بۇگىندە باسشىلىققا كاسىپكەرلىكتى ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ مۇمكىندىگىن ءبىلۋى قاجەت. ويتكەنى, قىزمەتكەردى باعالاۋدىڭ كاسىبي ءتۇرى – قىزمەتتىك مىندەتىن جاقسى اتقارۋى بويىنشا باعالاۋ ءار قىزمەتكەردىڭ جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن تولىقتاي انىقتاپ كورسەتپەيدى. بۇگىندە قىزمەتكەردىڭ قۇزىرلىلىعىن انىقتاۋ جۇمىستىڭ جاڭا, ماڭىزدى باعىتى بولىپ وتىر. تەحنيكالىق ەمەس دەپارتامەنتتەرگە قىزمەتكەردىڭ قۇزىرلىلىق ۇلگىسىن جاساقتاۋدىڭ جانە ونى انىقتاۋدىڭ وسىناۋ قايتالانباس جوباسىن ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ تاجىريبەسىمەن قىزمەتكەردى وقىتۋ جانە دامىتۋدىڭ مەنەدجەرى وكسانا راستورگۋەۆا وي بولىسەدى.
– ءوزىن تۇراقتى جانە جەمىستى كومپانيا رەتىندە كورسەتكەن كاسىپورىن باسشىلىعى ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇزىرلىلىعى جانە كاسىبيلىگىنە سۇيەنەتىنى شىندىق. سونىمەن بىرگە ءار قىزمەتكەردىڭ جۇمىس اتقارۋىنىڭ تولىق مۇمكىندىگىن اشىپ بەرە الاتىن ءتۇرلى جۇيەلەر, ادىستەر مەن تاسىلدەر بار. وسى ورايدا “قپو”-نىڭ (قاراشىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ) ەڭبەك رەسۋرسىن باسقارۋ ءبولىمى قىزمەتكەردى باعالاۋدا قانداي ءادىس قولدانادى؟
– ءيا, دۇرىس ايتاسىز. كەز كەلگەن كومپانيانىڭ قىزمەتىنىڭ ءتيىمدىلىگى ونىڭ قىزمەتكەرىنىڭ كاسىبيلىگىنە تىكەلەي قاتىستى. وسىعان وراي, “قپو” ەڭبەك رەسۋرسى باسقارماسىنىڭ نەگىزگى ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى كومپانيانىڭ ستراتەگيالىق دامۋىمەن بايلانىستىرا وتىرىپ قىزمەتكەردى دامىتۋدى جانە وقىتۋ فۋنكتسياسىن ۇشتاستىرا ءبىلۋى بولىپ وتىر. سوندىقتان ەرب قىزمەتكەردى وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ ستراتەگياسىن وزگەرتۋگە شەشىم قابىلدادى.
اتالمىش شەشىم “قپو” وقىتۋ مەن دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باستاۋىمەن قىزمەتكەردى وقىتۋ جانە دامىتۋدى جوسپارلاۋدىڭ بارىسىن وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن قۇزىرلىلىق مودەلدەۋىن جۇرگىزۋ بارىسىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. قۇزىرلىلىقتى جاساقتاۋ كەزىندە ءوز ەرىك-جىگەرىن بولاشاق ءمىندەتتەردى شەشۋگە جۇمساي الاتىن ء“مىنسىز قىزمەتكەر” ۇلگىسى جاسالدى. تەحنيكالىق ەمەس دەپارتامەنتتەر مەن قۇزىرلىلىق انىقتاۋدى جاڭادان جاساقتالعان ۇلگىمەن بايلانىستىرۋ ارقىلى جاسالعان مودەل-ۇلگى قىزمەتكەرلەردى دامىتۋدىڭ قىسقا جانە ۇزاق مەرزىمدى جوسپارىنىڭ ءتيىمدى قۇرالى بولا ءبىلدى.
