تۇرىك تەلەحيكايالارى ەلىمىزگە وتكەن عاسىردىڭ 90-شى جانە 2000-شى جىلداردان باستاپ ەنە باستادى دەسەك, ودان كەيىنگى جىلدارى قازاق تەلەارنالارى ارقىلى مۇنىمەن قوسا كورەي, ورىس تەلەحيكايالارىنىڭ تانىمالدىعى ارتتى. بۇلاي بولۋىنا قوعامداعى كوپتەگەن جايتتار سەبەپشى بولدى. بىرىنشىدەن, وتاندىق تەلەتۋىندىلاردىڭ ول ۋاقىتتا جەتكىلىكتى بولماۋى. ەكىنشىدەن, ادامي قارىم-قاتىناستىڭ ازايىپ, جۇرتشىلىقتىڭ مەيىرىم مەن جاناشىرلىققا, سۇيىسپەنشىلىك پەن ىزگىلىككە شولىركەۋى, ءوز ورتاسىنان ادالدىق پەن ادىلدىك ىزدەۋى تۇرىك پەن كورەيدىڭ ءمان-مازمۇنى جاعىنان سونداي رۋحاني قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن, ادامزاتتىڭ ءبىر-ءبىرىن قۇرمەتتەپ ءسۇيۋىن, جاقسىلىقتى ءوسىرىپ, جاماندىقتى ءوشىرىپ, سىيلاستىقتا ءومىر ءسۇرۋىن دارىپتەگەن دۇنيەلەرىنە ەرىكسىز ەلىتتى. ءسويتىپ شەتەلدىك رەجيسسەرلەردىڭ جەمىسى «بوراننان ىققان ەل بورىگە جەم بولماي ما ەكەن؟»-ءنىڭ كەرىنە تاپ قىلعانداي اسەر قالدىردى.
بۇلاي دەۋىمىزگە سەبەپ جوق ەمەس. اسىرەسە جاس تالداي سولقىلداعان جاستارىمىزدىڭ ساناسىنا شەتەلدىك تەلەحيكايالار كوپ «ءداندى» ەگىپ ۇلگەردى. كەيىنگى كەزدەرى ساحناداعى كەيبىر جاستاردىڭ كيىم كيۋ, شاش قويۋ ۇلگىلەرىنە, ءجۇرىس-تۇرىسى مەن مادەنيەتىنە قاراپ, اتا-بابامىزدىڭ داستۇرىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ءۇردىستى بايقاپ قالاتىنىمىز سودان. بىرەۋلەر مۇنى زامانىنا قاراي ادامى, ءار كەزەڭنىڭ وزىنە لايىق موداسى بار دەگەنمەن تۇسىندىرگىسى كەلەدى. سولاي-اق بولسىن-اۋ! ايتسە دە وسىلاردىڭ استارىندا سىرتتان سىنالاپ ەنگەن, الگىندەي سەريالدار مەن فيلمدەر ارقىلى جەتكەن ءتۇيتكىلدى دەرت جاتقانى الاقانداعىداي ايقىن سەزىلەدى. جالپى كورەرمەننىڭ سەريالدى قالاي قابىلدايتىنىن انىقتاۋ ماقساتىندا رەسەيلىك ءبىر جۋرنال ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزسە, ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ دەنى ودان بوياۋ اسەمدىگىن, تابيعاتتىڭ سۇلۋ كورىنىسىن, ءساندى كيىم مەن شىنايى قارىم-قاتىناستى, ادامعا جاقسى اسەر قالدىراتىن سيۋجەتتەردىڭ باسىمدىعىن, زاماناۋي بولۋدى, كەيىپكەردىڭ ارمان-مۇراتىنا قول جەتكىزۋىن كورگىسى كەلەتىندىكتەرىن ايتىپتى. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ كەز كەلگەن شەتەلدىك تۋىندى قاي جاعىنان الىپ قاراساڭىز دا كورۋشىگە اسەرىن تيگىزبەي تۇرمايتىنىن, ارينە.
