۇردى دەرسىڭ. ء«اپ, بارەكەلدى!» دەپ قويادى. شاپالاق سوقپاي قايتسىن. قازىر اۋىلدا جۇرتتىڭ ءوز ۇيىندەي جانىنا ەڭ جاقىن ءۇش ورىن بار. سونىڭ ەڭ باستىسى – فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت, اۋىلداعىلار ونى «اۋىلدىڭ دوعدىرى» دەيدى, ەكىنشىسى – مەكتەپ پەن بالاباقشا, ءۇشىنشىسى – كىتاپحانا مەن كلۋب.
باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعانداردىڭ بارلىعى «اۋىلدىڭ دوعدىرىنا» بارادى. اۋىلداعى فەلدشەر تۇگىل, وسى جاقىن جىلدارى اۋداندا حيرۋرگ قالماعان ەدى. جەڭىلدەتىلگەن باعدارلاما بويىنشا اۋدانداعى 17 دارىگەر مەن 3 مەدبيكەگە زارەچنىيداعى جاڭا ۇيدەن پاتەر بەرىلدى. سولاردىڭ اراسىندا اۋدانعا بيىل كەلگەن ەرلى-زايىپتى دارىگەرلەر ميحايل بۋرلاك پەن جانار ىبىراەۆا دا بار. ميحايل سەرگەەۆيچ قوستاناي اۋداندىق اۋرۋحاناسىنا حيرۋرگ, جانار الىمجانقىزى تەراپەۆت بولىپ ورنالاستى. وزدەرى اقمولا وبلىسىنان قوستاناي جەرىنە قونىس اۋدارعان.
– ءبىزدى تۇرعان جەرىمىزدەن ەشكىم قۋعان جوق. ءوزىمىز قوستاناي وبلىسىندا تۇرعىمىز كەلدى, مۇندا الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ جاقسى جاسالاتىنىنان حابارىمىز بار. ءبىز اۋداندىق اۋرۋحاناعا كەلگەنىمىزدە زايىبىمىز ەكەۋمىز ارقايسىسىمىز 100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە, ياعني 500 مىڭ تەڭگەدەن كوتەرمەاقى الدىق. جاقىن ارادا تاعى دا ارقايسىسىمىز 1 ميلليون 500 مىڭ تەڭگەدەن كومەكاقى الامىز, وتباسىمىزعا 3 ميلليون تەڭگە كىرگەلى تۇر. مىنە, بۇگىن جاڭا پاتەردىڭ كىلتىن الىپ تۇرمىز. مۇنداي كومەك بەرىلىپ جاتقاندا ءبىز دە بار ءبىلىمىمىز بەن بىلىگىمىزدى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ ىسىنە جۇمسايمىز, مۇنداي قولداۋ-كومەك ءبىزدى ەرەكشە قاناتتاندىرادى. وبلىس اكىمى ارحيمەد بەگەجان ۇلى, سىزگە تەك ءوز اتىمنان عانا ەمەس, وبلىسقا كەلىپ جاتقان بارلىق مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى اتىنان ايتار العىسىم مول, – دەگەن ەدى ميحايل سەرگەەۆيچ پاتەر كىلتىن الىپ تۇرىپ.
وبلىستاعى اۋرۋحانالار مەن ەمحانالار سوڭعى جىلدارى مەديتسينا ماماندارىنا ءتىپتى جۇتاپ كەتكەن ەدى. الىس اۋدانداردى ايتپاعاندا, وبلىس ورتالىعىنىڭ ىرگەسىندەگى قوستاناي اۋدانىنىڭ مەديتسينا مەكەمەلەرى قيىن جاعدايدى باستان كەشكەن بولاتىن. جالپى اۋداندىق اۋرۋحانا مەن ەمحانانىڭ وزىندە وتورينولارينگولوگ, كارديولوگ, تراۆماتولوگ, ونكولوگ جانە تاعى باسقا وسى سەكىلدى ماماندار جەتىسپەيتىن. سوڭعى ءۇش جىلدا اۋدانعا 50 مەديتسينا قىزمەتكەرى كەلدى, ونىڭ ىشىندە 25 دارىگەر ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىنان ەندى ۇشقان تۇلەكتەر. ولار تەك اۋدان ورتالىعىنداعى اۋرۋحانا مەن ەمحاناعا ەمەس, بارلىق ەلدى مەكەندەرگە ورنالاستى. بيىل وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆتىڭ باستاماسىمەن اۋىلدى جەرگە باراتىن دارىگەرلەرگە سول جەردەن باسپانا الا الاتىنداي كومەك قارجىسى بەرىلدى.
– ءبىز سىزدەردىڭ وسى اۋداننىڭ تۇرعىلىقتى تۇرعىنى بولىپ كەتۋلەرىڭىزدى قالايمىز. وزدەرىڭىزدىڭ كاسىبي ءىسىڭىزدى ءدال وسى كىلتتى الىپ تۇرعانداي جايراڭداپ ءجۇرىپ اتقارساڭىزدار دەپ ويلايمىز. مۇنىڭ ادامدار ءۇشىن ماڭىزى قانداي ۇلكەن!, – دەگەن ەدى ارحيمەد بەگەجان ۇلى. وسى جولى ءوڭىر باسشىسى دارىگەرلەرگە پاتەر كىلتىمەن قاتار وبلىستاعى بىرنەشە «جەدەل جاردەم» ستانساسىنا رەانيموبيل كولىگىنىڭ دە كىلتىن تابىس ەتتى.