وقىتۋ جانە دامىتۋ ءبولىمىنىڭ قويعان ماقساتىن ورىنداۋ ءۇشىن قۇزىرلىلىقتى جاساقتاۋدىڭ ۇدەرىس جولى تاڭدالدى. ونىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىگى جۇمىس بارىسىنا بايلانىستىلىعى, سونىمەن قاتار قپو-نىڭ جۇمىسقا قاجەتتى رەتتەۋشى قۇجاتتارىمەن جاقسى ۇيلەسەدى.
– بۇل قپو ەرب-نىڭ جاڭا ماڭىزدى نR جوباسىن جاساقتادى دەگەندى بىلدىرە مە؟ جوبا جايىندا كەڭىرەك اڭگىمەلەپ بەرسەڭىز.
– دۇرىس ايتاسىز. كومپانيا قىزمەتىنىڭ جۇمىسى ءۇشىن ماڭىزدى جوبا جاساقتالدى. ول تەحنيكالىق ەمەس دەپارتامەنتتەرگە قۇزىرلىلىق مودەل-ۇلگىسى جانە قۇزىرلىلىقتى انىقتاۋ دەپ اتالادى. جوبا تاريحى جونىندە ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز ايتا كەتسەم دەيمىن. 2008 جىلى وجدب باستاماسىمەن قۇزىرلىلىقتى مودەلدەۋ جۇمىسى باستالدى. وسىعان وراي “قۇزىرلى قىزمەتكەر” ۇلگىسىنىڭ نەگىزىنە تەك قانا اعىمداعى مىندەتتەردى شەشە الاتىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, بولاشاقتا تۋىنداعان ماسەلەلەردى دۇرىس شەشە الاتىن قابىلەتكە يە كەيىپ الىندى. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتتارىن بىلاي كورسەتۋگە بولادى:
- بەلگىلى ءبىر قىزمەت تۇرىنە ساي ۇلگىلى قىزمەتكەردىڭ بەيىنىن جاساقتاپ, سوعان قاراي سول قىزمەتتى اتقاراتىن ماماننىڭ جۇمىسىن باعالاۋ;
- قىزمەتكەرلەردى وقىتۋ مەن دامىتۋدا قاجەتتىلىكتى انىقتايتىن ساراپتاما جۇرگىزۋ:
- قىزمەتكەرلەردى وقىتۋ مەن دامىتۋ سالاسىندا ءتۇرلى شارالار مەن شەشىمدەردى قۇرىلىمداۋ;
- قىزمەتكەر تيىمدىلىگىن باسقارۋ ۇدەرىسىنە بايلانىستى جىل سايىنعى ماقساتتاردى انىقتايتىن ءبولىمشەلەر جەتەكشىلەرىنە كومەك كورسەتۋ.
جوبانىڭ ماڭىزدىلىعى قۇزىرلىلىق مودەلىنىڭ جاساقتالۋىمەن ۇيلەسىپ وتىر. ال ول جۇمىستى ەڭ وڭتايلى ادىسپەن اتقارۋدا قويىلاتىن ماڭىزدى تالاپتاردىڭ بارىنشا سانىن قامتيدى. قۇزىرلىلىق كلاستەرلەر تۇرىندە قۇرىلىمدالعان: تەحنيكالىق قۇزىرلىلىق كلاستەرى, جەكە قۇزىرلىلىق كلاستەرى, باسقارۋ قۇزىرلىلىعىنىڭ كلاستەرى. بەلگىلى ءبىر قىزمەتكە ۇلگىنى قولدانۋ دەڭگەيى ارنايى جاسالعان بالدىق جۇيە بويىنشا انىقتالادى. وسىلايشا ءاربىر قىزمەت ءتۇرى ءۇشىن ءار كلاستەر بويىنشا جيناق باللدارى بەلگىلەندى. ياعني, مودەل-ۇلگى سايكەس قىزمەتتىڭ ەرەكشەلىگىن ەسەپتەي وتىرىپ قولدانىلادى. باعانى انىقتاۋ قۇرالى رەتىندە ساۋالناما سۇراقتارى مەن تىكەلەي جەتەكشىنىڭ ءوز قىزمەتكەرىنە باعا بەرۋ انىقتاما-سۇراقتارى قولدانىلدى. ساۋالناما پسيحومەتريكالىق جانە سوتسيومەتريكالىق تەستەر قۇراۋ تەحنيكاسىن قولدانۋ ارقىلى قۇراستىرىلدى.