ءبىز ادەتتە تەلەحيكايانىڭ تۇپكى ماقساتى كورەرمەندى وزىنە تارتا وتىرىپ, ەكرانعا نازار اۋدارتۋ دەپ قانا تۇسىنەمىز. وكىنىشكە قاراي ولاي ەمەس, ونىڭ ار جاعىندا كول-كوسىر مىندەت تۇرعانىن, وزگە ەلدىڭ يدەولوگياسى سانانى مايدانسىز مايدالاپ بيلەپ جاتقانىن سەزە قويمايمىز. «ونەردە شەكارا جوق» دەگەن سىلتاۋمەن, ءشوپتىڭ اتىن پايدالانىپ, شوڭگە دە ومىرىمىزگە ەنىپ كەتىپ جاتىر. جەر بەتىندەگى بارشا ادامزات بالاسىنىڭ ارتىق قۇندىلىعى سانالاتىن الەمدىك جاۋھارلار تۋرالى ءسوز باسقا, ارينە. ءبىزدىڭ بۇل جەردە اڭگىمەگە ارقاۋ ەتىپ وتىرعانىمىز – پايداسىنان گورى زيانى باسىمداۋ بولىپ كەلەتىن ءدۇبارا دۇنيەلەر حاقىندا. حالىقتىڭ ەداۋىر بولىگى تەلەديدار تاماشالايتىنىن ەسكەرسەك, جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنا ۇسىنىلماس بۇرىن شەتەلدىك سەريالداردىڭ ادام پسيحولوگياسىنا قانشالىقتى اسەر ەتەتىنى مەن زالالى ەلەپ-ەكشەلۋى, تەكسەرىلۋى ءتيىس-اۋ! قوعامدا ورىن الىپ جاتاتىن اپات پەن وپاتتىڭ, نەبىر جانتۇرشىگەرلىك وقيعالارعا سەبەپتىڭ ءبىر ۇشى وسىندا جاتقان جوق پا ەكەن دەگەن وي ەرىكسىز قىلاڭ بەرىپ قالادى. ويتكەنى قازىر نەبىر سۇمدىقتى الدىڭىزعا جايىپ سالاتىن سەريالدار قاپتاپ كەتكەن زامان. ينتەرنەت تۇرعاندا بۇلاردىڭ تارالۋىن شەكتەپ, مۇلدە شىدەرلەپ تاستاۋ تاعى مۇمكىن ەمەس. ول – شيىرشىق اتىپ, اينالىپ تۇرعان ۇلكەن ديىرمەن. ونىمەن كۇرەسۋگە پارمەن دە, دارمەن دە از. بۇكىل ەلدىڭ سەريالى ورىسشا اۋدارماسىمەن وسىندا. مۇنى كەز كەلگەن قازاقستاندىق تاماشالاپ وتىر دەگەن ءسوز.
بۇل جەردەگى ايتپاعىمىز – وزگەنىڭ ءوتپەي ۇزاق تۇرىپ قالعان تۇششىمسىز, ءمانسىز دۇنيەسىنىڭ وتاندىق تەلەارنالاردان كورسەتىلۋىنە جول بەرمەسەك, سونىڭ ءوزى ءۇلكەن جەتىستىك دەر ەدىك. الايدا قازاقتىڭ مەنتاليتەتىنە مۇلدە جات بوگدە ەلدىڭ سەريالدارىنان ەسىن ەندى عانا جيا باستاعان ۇلتتىڭ ساناسىن سوڭىنان ىلەستىرىپ اكەتە قويارلىق ءتول تەلەحيكايالارىمىزدا قاۋقار بار ما ەكەن قازىر؟ «ورالۋ», «جالعىز جاۋقازىن», «دەتەكتيۆ اجە», «مۇزداعى جالىن», «اسىل ارمان», «تاعى دا ءسۇي», «تاعدىر تارتىسى», «قارلىعاش ۇيا سالعاندا», «ماحابباتىم جۇرەگىمدە», «وگەي ءجۇرەك», «جارالانعان جۇرەكتەر», «زاۋرە», «قىز جولى», «كەنجە», «باقىتسىزدار باعى»... قۇدايعا شۇكىر, بۇگىندە كينو ءتۇسىرۋ تەحنولوگياسى دامىپ, ولاردىڭ ورنى وسىنداي تۋىندىلارمەن تولىعىپ كەلەدى دەسەك تە, ساپاسى تۇرعىسىنان ءالى دە كوڭىلدى كۇپتى ەتەتىن جايتتار كوپ. ال بۇل – بولەك اڭگىمە.