نەسيە سەرىكتەستىكتەرىن FinTech-كە باعىتتاساق ۇتىلمايمىز

«اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق باسقارۋشى ديرەك­تورى ءسابيت جاقسىلىقوۆ جينال­عان­دار­عا نەسيە سەرىكتەستىگى جۇيەسى تۋرالى ايتىپ بەردى. ونىڭ سوزى­نە قاراعاندا, ەلىمىزدەگى شارۋا قوجالىقتارى بىرىگىپ, ءوزىن ءوزى قار­جى­لاندىرۋى كەرەك. سوندا يگە­رى­لەتىن جەر كولەمى ۇلعايىپ, ورتاق تابىس مولايادى. ونداي جاع­دايدا ولاردى كەز كەلگەن قار­جى ۇيىمى نەسيەلەندىرەدى. اگرارلىق نەسيەلىك كورپوراتسيا بەرگەن مالىمەت بو­يىنشا وتكەن جىلى ولاردىڭ 92 پايى­زى نەسيەلەندىرىلگەن. بۇل باستا­مانىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى تۇسى دا وسى ەكەن. ەگەر شاعىن شارۋا قوجالىقتارى بىرىكسە, مەملەكەتكە الاقان جايمايدى. ء«بىز­دىڭ الدى­مىزعا قويىلعان مىندەت – اۋىل­شارۋا­­شىلىق تاۋار وندىرۋ­شى­لە­رىنىڭ قارجى رەسۋرس­تارىنا قول­جە­تىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ», دەدى س.جاقسىلىقوۆ.

بيىل اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى مەن نەسيە سەرىكتەستىكتەرى تۇتىنۋشىلارعا 90 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى بەرىل­مەك.

ەل ىشىندە كۆازيسەكتوردىڭ نەسيەلەن­دى­رۋ پايىزى جوعارى دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلادى. مىسا­لى, كورپوراتسيا ۇسىنعان نەسيە مەن نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر ۇسىنعان نەسيەنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىندە اجەپ­تا­ۋىر الشاقتىق بار. باسقارۋشى ديرەكتور س.جاقسىلىقوۆپەن اڭگىمە بارىسىندا تۇسىنگەنىمىز, ولاردىڭ نەسيە شارتى كاسىپكەرلەردىڭ بارىنە بىردەي قولجەتىمدى ەمەس. شارت بويىنشا ءاربىر ءىرى قارا مالدىڭ كەم دەگەندە 2-3 گەكتاردان جايىلىمدىق جەرى بولۋى ءتيىس. مىسالى, 10 باس مال ءۇشىن كەم دەگەندە 20-30 گەكتار جايىلىمدىق جەر كەرەك. بۇل تالاپقا ساي كەلمەسەڭ, كورپوراتسيانىڭ تومەن پا­يىزبەن بەرەتىن نەسيەسىنەن اسپانداعى اي جۋىق بولادى. ال نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر ونداي تالاپ قويمايدى.

«نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر قارجىنى اگرار­لىق نەسيە كورپوراتسياسىنان 9,5%-بەن الادى دا, شامامەن 14%-عا بەرەدى. سونىمەن قاتار نەسيە جانە ليزينگ بويىنشا مەملەكەتتىك سۋبسيدياعا دا قول جەتكىزە الادى», دەدى ءسابيت جاقسىلىقوۆ.

اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى نەسيەلىك سەرىك­تەستىك قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى الميرا ساعاتوۆانىڭ ايتۋىنشا, نەسيە­لىك سە­رىكتەستىك تەك «نەسيەلىك سەرىك­تەس­تىك تۋرالى» زاڭمەن عانا رەتتەلۋدە, ال مەملەكەت تا­راپىنان بۇل جۇيە رەت­تەل­مەيدى ەكەن. «قارجى وسىعان دەيىن مەم­لەكەتتەن ءبولىنىپ كەلدى. قازىرگى داع­دارىس جاعدايىندا قارجى تابۋدىڭ قوسىمشا كوزدەرىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. ينۆەستور تارتۋ ءۇشىن «نەسيەلىك سەرىكتەستىك تۋرالى» زاڭعا وزگەرتۋ ەنگىزۋ كەرەك», دەيدى ا.ساعاتوۆا.

