• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ەكولوگيا 28 مامىر, 2019

جايىقتىڭ ارناسى تەرەڭدەتىلىپ جاتىر

942 رەت
كورسەتىلدى

جايىق, قيعاش وزەندەرىنىڭ تابانى سوڭعى رەت وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا تازالانعان. سودان بەرى بۇل وزەندەردىڭ كاسپي تەڭىزىنە قۇيار تۇسىن تەرەڭدەتۋ باعىتىنداعى جۇمىس جۇرگىزىلمەدى.
بۇل ءوز كەزەگىندە بالىقتاردىڭ ۋىلدىرىق شاشۋ ءورىسىن تارىلتىپ, وزەن­دەردىڭ بيولوگيالىق احۋا­لىنا دا كەرى اسەرىن تيگىزدى. 2017 جىلى عانا جايىق-كاسپي باس­سەينىندە ارنا ءتۇبىن تازالاۋ جۇمىستارى باستالدى. «پاۆلودار وزەن پورتى» اق جايىق وزەنى ساعا­سىنداعى يايتسكي كانالى مەن قيعاشتىڭ گانيۋشكين, جارقوسىن كانالدارىنىڭ ءتۇبىن تەرەڭدەتىپ جاتىر. تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى –  45,5 شاقىرىم. تەڭىز باعىتىنا قاراي تەرەڭدىگى 2,5 مەتر, ەنى 25 مەتر بولاتىن جاڭا وزەن ارناسى قازىلادى. وسى جۇمىستاردىڭ بارىسىمەن تانىسقان وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ جايىق پەن قيعاشتى تەرەڭ­دەتۋ اسا ماڭىزدى شارا ەكە­نىن اتاپ ءوتتى.

ايماق باسشىسى, سونداي-اق «اق جايىق» تابيعي رەزەر­ۆا­تىنىڭ جاعدايىنا دا نازار اۋداردى. قورىق اۋماعىندا تۋريزم­دى دامىتۋ جانە قوسىمشا باقى­لاۋ قوسىندارىن ورناتۋ ءتوڭى­رە­گىندە شارالار قولعا الىنادى. رەزەرۆاتتا سوڭعى جىلدارى دالا ءورتى جيىلەپ كەتتى. وسى ولقى­لىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقسا­تىندا باقىلاۋ قوسىندارىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل بالىق ساۋداسىنىڭ زاڭسىز اينا­لىمىن بولدىرماۋ ءۇشىن قاجەت. «شىعىندى كوپ تالاپ ەتپەي­تىن وسى قۇرىلىم رەزەرۆات قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ جۇمىستارىن جەڭىل­دە­تەدى, تيىمدىلىگىن ارتتىرادى. الىس قاشىقتىقتى دا قاداعالاۋعا ءمۇم­كىن­دىك بەرەتىن ارنايى دروندار الۋ كەرەك, بىراق بۇل شارالار قورىقتاعى اڭ-قۇستارعا كەسىرىن كەلتىرمەۋى ءتيىس», دەپ اتاپ ءوتتى ن.نوعاەۆ.

«اق جايىق» تابيعي رەزەرۆا­تى­نىڭ باسشىسى نۇربولات كارى­موۆ بىرنەشە تۋريستىك باعىت جاسا­لىپ جاتقانىنان حاباردار ەتتى. «قورىق اۋماعىندا ارنايى ءسۇر­لەۋ جولدار سالدىق. تۋريستەر قىز­مەتكەرلەرىمىزدىڭ كومەگىمەن سەرۋەن­دەپ, موتورلى قايىقتارمەن كاسپي تەڭىزىنە شىعا الادى. ارنا­يى بەلگىلەنگەن جەرلەردە سالماعى بەس كيلودان اسپايتىن بالىقتى قارماقپەن اۋلاۋعا رۇق­سات ەتىلەدى. رەزەرۆاتتىڭ باي تا­بي­عاتىنا شەتەلدىك تۋريس­تەر­­­­­دىڭ قىزىعۋشىلىعى جوعا­رى, قازىر ينفراقۇرىلىم جا­عىن قاراستىرۋدامىز», دەيدى ن.كا­رىموۆ. 

كەزىندە اتاعى الىسقا جەتكەن «اتىراۋ بالىق» زاۋىتىنىڭ ورنىندا قازىر قاڭىراعان بوس عيماراتتار عانا تۇر. يەسىز تسيستەرنالاردان توگىلگەن جانار-جاعار ماي توپىراقتى لاستاپ, قورشاعان ورتاعا زيانىن تيگىزۋدە. كەلەڭسىز جاعدايدى كورگەن وبلىس اكىمى تابيعاتقا كەلتىرىلگەن زالالدىڭ ەلەۋلى-ەلەۋسىز بولمايتىنىن ايتىپ, قاراماعىنداعىلارعا تاپ­سىرما بەردى. اتىراۋ قالا­سى­نىڭ اكىمى اليمۇحاممەد قۇت­تۇ­مۇرات ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر بالىق وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ بالانس­تىق قۇنىن انىقتاۋ شارالارى ءجۇرىپ جاتىر. وسى جۇمىستار اياقتالعاننان كەيىن زاۋىتتىڭ ورنىنا جاڭا شاعىن اۋدان سالىنادى.  اتىراۋ
سوڭعى جاڭالىقتار