پرەزيدەنت وسى جولى ەلىمىزدەگى اۋىز سۋمەن قامتۋ باعدارلاماسىنا بولىنگەن قيساپسىز قاراجاتتىڭ ەسەبىن بەرەتىن ۋاقىتتىڭ كەلگەنىن دە ايتقان بولاتىن. ءبىز توقاەۆ تاپسىرعان مىندەتتەردىڭ ىشىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىن ءتيىمدى پايدالانۋ مەن سۋارۋ جۇيەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋگە قاتىستى جانە اۋىلدارعا اۋىز سۋ تارتۋ جۇمىستارىنا بولىنگەن قارجى جايىنا از-كەم شولۋ جاساپ كورمەكپىز.
جالپى, جەتىسۋ ءوڭىرى – وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ءونىمنىڭ 20 پايىزعا جۋىعىن بەرەتىن اگرارلى ايماق. قازىر وبلىس ديقاندارىنىڭ الدىندا ءونىمنىڭ كولەمىن جىل سايىن كوبەيتۋ مىندەتى قويىلعان. الايدا, يگەرىلگەن جەردىڭ اۋماعى ۇلعايماي, الىناتىن ءونىمنىڭ كولەمىن ارتتىرۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنى بەلگىلى. اسىرەسە, ەگىستىك كولەمىن ۇلعايتۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلۋدا. بۇل باعىتتا ىستەلگەن جۇمىس بار. مىسالعا, وتكەن جىلى عانا وبلىستاعى جالپى ەگىس القابى 953 مىڭ گەكتارعا جەتكەن ەكەن. ونىڭ ىشىندە سۋارمالى جەردىڭ كولەمى ۇلعايدى. ەسەپ بويىنشا, 25 مىڭ گەكتار سۋارمالى القاپ اينالىمعا قوسىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا بيىل ديقاندار يگەرەتىن جەر كولەمى دە كوبەيدى. ونىڭ ىشىندە ءوڭىردىڭ نەگىزگى داقىلى سانالاتىن قانت قىزىلشاسى ەگىستىگىن 14 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىپ, جينالاتىن ءونىم مولشەرىن 485 مىڭ توننادان اسىرۋ باستى ماقساتقا قويىلعان. بيىلعى مەجە ەگىس القابىنىڭ كولەمىن ارتتىرۋمەن قاتار, ساپالى ءونىم الۋ بولىپ وتىر. مىسالعا, ءبىر عانا ەسكەلدى اۋدانىنداعى داقىل ەگىلەتىن اۋماق 26 مىڭ گەكتارعا جەتتى. ال پانفيلوۆ اۋدانىندا جۇگەرى ءوسىرۋ قارقىن الدى. بيىل جۇگەرى ەگىسىنىڭ كولەمى 26 مىڭ گەكتاردىڭ شاماسىندا بولماق.
- ءبىز الماتى وبلىسى اۋماعىنداعى يرريگاتسيالىق جەلىلەردى قالپىنا كەلتىرۋدى 2-3 جىل بۇرىن قولعا العان بولاتىنبىز. قازىر سونىڭ ناتيجەسىن كورۋدەمىز. بيىل 25 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەردى اينالىمعا قوسۋ جوسپارلانعان ەدى, مىنە كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىن دا وعان جەتكىزدىك. جالپى وڭىردەگى سۋارۋ جۇيەلەرىنە تولىق تۇگەندەۋ جۇرگىزىلىپ, قايتا جاڭعىرتۋ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى قولعا الىندى, ءۇش جىل ىشىندە وسى ماقساتتارعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 10,3 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ال 2022 جىلعا دەيىن بۇرىن اينالىمنان شىعىپ قالعان 126 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر قايتادان پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانعان, - دەدى تاقىرىپقا ورايعى ساۋالىمىزعا جاۋاپ بەرگەن وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
ەلىمىزدە 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان «اقبۇلاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى مارەگە جەتۋگە تايادى. وكىنىشكە قاراي, كوپتەگەن وڭىردە ساپالى سۋ ءالى دە قول جەتىمسىز. ال اۋىزسۋ ساپاسىنىڭ جاقسارۋى اۋىلداردى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرى جۇيەسىنە قوسۋعا تىكەلەي قاتىستى. «اقبۇلاقتىڭ» باسقا جوبالاردان ارتىقشىلىعى دەگەندە وسىنى ەسكەرۋىمىز كەرەك. الايدا, اۋىز سۋمەن قامتۋ باعدارلاماسىنا بولىنگەن بيۋدجەت قارجىسىنىڭ كولەمى تىپتەن كوپ ەكەن. ماسەلەن, بۇل ماقساتتا قازىنادان 500 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جۇمسالعان. دەمەك, مول قارجى ماقساتتى جۇمسالدى ما, الدە سۋمەن بىرگە باسقا ماقساتتار ارناسىنا اعىپ كەتتى مە دەگەن ساۋال تۋادى. مەملەكەت باسشىسى دا تالدىقورعانعا كەلگەندە وسى ماسەلەنى كوتەرگەن ەدى.
