قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇلتتىق ورتالىعى اقش-تاعى ەپيدەمياعا بايلانىستى قازاقستاندىقتارعا ۆەيپينگتەن باس تارتۋدى ۇسىنادى.
اقش-تا ەلەكتروندى تەمەكىلەردى شەككەن ادام ءولىمىنىڭ بەسىنشى جاعدايى تىركەلدى. اقش دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ەلەكتروندى تەمەكىنى پايدالانۋدان پايدا بولاتىن بەلگىسىز اۋرۋعا بايلانىستى, ادامداردى ودان باس تارتۋعا شاقىردى. بۇگىنگى تاڭدا ۆەيپينگكە بايلانىستى تىنىس الۋ جۇيەسىنىڭ پروبلەماسىمەن ەمدەۋگە جاتقىزىلعان 500-دەن اسا جاعداي تىركەلگەن.
ايرىقشا تارالعان اۋرۋ بەلگىلەرى جوتەل, كەۋدەنىڭ اۋىرسىنۋى, اۋانىڭ جەتىسپەۋى, قالتىراۋ, باس اۋرۋى, ەستەن تانىپ قالۋ, ديارەيا, انورەكسيا, سالماق جوعالتۋ جانە باسقا دا جاعدايلار بولدى.
برونحوسكوپيا بۇل اۋرۋدىڭ جۇقپالى ەمەس ەكەندىگىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. رەنتگەنوگرامما وكپەنىڭ استىڭعى بولىگىنىڭ كۇڭگىرتتەنگەنىن, كومپيۋتەرلىك توموگرافيا – وكپە الۆەولارى ۇلپىلدەلىگىنىڭ تومەندەگەنىن كورسەتتى.
اۋەل باستان ەلەكتروندى تەمەكىلەر مەن ۆەيپەرلەر شىلىم شەگۋدى تاستاۋعا نەمەسە 18 جاستان جوعارى ادامدار ءۇشىن زياندى ادەتتىڭ زالالىن تومەندەتۋگە كومەكتەسەتىن قۇرال رەتىندە ۇسىنىلعان. الايدا, سوڭعى جىلدارى بۇل مەكتەپ وقۋشىلارى مەن جاستار اراسىندا كەڭىنەن تارالدى. عالىمداردىڭ جاس ۆەيپەرلەرگە جۇرگىزگەن جارتى جىلدىق باقىلاۋ ناتيجەسى كورسەتكەندەي, ولاردىڭ 25%-ى ءجيى تەمەكى شەگە باستاسا, تاعى 21%-ى ارا-تۇرا شىلىم شەگە باستادى. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتساق, ۆەيپينگپەن اۋەستەنبەگەندەردىڭ اراسىندا تەمەكىلەرگە قۇمارپازدانعان مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ۇلەسى gazeta.ru دەرەكتەرى بويىنشا بارلىعى 2%-دى قۇراعان.
ۆەيپتىڭ نەگىزگى كومپونەنتتەرى – نيكوتين, پروپيلەنگليكول – ە1520 تاعامدىق قوسپاسى, گليتسەرين, سۋ جانە يىستەندىرگىشتەر (اروماتيزاتورلار). ەلەكتروندى تەمەكىلەردى پايدالاناتىن جاس ادامدار باسقالارعا قاراعاندا قاراپايىم تەمەكىلەردى ءجيى شەگە باستايتىنىن عالىمدار بەلگىلەپ وتكەن. بۇدان بولەك, گارۆارد عالىمدارى ەلەكتروندى تەمەكىلەرگە ارنالعان بىررەتتىك كارتريدجدەردىڭ 75 بەلگىلى ماركاسى مەن ۆەيپتەرگە قايتا قۇياتىن سۇيىقتىقتاردى زەرتتەگەن بولاتىن. وسىلايشا دەمىكپەنى, وكپەنىڭ قابىنۋى مەن قىزمەتىن تومەندەتەتىن اۋرۋلاردى تۋدىراتىن باكتەريالىق جانە زەڭدىك توكسيندەردىڭ ىزدەرىن انىقتاعان, بۇل شامامەن 30% جانە 80%-دا سايكەس كەلىپ جاتادى. باكتەريالىق توكسيندەر جەمىس ءدامى بار ۆەيپتەردە ءجيى كەزدەستى, ال زەڭدىك توكسيندەر – تەمەكى جانە مەنتول ءيىسى بار تولتىرمالاردا كەزدەستى.
