ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە جۇگىنەتىن بولساق, تۇركىستان وبلىسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى 2016 جىلى – 209, 2017 جىلى – 385, 2018 جىلى – 109, 2019 جىلدىڭ 7 ايىندا 56 قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق تىركەلگەن. ياعني, جىلدان-جىلعا وڭىردە قىلمىستىق فاكتىلەر ازايىپ كەلەدى. بۇل كورسەتكىشتىڭ تومەندەي تۇسۋىنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى جۇزەگە اسىرعان يگى شارالار مەن باستامالاردىڭ سەپتىگى تيەرى انىق.
جۋىردا دەپارتامەنتتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن, وسكەلەڭ جاس ۇرپاقتىڭ ءون بويىنا ادالدىق, پاراساتتىلىق, ادىلدىك, سەنىم قۇندىلىقتارىن سىڭىرۋگە جانە جاس بۋىننىڭ رۋحاني بولمىسىن بەكىتىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىنداعى «ادالدىق ساعاتى» وڭىردەگى 903 مەكتەپ, 68 كوللەدج, 2 جوعارى وقۋ ورنىن قامتىدى.
وڭىردەگى جالپى سانى 50 مىڭعا جۋىق ءبىلىم الۋشىنى قامتىعان شارادا قازاقتىڭ بويىندا باعزىدان قالىپتاسقان ادالدىق قۇندىلىقتارى, تاعىلىمعا تولى تاريح بەتتەرىندەگى ادىلدىكتى تۋ ەتكەن كەمەڭگەرلەردىڭ تۋرالىعى كەڭىنەن اڭگىمەلەندى. ارنايى ازىرلەنگەن بەينەروليك ارقىلى ادالدىق – پاراساتتىلىقتىڭ ەڭ بيىك شىڭى, ءارى ادام بويىنداعى ەڭ اسىل قاسيەت ەكەندىگى ءجىتى ءتۇسىندىرىلدى. ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە ءدارىس وقىعان اگەنتتىكتىڭ تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى باسشىسى ح.كوشقاليەۆ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قارقىندى كۇرەسۋ ەل ساياساتىنىڭ نەگىزگى باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. «جالپى, ەلىمىزدەگى سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتقان پارمەندى شارالاردى حالىقارالىق ۇيىمدار جوعارى باعالاپ وتىر. ماسەلەن, «ترانسپارەنسي ينتەرنەشنل» رەيتينگىندە قازاقستان 31 ۇپاي جيناپ, جەمقورلىقتىڭ تومەنگى دەڭگەيى ايماعىنا كىردى. بۇل قازاقستاننىڭ رەيتينگتە بولعان بارلىق ۋاقىتىنداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. ءبىز وسى ارقىلى كورشىلەس رەسەي, ۋكراينا, تۇرىكمەنستان, وزبەكستان جانە قىرعىزستاننان جوعارى بولىپ وتىرمىز. ءوز كەزەگىندە, اگەنتتىك باستاماسىمەن بۇگىنگى كۇنى ءبىلىم وشاقتارىندا جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار جۇيەلى جۇمىستار جاسالۋدا. ەلىمىزدەگى بارلىق مەكتەپتەردە «ادال ۇرپاق» ەرىكتى مەكتەپ كلۋبتارى قۇرىلعان», دەدى ح.كوشقاليەۆ.
جالپى ادامگەرشىلىك جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتار اياسىندا وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ جانە وعان قارسى تۇرۋعا دايىن تۇلعالاردى تاربيەلەۋ نەگىزگى ماقساتى سانالاتىن «ادال ۇرپاق» كلۋبى 903 مەكتەپتە بار. بۇعان قوسا, بارلىق جوعارى جانە كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا سىبايلاس جەمقورلىق جاعدايلارىن انىقتاۋ ماقساتىندا ستۋدەنتتەر اراسىندا ساۋالناما جۇرگىزۋ باعىتىنداعى «سانالى ۇرپاق» جوبالىق كەڭسەلەرى اشىلعان. ناقتىراق ايتساق, وبلىستا 28 ءبىلىم وشاعىندا «سانالى ۇرپاق» كەڭسەلەرى جۇمىس ىستەۋدە.
كۇنى كەشە دەپارتامەنتتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن تۇركىستان قالاسىندا العاش رەت وتكىزىلگەن «كۇزگى مارافون» قايىرىمدىلىق شاراسى دا جاس ۇرپاقتى ىزگىلىككە, ادالدىققا, مەيىرىمدىلىككە ۇندەيدى. «مەيىرىمدىلىك ۇلگىسى» اكتسياسى شەڭبەرىندە وتكەن مارافونعا قاتىسۋشىلار ەرىكتى تۇردە 1000 تەڭگە جانە ودان جوعارى قاتىسۋ جارناسىن تولەي وتىرىپ, قايىرىمدىلىق شاراعا ءوز ۇلەستەرىن قوستى. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى, گەنەرال ق.دالبەكوۆ, وبلىستىق سوتتىڭ ازاماتتىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ توراعاسى ت.بەكىمبەتوۆ جانە باسقا دا باسشىلار قاتىسقان مارافون «پرەزيدەنتتىك ميل» ءداستۇرلى جەڭىلاتلەتيكالىق جۇگىرىسى رەتىندە 2400 مەتر قاشىقتىقتا وتكىزىلىپ, جارىس جەڭىمپازدارى كۋبوكپەن جانە ارنايى جۇلدەلەرمەن ماراپاتتالدى.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ مالىمدەۋىنشە, مارافوننان تۇسكەن 500 مىڭ تەڭگەگە جۋىق قاراجات «تۇركىستان جوعارى مەديتسينا» كوللەدجىندە ءبىلىم الىپ جاتقان, الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلاردان شىققان جاستاردىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىق وقۋ اقىسىن تولەۋگە جۇمسالادى. وسىنداي يگى ىستەر ارقىلى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى جاستاردى ادالدىققا, قاراپايىمدىلىققا, جامان ادەتتەردەن اۋلاق بولۋعا, ءبىلىم مەن ەڭبەككە ۇمتىلۋعا ۇندەي وتىرىپ, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ۇعىندىرۋدى, جەمقورلىققا بايلانىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.
تۇركىستان وبلىسى