جالپى, ەلىمىزدىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ اتقاراتىن قىزمەتى ۇشان-تەڭىز. ونى وسى 2019 جىلعى 9 ماۋسىمعا تاعايىندالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن ۇيىمداستىرۋ شارالارىنان انىق بايقايمىز. ول ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىندا سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا شەشىمدەر, سونداي-اق وزگە دە قۇقىقتىق اكتىلەر قابىلدايدى. بۇل ماقساتتا پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردى تىركەۋ بارىسىندا بىرقاتار جاۋاپتى جۇمىستار دا اتقارىلدى. سونىڭ ارقاسىندا كونستيتۋتسيامىزعا ساي ەرىكتى سايلاۋعا قول جەتىپ وتىر. ويتكەنى بۇل باسەكەلى, مەرزىمدى جانە وكىلدىك سايلاۋ, ونىڭ پروتسەسىندە كەڭ ەركىندىككە يە ازاماتتار بيلىك قۇرىلىمدارىنا وزدەرىنىڭ وكىلدەرىن بالاما نەگىزدە سايلايدى. باسەكەلى سايلاۋ وعان ءتۇرلى پارتيالاردىڭ جانە كانديداتتاردىڭ قاتىسۋىنا كەپىلدىك بەرەدى. ولاردىڭ بارلىعى ءسوز, جينالىس, قوزعالىس بوستاندىعىن, ولاردىڭ ساياسي كوزقاراستارىنىڭ ەستىلۋى ءۇشىن جانە ولار سايلاۋشىلارعا بالاما كانديداتتاردى ۇسىنا الۋى ءۇشىن قاجەتتىنىڭ بارلىعىن پايدالانا الادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى سايلاۋدىڭ مەرزىمدىلىگىن, بيلىك ورگاندارىندا ەلدىڭ ءارتۇرلى الەۋمەتتىك توپتارىنىڭ وكىلدىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
بۇگىندە پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار ءۇشىن سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت شارالارى باستالىپ كەتتى. بۇل ماسەلەدە دە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ۇنەمى زاڭدىلىقتى باسشىلىققا الۋ قاجەتتىگىن, نەنى ءبىلىپ, نەنى ىستەۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالىپ وتىرادى. بۇل ورايدا ورتسايلاۋكوم سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت ماسەلەلەرى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» 1995 جىلعى 28 قىركۇيەكتەگى №2464 كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن, سونداي-اق ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2007 جىلعى 25 ماۋسىمداعى №90/178 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ, پارلامەنت, ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ, سونداي-اق وزگە دە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارى مۇشەلەرىنىڭ سايلاۋى كەزىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى سايلاۋ الدىنداعى ۇگىتتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جانە ونى اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ قاعيدالارىمەن رەتتەلەتىندىگىن قاپەرگە سالادى.
اتالعان قاعيدالاردىڭ 4-تاراۋىنىڭ 18-تارماعىندا كوزدەلگەندەي, پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردىڭ ءسوز سويلەۋى ءۇشىن ەفير ۋاقىتى مەن ءباسپاسوز بەتىنەن ورىن بەرۋ كەستەسىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالىنىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالىنىڭ رەداكتسياسى ازىرلەيدى. وسى كەستەگە كانديداتتاردىڭ نەمەسە ساياسي پارتيالاردىڭ جارناما جانە ۇگىت ماتەريالدارىن جاريالاۋى دا ەنگىزىلەدى. كانديداتتاردىڭ نەمەسە ساياسي پارتيالاردىڭ ۇگىت ماتەريالدارىن جارىققا شىعارۋدىڭ (ەفيرگە شىعارۋدىڭ) كۇنى مەن ۋاقىتى كورسەتىلگەن كەستەنىڭ كوشىرمەسى ورتالىق نەمەسە ءتيىستى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنا, كەستەگە ساي ءبىر تاۋلىك ىشىندە ۇسىنىلۋى ءتيىس وزگەرىستەردىڭ ەنگىزىلۋىن قوسپاعاندا, ءۇش تاۋلىك ىشىندە جىبەرىلەدى. وسىعان بايلانىستى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى كەستەلەردىڭ كوشىرمەلەرىن ۇسىنۋ مەرزىمدەرىن ساقتاۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالادى.
ال مۇنداي جايلاردان زاڭدى تۇردە جەتكىلىكتى حاباردار بولىپ وتىرۋ ءۇشىن وسك وقىتۋ ءىس-شارالارىن دا وتكىزەدى. ماسەلەن, 2019 جىلعى 13 مامىردا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى س.مۇستافينا رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى ءۇشىن وقىتۋ ءىس-شاراسىن جۇزەگە اسىردى. وقىتۋ تاقىرىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى سايلاۋ ناۋقانىن قارجىلاندىرۋ, سونداي-اق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىلى ماسەلەلەرى بولدى. سەمينار-كەڭەستىڭ جۇمىسىنا قازاقستان پرەزيدەنتتىگىنە ءوز كانديداتتارىن ۇسىنعان رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن ساياسي پارتيالار: قازاقستاننىڭ «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى» قب, «قر كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى» رقب, «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسى» قب, « ۇلى دالا قىراندارى» رقب, «ۇلت تاعدىرى» ۇلتتىق-پاتريوتتىق بىرلەسكەن قوزعالىسى» رقب, «قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى» قب, سونداي-اق تىركەلگەن كانديداتتاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى, سونداي-اق ولاردىڭ شتابتارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
مۇندا باستى نازار قازاقستان پرەزيدەنتتىگىنە كانديداتتاردىڭ شىعىستارىنا بولىنگەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ قاراجاتىن جۇمساۋعا (7 331 200 تگ), سونداي-اق كانديداتتاردىڭ سايلاۋ قورلارىن قالىپتاستىرۋعا جانە وسى قورلاردىڭ قاراجاتىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ مەن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قاۋلىسىمەن بەلگىلەنگەن نورمالارعا ساي جۇمساۋ ماسەلەلەرىنە اۋدارىلدى.