نيكوتين – وبىردى, جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارىن تۋدىراتىن وتە قاۋىپتى ۋىتتى كومپونەنت, ەڭ قاۋىپتىسى, نيكوتيندىك تاۋەلدىلىككە اكەلەدى. سونداي-اق اعزانىڭ نيكوتينمەن ۋلانۋ قاۋپى وتە جوعارى. ويتكەنى ۆەيپەر, شەگىپ جاتقان قۇرالىنىڭ قاۋىپسىز ەكەندىگىنە سەنىپ ونى شەگۋ مولشەرلەمەسىن كوبەيتۋى ابدەن مۇمكىن. تەمەكىدە نيكوتين از بولعان سايىن, ونى شەگۋ جيىلىگى مەن تەرەڭدىگى كوبىرەك بولادى. شىلىمقور ادام اعزانى نيكوتيننىڭ بەلگىلى مولشەرىمەن قاندىرۋعا ۇمتىلادى, ياعني قالاعان پسيحولوگيالىق اسەرگە قول جەتكىزگىسى كەلەدى: كۇشتىڭ پايدا بولۋى, تىنىشتاندىراتىن سەزىم جانە ت.ب.
تەمەكى يىستەندىرگىشتەرىندە قاراپايىم شىلىم شەگۋ سەزىمىن بارىنشا بەرەتىن دامدەردىڭ ۇلكەن سپەكترى بار. بىراق كوپ يىستەندىرگىشتەردە ونىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قۇرامىن راستايتىن قاجەتتى قۇجاتتامالارى جوق. قوسپانىڭ قۇرامىنا, شىلىمقوردىڭ فيزيولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي تابەتتىڭ جوعالۋىنا, ۇيقى پروبلەمالارىنا, ەموتسيونالدىق جاعدايدىڭ تومەندەۋىنە جانە اعزانىڭ يممۋندىق ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىنا اكەلەدى. برونح جۇيەسىنىڭ ءتۇرلى پاتولوگيالارىنىڭ پايدا بولۋ قاۋپى بار. سونداي-اق پسيحولوگيالىق (نيكوتيندىك قوسپالاردى پايدالانعاندا), كەيبىر جاعدايلاردا فيزيكالىق دەڭگەيلەردە قالىپتاسقان تاۋەلدىلىكتىڭ پايدا بولۋىنا اكەلەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ورىن العان جاعدايلارعا بايلانىستى, الەم عالىمدارى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىمەن بىرلەسىپ ەلەكتروندى تەمەكىلەردىڭ ادام دەنساۋلىعىنا تيگىزەتىن زالالىن زەردەلەۋدە, الايدا, ءبىز ءوزىمىزدى جانە بالالارىمىزدى اقش-تا بولعان ەپيدەمياعا ۇقساس جاعدايدان قورعاۋىمىز قاجەت.
وسىعان بايلانىستى, قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇلتتىق ورتالىعى قازاقستاندىقتارعا ەلەكتروندى تەمەكىلەردەن باس تارتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىنادى. ۆەيپتەردى قاۋىپسىز دەپ ساناۋعا بولمايدى. ونىڭ قۇرامىندا كانتسەروگەندەرمەن بىرگە اعزانى ۋلايتىن الەۋەتتى زياندى قوسىندىلار مەن ۋىتتى قوسپالار بار, سونداي-اق مەتالل ىزدەرى – نەمەسە قىزدىرعىش ەلەمەنتتىڭ, تەمەكى قۇرىلعىسىنىڭ باسقا بولىگىنىڭ ىزدەرى بار. بۇدان باسقا, دەۆايستار اتىلىپ, تۇتىنۋشى ادامدى جاراقاتتاۋى مۇمكىن.
ورتالىق سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا, دۇرىس تاماقتانۋ ۇلەسىن ساقتاۋعا, تۇز مولشەرىن كوپ تۇتىنباي, سپورتپەن اينالىسۋعا, زياندى ادەتتەردەن باس تارتۋعا شاقىرادى. وسىنداي قاراپايىم كەڭەستەردى ساقتاۋ – سىزگە ۇزاق جانە ساۋ ءومىر سۇرۋگە كەپىلدىك بەرەدى.