- وڭىرلەردى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما قولعا الىنعالى 20 جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. وسى كەزەڭدە بۇل ماقساتقا 500 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جۇمسالعان. وكىنىشكە قاراي, ناقتى ناتيجە از. بۇل وراسان قارجىنىڭ ماقساتتى جۇمسالۋىن ەسەپ كوميتەتى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ساراپتاۋى ءتيىس, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ايتپاقشى, تۇتاس ەلىمىز سياقتى الماتى وبلىسىندا دا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ پروبلەماسى بار. ال وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆتىڭ ايتۋىنشا ماسەلە شەشىمىن تاۋىپ جاتىر. وتكەن جىلدىڭ ەسەپتى دەرەكتەرىن ساراپتاساق, ونداعان اۋىلدا جۇزدەگەن شاقىرىمعا سوزىلعان سۋ قۇبىرى تارتىلىپ, وعان ميلليادتاعان قارجى بولىنگەنىن بايقايمىز. جالپى, 2015-2017 جىلدار ارالىعىندا وبلىستا اتالعان باعدارلاما بويىنشا جالپى سوماسى 25,4 ملرد.تەڭگە يگەرىلىپ, وعان 221 سۋمەن جابدىقتاۋ جانە cۋ جەتكىزۋ نىساندارى ىسكە قوسىلىپتى. قازىر بۇعان دەيىن ساپاسى كۇماندى اۋىزسۋ تۇتىنىپ كەلگەن 338 مىڭعا جۋىق تۇرعىننىڭ ۇيىندە قۇبىرداعى ساپالى اۋىز سۋ اعىپ تۇر ەكەن. «اقبۇلاق» باعدارلاماسى اياسىنداعى جۇمىستار بيىل دا جالعاسۋدا. بۇگىندە جوسپارلانعان سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ جانە سالۋ بويىنشا 8,1 ملرد تەڭگە سوماسىنا 49 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان كورىنەدى.
ايتپاقشى, باعدارلاماعا بولىنگەن قارجىنى يگەرۋ ءۇشىن وڭىردە بۇرىنان ساپالى اۋىز سۋى بار اۋىلداردى دا تىزىمگە قوسىپ, قايتادان سۋ قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتقان وقيعالار دا كەزدەسەدى. مىسالعا, ءبىز وبلىستىڭ ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى قازاتكوم اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ ەلدى مەكەندەگى سۋ تارتۋ جۇمىستارىنا قارسى بولىپ وتىرعانى جايلى بۇعان دەيىن جازعانبىز.
- اۋىل اكىم 2018 جىلعى 4 تامىزدا قازاتكوم اۋىلىنداعى اۋىز سۋدىڭ تۇتىنۋعا جارامسىزدىعى تۋرالى № 907/ 250 – 251 حاتتاما تولتىرىپ, اۋدانعا «اقبۇلاق» باعدارلاماسىنا سۇرانىس بەرىپتى. ءبىز بۇدان حابارسىزبىز. اۋىل اكىمى ونى ەل-جۇرتپەن اقىلداسپاي, كوزبوياشىلىقپەن تولتىرىپ جىبەردى. ءبىز قازىر اۋىل اكىمدىگىنىڭ حاتتاماسىندا كورسەتىلگەندەي ءىشىپ وتىرعان سۋىمىزدىڭ ساپاسى تومەن ەمەس, كەرىسىنشە اۋماقتاعى ەڭ تازا سۋ قازاتكومدا ەكەنىن دالەلدەي الامىز. بىراق وعان قۇلاق اسار اۋدان جوق. كەرىسىنشە, بىزگە «اۋىلدارىڭ باعدارلاما بويىنشا سۋ تارتۋعا كىرىپ قويدى, ەندى شەگىنەر جەر جوق. ءبىز قۇرىلىستان باس تارتساق, ۇلكەن ايىپپۇل تولەيمىز» دەپ ارى قاراي ارىزدانباۋعا ۇگىتتەۋدە, - دەگەن بولاتىن تۇرعىندار اتىنان حابارلاسقان قالياقبار دوسىموۆ. ال وبلىستىڭ جاۋاپتى مەكەمەلەرى قازاتكوم اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ شاعىمىنا وراي ءالى ناقتى جاۋاپ بەرۋگە اسىعار ەمەس...
الماتى وبلىسى