باعالاۋدى جۇرگىزۋ جانە ساۋالنامانى وڭدەۋدەن كەيىن وجدب قىزمەتكەر مەن ونىڭ تىكەلەي باستىعىنىڭ كەلىسىمىمەن وقىتۋ جانە دامىتۋدىڭ جەكە جوسپارىن جاسايدى. مىنە, وسىدان كەيىن عانا جەكە جوسپار نەگىزى ارقىلى بولىمشەلەردىڭ وقىتۋ جانە دامىتۋ جوبالارى جاساقتالاتىن بولادى.
– ءسىزدىڭ پىكىرىڭىز بويىنشا قۇزىرلىلىقتى انىقتاۋ باعاسىنىڭ وزگە باعالاۋلاردان ايىرماشىلىعى نەدە؟
– ءوز قىزمەتكەرلەرىن باستى قۇندىلىعىمىز دەپ ەسەپتەيتىن جانە ادام كاپيتالىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا ارقاشان دايار جەردە قۇزىرلىلىق باعاسى جۇمىس بارىسىندا ماڭىزدى قۇرال بولىپ تابىلادى. قۇزىرلىلىقتى انىقتاۋ نەگىزى قىزمەتكەردىڭ ىشكى مۇمكىندىكتەرىن باعالاۋعا باعىتتالعان.
قۇزىرلىلىقتى انىقتاۋ – وقىتۋ, دامىتۋ, العا جىلجۋ باعدارلامالارىن جوسپارلاۋعا قاجەت. انىقتاۋدىڭ ناتيجەسى ىشكى ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى, وعان قوسا, ۋاقىت رەسۋرسىن ساقتاۋعا جانە ت.ب. ءبىر سوزبەن ايتساق ارتىقشىلىعى كوپ.
– ءسىزدىڭ كوزقاراسىڭىز بويىنشا جوبانىڭ ماڭىزدىلىعى نەگە بايلانىستى؟
– جوبانىڭ كوكەيكەستى بولۋى ءبىرنەشە ماڭىزدى فاكتورمەن نەگىزدەلىپ وتىر. بىرىنشىدەن, انىقتاۋ جۇرگىزۋ بارىنشا اشىق جانە ناقتى بولىپ تابىلادى. ەگەر بۇرىن قىزمەتكەردى وقىتۋ ماسەلەسى كوپ جاعدايدا بولىمشەلەردىڭ باسشىلارىمەن شەشىلسە, ەندى قۇزىرلىلىق ۇلگىسىنە وراي, وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ باعدارلاماسىن تاڭداۋدا قىزمەتكەردىڭ قاجەتتىلىگى جانە ونىڭ تىكەلەي باسشىسىنىڭ بەرگەن مىنەزدەمەسى تەڭ دارەجەدە ەسكەرىلەتىن بولادى.
ەكىنشىدەن, بارلىق بولىمشەلەر ءۇشىن بىرىڭعاي ورتاق مودەل جاساقتاۋ قىزمەتكەرلەردىڭ ۇلكەن توپتارى ءۇشىن قاجەتتى وقىتۋ جانە دامىتۋ ءتۇرىن انىقتاۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى. وقىتۋدىڭ مۇنداي ءتۇرى ونىڭ وڭتايلى ءتاسىلىن ۇيىمداستىرىپ جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇشىنشىدەن, قۇزىرلىلىقتى انىقتاۋ ناتيجەسىن قولدانۋ وقىتۋدىڭ باسىم تۇرلەرىن ناقتى انىقتاۋعا, وقىتىلاتىن قىزمەتكەرلەر ءتىزىمىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا جانە جوسپارلى كەزەگىنە بايلانىستى جاساۋعا كومەكتەسەدى. مۇنداي جاڭا وزگەشەلىكتەر وقىتۋ مەن دامىتۋدى قارجىلاندىرۋ مەن بيۋدجەتتەۋدى ءبىراز جەتىلدىرە تۇسەدى.