قازىر سەرىكتەستىكتەر جۇيەسىن باسقارۋ ءادىسى بويىنشا ۇلتتىق بانكپەن كەلىسسوز ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. «رەتتەۋ قىزمەتىن مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەرۋ نەمەسە وزدى­گى­نەن رەتتەلەتىن ۇيىمعا نەسيەلىك سەرىك­تەستىكتەردى بىرىكتىرۋ تۋرالى ۇسىنىس بار. اعىمداعى جاعدايدا وسى دۇرىسىراق, سەبەبى كورشىلەس رەسەيدە نەسيەلىك سەرىك­تەس­­تىكتەر وزدىگىنەن رەتتەلەتىن ۇيىم­دار ارقىلى تابىستى دامۋدا», دەيدى ا.ساعاتوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, وزدىگىنەن رەتتەلەتىن ۇيىم قۇرۋ نارىقتى «بىركۇندىك نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەردەن» تازارتۋعا, ولاردىڭ جۇ­مى­­سىن وڭتايلاندىرۋعا كومەكتەسەدى. بۇل پروتسەس­سىز نەسيەلىك سەرىكتەستىكتى كاپيتالداندىرۋ مۇمكىن ەمەس. «نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر دەپو­زيت قابىلدايتىن بولسا, ستاندارتتار مەن نورماتيۆتەر دايىندالۋى قاجەت. ونى رەتتەيتىن ءبىر ورگان بولۋى كەرەك. FinTech قارجى ۇيىمدارىنا دا جەتتى. نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر دە الداعى ۋاقىتتا FinTech ارقىلى العا جىلجيدى», – دەيدى ا.ساعاتوۆا.

ايتپاقشى, رەسەيدەن كەلگەن نەسيە­لىك كووپەراتيۆتەر ليگاسى, كەڭەس مۇشە­سى الەكسەي ستەپانوۆ تا وسى پىكىردى قول­داي­دى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءدال قازىرگىدەي شاشىراڭقى تىرلىكتى رەسەيلىك نەسيە سەرىك­تەس­تىكتەرى دە باستان كەشكەن. «نەسيەلىك سەرىك­تەستىكتەردىڭ ىرىلەنۋى نارىقتى ءبىر كۇن­دىك سەرىكتەستىكتەردەن تازارتادى. رەسەيدەگى 3 مىڭ سەرىكتەستىكتىڭ 90 پايىزى ءىرى كووپەراتسيالارعا بىرىكتى. نارىقتىڭ بۇل سەگمەنتى دە قارجىلىق اقپاراتتىق تەحنولوگيامەن ينتەگراتسيالانىپ جاتىر. تەك ءىرى كووپەراتسياعا بىرىككەن سەرىك­­تەستىكتەر ءوز قاتىسۋشىلارىنان دە­پو­­­زيتتەر قابىلداي الادى. بۇل پرو­تسەس­­تى FinTech سالاسىنان حابارى بار ما­مان­دار­دىڭ قاتىسۋىنسىز جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس. سىزدەر كووپەراتسياعا بىرىگۋ تۋرالى ۇسىنىستان بۇرىن قاجەتتى مامانداردى تارتۋ جايىن دا ويلاستىرا جۇرىڭىزدەر», دەپ اتاپ ءوتتى ا.ستەپانوۆ. ول مۇنداي تەحنولو­گيانىڭ ارتىقشىلىعى رەتىندە اقشامەن ەسەپ ايىرىسۋ كەزىندە بولاتىن قىلمىستاردىڭ الدىن الاتىنىن ايتىپ ءوتتى. « ءبىز اقشاسىز ەسەپ ايىرىسۋ تەحنولوگياسىنىڭ تىڭ سەرپىلىس ەكەنىن, بيزنەس ورتالىقتار وتە سالماقتى قۇرال ەكەنىن بىلەمىز. FinTech قارجىلاندىرۋ سەگمەنتىندەگى جاڭا مۇمكىندىك بولسا, ونىڭ الەۋەتىن نەگە قولدانبايمىز؟ بۇل نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەردە نەسيەلەندىرۋ بارىسىن بارىنشا وڭتايلاندىرىپ, ىشكى تاۋەكەلدەردەن تۋىندايتىن قاۋىپتى سەيىلتەدى. دەمەك, ەندىگى ترەند­تى – FinTech-كە باعىتتاساق, ۇتىلماي­مىز» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى الەكسەي ستەپانوۆ.

ايتا كەتۋ كەرەك, نەسيەلىك سەرىك­تەس­تىكتەر قازىر قازاقستاندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. فورۋمعا قاتىسقان, پىكىر بىلدىرگەن كاسىپ­­­كەر­لەر ونىڭ وزدەرى ءۇشىن ءتيىمدى تۇس­تا­­رىنا نازار اۋدارىپ وتىر. ولاردىڭ شارتى بويىنشا نەسيە الۋ ءۇشىن اۋدان ورتالىعىنا بارۋدىڭ نەمەسە قۇجاتتار توپتاماسىن دايىنداۋدىڭ قاجەتى جوق. وكى­نىشكە قاراي, ونىڭ تارتىمدىلىعى ازىرگە وسى فاكتورمەن عانا شەكتەلەدى.

الماتى