تەندەر توڭىرەگىندەگى تۇيتكىل قۇتقارۋ قىزمەتىن دە تىعىرىققا تىرەدى

اپات ايتىپ كەلمەيدى. اسىرەسە مۇناي-گاز ءوندىرۋشى ايماق ماڭعىستاۋدا ءوندىرىس قاۋىپسىزدىگىنە سالعىرت قاراۋعا بولماس. وسىنى ەسكەرگەندىكتەن ءاۋ باستان-اق قاۋىپتى وندىرىستىك نىسانداردا توتەنشە جانە اپاتتىق جاعدايلاردا جۇرگىزىلەتىن تاۋ-كەن قۇتقارۋ, اتقىلاماعا قارسى, گازدان قۇتقارۋ, قاتەردىڭ الدىن الۋ, سونداي-اق ءورتتى ءسوندىرۋ جانە العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جانە باسقا دا اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن اتقارۋ ماقساتىندا قۇرىلعان اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتى مەكەمەسى بار. ء«اۋ باس­تان» دەيتىنىمىز, بۇرىن رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك مەكەمە قۇرامىندا ءجۇرىپ, بيىل ناۋرىز ايىنان باستاپ جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى  سەرىكتەستىك بولىپ وزگەرگەن مەكەمە ءوز ءىسىنىڭ ماقتاۋلىسى. ياعني كەشە كەنەتتەن پايدا بولا كەتىپ, بۇگىن تەندەر ماسەلەسىندە قيىندىققا تاپ بولىپ جاتقان كەشەگىسى كۇمان, تىرلىگى تۇمان كىم كورىنگەننىڭ ءبىرى ەمەس. 51 جىلدىق تاريحى ىشىندە ءىرىلى-ۇساقتى اپاتتاردى اۋىزدىقتاپ, ەل العىسىنا بولەنگەن تۇستارى از ەمەس. الايدا تەندەر توڭىرەگىندەگى تۇيتكىل قۇتقارۋشىلاردى تىعىرىققا تىرەپ وتىر.

تەندەر تالكەگى

«اقبەرەن» جشس اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتى ماڭعىستاۋ فيليالىنىڭ ديرەكتورى امانگەلدى قۋاناليەۆتىڭ اي­تۋىن­شا, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا مۇ­ناي-گاز سالاسىندا اپاتتار بولا قالعان جاع­دايدا كاسىبي ماماندارمەن تولىققان, تەحنيكاسى وزىق, تاجىريبەلى قۇتقارۋ قىزمەتى كومەككە شۇعىل كىرىسۋى ءتيىس. ماڭ­عىستاۋ وبلىسى اۋماعىندا قىز­مەت ەتىپ جاتقان ءىرىلى-ۇساقتى ءوندىرىس وشاقتارىندا جۇمىس ءتارتىبى قاتاڭ ساقتالادى دەگەننىڭ وزىندە, اپات دەگەنى­مىز – ەشكىممەن اقىل­داسپاي-اق ويران سالۋى ىقتيمال دۇلەي.  كەز كەلگەن جاعدايدا ورىن الا قالعان ونى اۋىزدىق­تاۋعا شامامىز كەلە مە, دۇلەيگە توتەپ بەرەر قاۋقارىمىز قانشالىقتى؟

بىزدە ورنى بار, بارىنشا قالىپ­تاسقان قۇتقارۋ قىزمەتىن ودان ءارى قول­داپ, زاماناۋي تۇرعىدان جاڭعىرتا جاڭارتىپ, جەتىلدىرە ءتۇسۋدىڭ ورنىنا, ونى اياقتان شالىپ, قارجىدان قاعاجۋ قالدىرىپ, وماقاستىرۋ وڭاي بولىپ تۇر.

 «ناقتىراق ايتساق, قازىر ماڭ­­عىستاۋدا تەندەر تالكەگى قۇت­قا­رۋشىلاردى ابدەن تيتىق­تات­­قان كورىنەدى. 120-دان استام ادام ەڭبەك ەتەتىن, زاماناۋي 40 شاق­تى ارنايى ءىرى تەحنيكاسى بار بۇل سەرىكتەستىكپەن تەندەرگە تەڭ دارەجەدە اتى-ءجونى بەلگىسىز, قىز­­مەتى كۇماندى كومپانيالار تۇ­سەدى ەكەن.

قىزمەت قۇنىن 4-5 ەسە تومەن قو­يىپ, تەندەردى جەڭەتىن ولاردا قاجەتتى تالاپتار مەن شارتتار قاعاز جۇزىندە عانا بار. قۇجاتى ساقاداي-ساي, نەبىر اپاتتاردى توي­تارۋعا ءوزىن بەساسپاپ مامان رەتىندە كورسەتىپ, تەندەرگە تا­لاساتىندار اراسىندا ء«بىر كا­بينەت» ىشىندە قىزمەت ەتىپ, نە تۇراقتى بازاسى, نە تەح­ني­كا­سى, ءتىپتى ماردىمدى قۇت­قا­رۋ­شىلارى جوق «ويىنشىلار» تابىلادى. ولار اپاتتى جاع­داي ورىن الىپ, جانۇشىرعان شا­قىر­تۋ دابىلى تۇسكەندە وقيعا ورنىنا اتتاپ باسپاي بوي تاسالاپ  قالادى ەكەن.  «اقبەرەن» سە­رىك­­تەستىگى باسشىسىنىڭ ايتۋىن­شا,  «ەم­بى­مۇناي­­گازدان» مۇناي اتقىلاپ, اپات بولعاندا جو­عا­رىدا اتالعانداي كولدەنەڭ كوم­­پانيا­لاردىڭ ءبىرى وقيعا ور­نى­نا مۇلدەم كەل­مەي قويعان, ەسەسىنە ولارعا تيەسىلى بار­لىق جۇ­مىستى «اقبەرەندىكتەر» اتقا­رىپ, قاۋىپتى جويعان.