ارينە وبلىستا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەتىسپەۋى ىشكى كوشى-قوننىڭ كۇشەيۋىنەن ەكەنى بارلىعىنا بەلگىلى جايت. اۋىلدارعا مۇعالىم مەن دارىگەردىڭ بارۋى قيىندادى. سوندىقتان سوڭعى جىلدارى ءوڭىردىڭ بارلىق شالعايىنا 360-تان اسا مەديتسينا مامانى كەرەك بولدى. اۋىلداعىلاردىڭ قالاعا نەگە اڭسارى اۋادى؟ ويتكەنى اۋىل مەكتەبىنە مۇعالىم بارمايتىن بولدى, فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتكە دارىگەر تۇراقتامايدى. ال دارىگەر بۇرىنعىداي ەمەس, قۋسىرىلىپ, تۇرعىندارى ازايعان, كوشىپ جاتقان, ۇيلەر سالىنبايتىن, الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن اۋىلدارعا بارعىسى كەلمەيدى. دالاداعىلار دا, قالاداعىلار دا بىرىنە-ءبىرى بايلانىستى وسىنداي سۇرەڭسىز جاعداي قاشانعى جالعاسادى دەپ ويلاۋشى ەدى. مىنە, ء«بارى مامانعا بايلانىستى» دەگەن كەڭەس زامانىنان قالعان ءسوزدىڭ جانى بار ەكەن. اۋىلدارعا دا, قالالارعا دا جوعارى ءبىلىمدى دارىگەرلەر, مەديتسينا ورتا ماماندارى توپ-توبىمەن كەلىپ جاتىر. بيىل وبلىسقا 255 دارىگەر مەن فەلدشەر, مەدبيكە كەلدى.
– ءبىز الدىن الا مەديتسينا اكادەميالارىنا ەكى رەتتەن بارىپ, تۇلەكتەرمەن اڭگىمەلەستىك, وبلىستا ولارعا جاسالاتىن الەۋمەتتىك جاعدايلار تۋرالى ايتتىق. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز ناتيجەسىن بەردى دەپ ويلايمىن. جاس ماماندارمەن قاتار ەلىمىزدىڭ باسقا وبلىستارىنان, وڭتۇستىك وڭىرلەردەن تاجىريبەسى بار دارىگەرلەر كەلدى. ولارعا دا تۇلەكتەرمەن بىردەي جاعداي جاساپ وتىرمىز, – دەيدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ۆياچەسلاۆ دۋدنيك.
وبلىس بيۋدجەتىنەن اۋىلدىق جەرلەرگە بيىلعى كەلەتىن دارىگەرلەرگە ارناپ 120 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. ءار دارىگەرگە كوتەرمەاقىنىڭ سىرتىندا باسپانا الۋ ءۇشىن 1 ميلليون 500 مىڭ تەڭگەدەن كومەك بەرىلدى. ويتكەنى اۋىلدىق جەرلەردە قالالارداعىداي مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا ءۇي سالىنىپ جاتقان جوق. قوستاناي ءوڭىرىنىڭ اۋىلدارىنداعى ۇيلەردى شامامەن وسىنداي قارجىعا الۋعا مۇمكىندىك بار. ۆياچەسلاۆ يۋرەۆيچتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اۋىلدارعا بيىل 90 دارىگەر بارادى. ولاردىڭ اراسىندا 80 دارىگەر بارعان جەرىندە 5 جىل قىزمەت ەتۋگە كەلىسىم جاساعان.
– بۇل ءومىر عوي, جەرگىلىكتى جەرلەردەگى دارىگەرلەردىڭ 40 پايىزى زەينەتكەرلىك جاستان اسقان نەمەسە جاقىنداپ جۇرگەن كىسىلەر. ەرتەڭ ولار دا ورنىن بوساتادى, سوندا تاعى دا بوس ورىندار كوبەيەتىنىن ءبىلىپ وتىرمىز. مينيسترلىك, وبلىس اكىمى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى بىرلەسىپ, الداعى ءۇش جىلدا اۋىلدىق جەرلەردەگى مەديتسينا مەكەمەلەرىن ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەمىز, – دەيدى ۆياچەسلاۆ يۋرەۆيچ.
وبلىس قالالارىنداعى اۋرۋحانا مەن ەمحانالار, «جەدەل جاردەم» ستانسالارى ماماندارمەن ءبىرشاما قامتاماسىز ەتىلدى. جىلداعىداي ەمەس, بيىل بيۋدجەتتەن تىس تارتىلعان قارجىدان ولارعا دا 1 ميلليون تەڭگەدەن كومەك بەرىلەدى. مەملەكەتتىك باعدارلاما ارقىلى جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن پاتەرلەردىڭ كىلتى دە جاقىندا يەلەرىنىڭ قولىنا تيەدى.
قوستاناي