– مەن جوبانى قىزمەتكەردى وقىتۋ جانە دامىتۋ كوزقاراسى تۇرعىسىنان يننوۆاتسيالىق جوبا رەتىندە ءتۇسىنىپ وتىرمىن. سونىمەن قاتار, قۇزىرلىلىق مودەل-ۇلگىسىن جاساقتاۋ ءادىسناماسىن قولدانۋدا دا يننوۆاتسيالىق جوبا بولىپ تابىلا ما؟
– ءيا, شىندىعىندا دا سولاي. وجدب ءوز الدىنا قپو-نىڭ تەحنيكالىق ەمەس بولىمشەلەرىندەگى قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ بارىسىن قۇزىرلىلىقتى مودەلدەۋ ارقىلى ءتيىمدى باسقارۋ جونىندە ماقسات قويعان بولاتىن. قولدانعان ءادىسىمىز كىمدى, قاشان, نە ءۇشىن جانە قالاي بىلىكتىلىك كوتەرۋدى ناقتى انىقتاۋدا مەجەلى دەڭگەيگە جەتۋگە جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلار الۋعا مۇمكىندىك بەردى.
اتاپ ايتساق, مودەل-ۇلگىدە بەلگىلى ءبىر قىزمەتتى اتقاراتىن ادامنان اعىمداعى جانە بولاشاقتاعى كۇتىلەتىن ناتيجەلەر كورىنىس تاپقان.
وعان قوسا, مودەل-ۇلگىدە قىزمەتكەردىڭ ءوز قۇزىرەتتىلىگىن انىقتاۋ ارقىلى ء(وزىن ءوزى باعالاۋى) ونىڭ پىكىرى ەسەپكە الىنادى. پسيحومەتريكالىق تەستىلەۋ تەحنيكاسى باتىل قولدانىلادى, قىزمەتكەرلەرمەن باعالاۋ ناتيجەسى ارقىلى وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىن بەلگىلەۋ ءۇشىن كەلىسىم الۋ بارىسىندا جەكە اڭگىمە جۇرگىزىلەتىن بولادى.
تاجىريبەمىزدە قالىپتاسىپ قالعان قۇزىرلىلىق دەڭگەيى ءتارتىپتىك مىنەزدەمەگە ساي جاسالاتىنى جاسىرىن ەمەس. ال جاڭا ۇلگىگە بەلگىلى ءبىر قىزمەتتە تابىستى جۇمىس اتقارۋعا قويىلاتىن نەگىزگى تەحنيكالىق قۇزىرلىلىق تا كىرەدى. مۇنداي جاڭاشىلدىق ارقىلى اتقارىلاتىن جۇمىستىڭ بارلىق ماڭىزدى بولشەكتەرىن ەسەپكە الۋعا جانە بەلگىلەنگەن تالاپتارعا ساي قۇزىرلىلىق قۇرامىن جاساقتاۋعا بولادى.
– قپو قىزمەتكەرلەرى باعالاۋ جۇرگىزۋگە قالاي قارادى؟ ولاردا باعالاۋ قورىتىندىسى بويىنشا تۋىندايتىن سالدارلار: قىسقارتۋ, ەڭبەكاقىنىڭ تومەندەۋى, ت.ب. بولادى دەگەن قورقىنىش قىلاڭ بەرگەن شىعار؟
– البەتتە, كەز كەلگەن باعالااۋ جاعدايىنا ادامداردا قورقىنىش, كەيدە ءتىپتى سەنىمسىزدىك قالىپتاسىپ جاتادى. بۇل جاڭا نارسەگە بايلانىستى دۇرىس جاعداي. سوندىقتان باعالاۋدى جۇرگىزبەس بۇرىن قىزمەتكەرلەرگە جوبانىڭ ماقساتى ءتۇسىندىرىلەدى, ونىڭ ناتيجەسى قالاي قولدانىلاتىنىن ايتاتىن بولامىز. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – كومپانيا قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ دۇرىس جوباسىن قالىپتاستىرۋ ەكەندىگى اتاپ كورسەتىلەدى. باعالاۋ قىزمەتكەرلەردىڭ دامۋىنا عانا ەمەس, سونداي-اق كومپانيانىڭ العا باسىپ, دامۋىنا قاجەت. ياعني, قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىستى جاقسى اتقارۋعا بەيىل ەكەندىگىن بىلەتىن كومپانيا عانا قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋعا, دامىتۋعا قارجى قۇيۋعا دايىن بولادى.
– جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا قيىندىقتار نەمەسە ماسەلەلەر تۋىنداعان جوق پا؟
– ماسەلە دەيسىز بە؟ تۋىنداعان ءماسەلە رەتىندە باعالاۋدى جۇرگىزۋ بارىسىندا كەتكەن ۋاقىتتى ايتۋعا بولاتىن شىعار. قىزمەتكەرلەرگە كوپ سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋگە تۋرا كەلدى, سونداي-اق باعالاۋ ءجۇرگىزۋ ۇزاقتىعى 1 ساعاتتان از, كەيدە ودان كوپ ۋاقىتتى الدى. دەگەنمەن, قىزمەتكەرلەرگە ناقتى ناتيجە الۋ ءۇشىن ءدال وسى ءادىس كەرەكتىگى الدىن الا ءتۇسىندىرىلدى. دۇرىس جاساقتالعان سۇراقتار مەن ناقتى جاۋاپتار. قورىتىندىنىڭ دۇرىستىعى قويىلعان سۇراقتاردىڭ كولەمى مەن الىنعان جاۋاپتارعا تىكەلەي بايلانىستى بولاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى شىعار دەيمىن.
– جۇزەگە اسىرىلعان قۇزىرلىلىق مودەلى جانە ونى باعالاۋدى جاساقتاۋ جوباسىنىڭ قورىتىندىسىنا قانداي باعا بەرەسىز؟
– جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا العا قويىلعان بارلىق ماقساتتار ورىندالعاندىعىن ايتىپ وتسەم دەيمىن. مىسالى ءار قىزمەتتىڭ ء“مىنسىز قۇزىرلى قىزمەتكەرى” بەيىنى جاسالدى, وعان قوسا وقىتۋ مەن دامىتۋ قاجەتتىلىگىنىڭ ناقتى ساراپتاماسىنا بارلىق قىزمەتكەردىڭ بەيىنى الىندى. انىقتالعان قاجەتتىلىكتەر وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ باعدارلاماسىن قۇرىلىمداۋعا مۇمكىندىك بەردى. وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ مىناداي ادىستەرى انىقتالدى: رەسمي وقىتۋ, ءوزىن ءوزى دامىتۋ, كوۋچينگ, مەنتورينگ. ناقتى تالاپتاردىڭ قولدا بار بولۋى وقىتۋ مەن دامىتۋ ءادىسىن قولدانۋدا بىرىزدىلىك پەن ساباقتاستىلىقتى قامتاماسىز ەتەدى.
– سوڭعى جانە ءداستۇرلى سۇراق: قپو ەرب قۇزىرلىلىق مودەلىن الداعى كەزدە جۇمىستارىندا قولدانا ما؟ وسى تۋرالى ايتساڭىز.
– جوبا قپو-نىڭ تەحنيكالىق ەمەس بولىمشەلەرىنە باعىتتالعان. جۇمىستىڭ كوپ بولىگى اتقارىلىپ تا قويدى. 4 مودەل-ۇلگى جاساقتالۋ ۇستىندە. وسى ورايدا ءار بولىمشەگە ولاردىڭ ەرەكشەلىگى ەسكەرىلگەن تەحنيكالىق قۇزىرلىلىعى بار ەرەكشە مودەل ەكەندىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. مودەل قۇرىلىمى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بىلىكتىلىك ستاندارتتارىنا ساي. مىسال رەتىندە ءىSO, NEBOSH, ءىOSH, ءىLM, ءCىPD, GRP, ءANSى ءPMى PMBok-ءتى كەلتىرۋگە بولادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اۆتورى: اڭگىمەلەسكەن ۆەنەرا تۇگەلباي.