– جا­قىندا «قا­­را­­جانباس­مۇنايگاز» كومپا­نيا­­­سى تەندەر جاريا­لاپ, وعان از قارا­­جاتپەن اقتوبەلىك قۇتقارۋ كوم­پا­نيا­سى دا قاتىسادى. وز­دە­­رى­نىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتا­ما­سىز ەتۋگە نيەتتى كومپانيا­نى تەكسەرىپ اقتوبەگە بارعان مۇنايشىلار اتى بار, زاتى جوق قۇتقارۋشىلاردى ەشقان­داي تالاپقا ساي ەمەس دەپ تانى­عان. بۇل – جۇمىستارىنا جاۋاپ­كەرشىلىكپەن قارايتىن مۇ­ناي كومپانياسىنىڭ ارەكەتى. بىراق بارلىعى وسىلاي قۇت­قا­رۋشىلارمەن جەتە تانىسسا جاقسى عوي. ءبىر عانا كەلى­سىم­مەن, «بارماق باستى, كوز قىستى» ارەكەتپەن جاسالاتىن تەندەرلەرگە توقتام كەرەك, – دەيدى امانگەلدى قۇرماش ۇلى.

بۇگىندە «اقبەرەن» جشس ماڭ­عىستاۋ فيليالىمەن وڭىر­دەگى 50 شاقتى كومپانيا كەلى­سىم­شارتقا وتىرعان. 24 ساعات كەزەكشىلىكپەن ەڭبەك ەتەتىن قۇت­قارۋشى­لاردىڭ اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جەتىس­تىك­تەرى بارشىلىق. ولار «قالامقاس» كەن ورنىندا بىرنەشە كۇنگە ۇلاسقان ءورتتى اۋىزدىقتاپ, ۇلكەن قاتەردى توقتاتتى.

ءوز قىزمەتىن رەسپۋبليكالىق بيۋدەتتەن قاراجات الماي, قىز­مەت كورسەتىلەتىن شار­ۋا­شىلىق سۋبەك­تىلەرىمەن شارتتاردى ورىنداۋدان تۇسكەن جەكە كىرىستەرى ەسە­بىنەن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. كاسىپورىن قو­يىلعان ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قىزمەتتەرىن جوعارى ساپا, اسقان جاۋاپ­كەرشىلىكپەن جۇزەگە اسىرادى. مەكەمەدە تەح­نيكالىق قاۋىپسىزدىك شارالارى قاتاڭ ساقتالادى. ماماندار كۇندەلىكتى جات­تىعىپ, ءۇش جىلدا ءبىر رەت اتتەستاتسيادان ءوتىپ وتىرادى. رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى وقۋ-جاتتىعۋلاردا اقبەرەندىكتەردىڭ شاشاسىنا شاڭ جۇققان ەمەس. سونداي-اق مەكەمەدە قىزمەتكەرلەردى الەۋ­مەتتىك تۇرعىدان قولداۋ دا قاراستىرىلعان. ولار جىلىنا ءبىر رەت تەگىن مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتەدى. ساۋىقتىرۋ ورىندارى, ەڭبەك دەمالىسى, بالا تۋ, ساباققا بارۋ نەمەسە وتباسىنداعى قايعىلى جاعداي كەزىندە قارجىلاي كومەك بەرىلەدى. مۇنىڭ ءوزى قۇتقارۋشىلاردىڭ ءوز قىز­مە­تىنە سالعىرت قاراماۋىنا سەرپىن بەرىپ كەلەدى.

قۇتقارۋشىلىق قىزمەت – بۇل مەملە­كەت­تىك پە, جەكە­مەن­شىك سەرىك­تەستىك پە, مەن­شىك يەلىگى كىمگە ءتيىستى بولسا دا حالىق ءۇشىن بارىنشا قاجەتتى قىزمەت. سوندىقتان قۇتقارۋشىلاردىڭ قىزمەتىن بەيبىت كۇندە تاسادا قالدىرماي قولداپ, جەتىلدىرىپ وتىرۋدىڭ ورنىنا «تەندەردىڭ تالاپايىنا» تاستاپ, سەرگەلدەڭگە سالۋ ورىنسىز.

«ساقتانساڭ – ساقتايمىن» دەي­تىن ءسوزدىڭ ءوزى ءبىزدىڭ حالقى­مىز ءۇشىن قۇلاقسىڭدى بولعان تىركەس بولۋى مۇمكىن اپاتتاردى جانە ودان ساقتانۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتەدى ەمەس پە؟!

ماڭعىستاۋ وبلىسى