كەلەسى جىلى «الەمنىڭ ەكىنشى ۇستازى» اتانعان ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابامىزدىڭ 1150 جىلدىعى اتالىپ وتەدى. وسى اۋقىمدى وقيعاعا ازىرلىك بارىسىندا قازاقستاندىق ارنايى دەلەگاتسيا سيريانىڭ داماسك قالاسىنا ىسساپارمەن باردى. ءارى بۇل ساپار مەملەكەتتىك «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى مەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىنداعى نەگىزگى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدى ماقسات تۇتادى.
اتالعان ءىسساپار كوپتەن بەرى جوسپارلانىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ليۆانداعى ەلشىلىگىنىڭ جانە سيريا رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى قۇرمەتتى ەلشىسىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە استى.
وسىلايشا بۇل ساپار ۇلى بابامىزعا زيارات ەتىپ, جاتقان جەرىنە قازاقستان تاراپىنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن سالىنعان ء«ال-فارابي مادەني تاريحى ورتالىعى جانە كەسەنەسى» قۇرىلىسىنىڭ جاي-كۇيىمەن جاقىننان تانىسىپ, 2020 جىلى ۇلى ويشىلدىڭ 1150 جىلدىعىن وتكىزۋگە دايىندىق شارالارىن جالعاستىرۋدى كوزدەپ وتىر. سونىمەن بىرگە دوستاس مەملەكەتتەر اراسىنداعى ورتاق تاريحي جانە مادەني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاپ, جاقسى قارىم-قاتىناستىڭ ىرگەتاسىن نىعايتا ءتۇسۋ دە ماڭىزدى.
سونىمەن قازاقستاندىق دەلەگاتسيا قۇرامىندا قازۇۋ-دىڭ رەكتورى عالىمقايىر مۇتان ۇلى, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ءالىمجان قۇرتاەۆ, تانىمال كينورەجيسسەر سەرگەي ءازىموۆتىڭ ءتۇسىرۋ توبى مەن Qazaqstan-1 تەلارناسى اتىنان دارحان ابدىكوۆ باسشىلىعىنداعى ءتۇسىرىلىم توبى, سونداي-اق شىعىستانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ىقتيار پالتورە بولدى.
ساپار اياسىندا قازاقستاندىق دەلەگاتسيا داماسك قالاسى اكىمىنىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, قۇرىلىسى اياقتالعان ء«ال-فارابي مادەني تاريحي ورتالىعى جانە كەسەنەسى» عيماراتىنىڭ بولاشاعى تۋرالى پىكىر الماستى. دەلەگاتسيا باسشىسى اكادەميك عالىمقايىر مۇتانوۆ داماسك قالاسىنىڭ اكىمى اديل انۋار ءال-الابي مىرزامەن كەزدەسۋىندە ۇلى بابامىزدىڭ جاتقان جەرىنە سالىنعان عيماراتتى اسا قيىن سوعىس كەزىندە ساقتاپ قالۋعا اتسالىسقاندارى ءۇشىن قازاقستان اتىنان زور العىس ايتىپ, ريزاشىلىق تانىتتى.
ماڭىزدى كەزدەسۋلەر كەزىندە قازۇۋ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆ: «سىزدەرمەن ءبىزدى بايلانىستىراتىن تاريح تەرەڭنەن تارتادى. وتىراردا دۇنيەگە كەلگەن ۇلى ءال-فارابي بابامىز, كەزىندە سىزدەردە بيلىك قۇرعان سۇلتان زاھير بەيبارىس بابامىز وسى كيەلى داماسك جەرىندە جاتىر. بۇل ەكى الىپ تۇلعا ەكى ەلدى جاقىنداستىرا تۇسەتىن مادەني كوپىر, جاستار تاريبەسىندە رۋحاني ازىق, كۇش-جىگەر, ۇلگى-ونەگە بولاتىن تۇلعالار ەكەندىگىنە سەنىم بىلدىرەمىن», دەدى.
ءىسساپار كەزىندە قازاقستاندىق دەلەگاتسيا داماسك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى پروفەسسور مۇحاممەد ماھير قاباقيبيمەن كەزدەستى. ەكى ۋنيۆەرسيتەت باسشىسى ءوزارا ديالوگ بارىسىندا قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋ باعىتىندا پىكىر الماستى. قازۇۋ-دىڭ رەكتورى ع.مۇتانوۆ ءال-فارابيگە دەگەن جالپى كوپشىلىكتىڭ تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتىپ, بىزگە جازىپ قالدىرعان فيلوسوفيالىق وي-تولعامدارى مەن جالپى ادامزاتتىڭ باقىتتى ءومىر سۇرۋىنە قاتىستى ايتقان تۇجىرىمدى ويلارىن بۇگىنمەن بايلانىستىرۋدىڭ وزەكتىلىگىنە ەرەكشە توقتالدى.
وسى باعىتتا ءال-ءفارابيدىڭ ەسىمىن يەلەنىپ وتىرعان قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ۇلى عۇلامانىڭ ىزگىلىك قوعامى يدەياسى نەگىزىندە يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق تۇعىرنامامەن قاتار رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن «ۋنيۆەرسيتەت 4.0» جاڭا بۋىن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مودەلىن جاساعاندىعىن ايتتى. بۇل جوبانى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ (بۇۇ) نيۋ-يوركتەگى شتاب-پاتەرىندە تانىستىرىپ, وسى ۇيىمنىڭ قولداۋىمەن ونى حالىقارالىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرۋعا ۇسىنىس بىلدىرگەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. وسىلايشا قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىمەن بىرلەسىپ «قايىرىمدى قوعام ازاماتتارىن قالىپتاستىرۋ. قازىرگى زامانعى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ميسسياسى» اتتى حالىقارالىق جوبانى جۇزەگە اسىرا باستاعاندىعىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. سونداي-اق بۇگىنگە دەيىن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تۇركيا, مىسىر, يتاليا, قىتاي, ءۇندىستان, بولگاريا سياقتى تاعى باسقا ەلدەردىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە 12 ء«ال-فارابي» عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى, تۇركيا مەن ءۇندىستاندا ء«ال-فارابي» اتىنداعى مۋزەي ءۇيىنىڭ اشىلعاندىعىن جەتكىزدى.
ءىسساپار اياسىندا قازاقستاندىق دەلەگاتسيا سيريانىڭ حالىقارالىق اكادەمياسىندا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. وندا ۇلى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابامىزدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى, فيلوسوفيالىق وي-تولعامدارى, اسىرەسە «قايىرىمدى قالا قۇرۋ» تۋرالى ايتقان وي-پىكىرلەرى كەڭىنەن تالقىعا سالىندى. جيىن سوڭىندا حالىقارالىق اكادەميانىڭ دوڭگەلەك ۇستەل ءوتىپ وتىرعان ۇلكەن زالى بۇدان بۇلاي ء«ال-فارابي» اتىنداعى ۇلكەن زال دەپ اتالۋىنا شەشىم شىعارىلدى.
دەلەگاتسيا قۇرامىنداعى ءتۇسىرىلىم توبى داماسك قالاسىنداعى ء«ال-فارابي مادەني-تاريحي ورتالىعى جانە كەسەنەسى» عيماراتىندا, سۇلتان بەيبارىس بابامىزدىڭ باسىندا جانە تاعى باسقا كونە داماسك كورىنىستەرىن, تاريح-مادەني ورىنداردى تاسپاعا ءتۇسىرىپ, ءال-فارابي بابامىز بەن سۇلتان بەيبارىس بابامىزعا قاتىستى فيلمگە قاجەتتى مول ۆيدەوماتەريالدار جيناقتادى.
الماتى