ساراپشىلاردىڭ اقپاراتى بويىنشا, اتىراۋ وبلىسىنداعى بارلىق تۇششى سۋ قويمالارىنىڭ تەك ەكەۋى ىشۋگە جارامدى, سەبەبى ولار ازداپ مينەرالدانعان – ولار جىلىوي اۋدانىندا ورنالاسقان بالي جانە جاڭاسۋ ورىندارى. كەڭەس داۋىرىنەن باستاپ, وڭتۇستىك ەمبى ايماعى ەكى جەر استى سۋ كوزدەرى بار, ءوڭىردى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «ستراتەگيالىق قور» رەتىندە قاراستىرىلدى. جاڭاسۋدىڭ ماقۇلدانعان كولەمى- تاۋلىگىنە 119 مىڭ م3, ال باليدە شامامەن 8 مىڭ م3. دەگەنمەن, وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا بۇل كەن ورىندارى سوڭعى رەت زەرتتەلگەنىن جانە عالىمداردىڭ باعالاۋى بويىنشا سۋ قويمالارىن بەلسەندى قولدانسا, 20 جىل سۋ تاپشىلىعى بولمايتىندىعىن ايتقان. وبلىستىڭ اۋىز سۋعا كۇندەلىكتى قاجەتتىلىگى كۇنىنە 140 مىڭ تەكشە مەتر.
2016 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ كوميتەتى جانە «Sanai-Eurasia Petro Mashinery» كومپانياسى وسى ەكى كەن ورنىنىڭ سۋىن وندىرىستىك قاجەتتىلىكتەرگە پايدالانۋ تۋرالى كەلىسىم جاساستى. الايدا, جۇمىس ورىندالعان جوق.
ايماق تۇرعىندارىن اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەر استى سۋلارىنىڭ كەن ورىندارىن پايدالانۋ ماڭىزدى قارجى رەسۋرستارىن قاجەت ەتەدى. بۇل قۇبىر, ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى. بالي جانە جاڭاسۋ كەن ورىندارىنداعى سۋدىڭ كىشىگىرىم قورىن ەسكەرە وتىرىپ, ساراپشىلار ولاردىڭ دامۋىن ەكونوميكالىق جاعىنان قولايسىز دەپ سانايدى.
بۇل ماسەلە ءبىرىنشى جىل كوتەرىلىپ وتىرعان جوق. جاز مەزگىلىندە بىرقاتار ەلدى مەكەندەردە اۋىز سۋ جەتكىلىكسىز, الايدا كۇن سايىن دالادا اشىق سۋ ۇڭعىمالارىنان 60 مىڭ تونناعا جۋىق سۋ اعىپ شىعادى.
وبلىستىڭ تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, اتىراۋ وبلىسىندا 180 وزدىگىنەن توگىلەتىن ۇڭعىما بار. ولاردىڭ 53-ىنە حالىقتىڭ ءوتىنىشى بويىنشا جاپقى سالىنعان, بىراق بۇگىندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان جوق. ايتا كەتۋ كەرەك, وسى ۇڭعىمالارداعى سۋدىڭ كولەمى حالىق قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن جەتكىلىكسىز.
وبلىس باسشىسى تۇششى سۋ قويمالارى بار اۋماقتى تىكۇشاقپەن ارالادى. سونداي-اق, جاۋاپتى تۇلعالارعا ۇڭعىمالاردىڭ كىمنىڭ بالانسىندا ەكەنىن انىقتاپ, جۇمىسىن باقىلاۋدى تاپسىردى. كەيىننەن حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن تۇششى سۋ پايدالانىلۋى مۇمكىن.
جاقىندا اقتوبە وبلىسىندا كوكجيدە جەر استى كەنىشىن پايدالانۋ ءۇشىن سۋ قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ جوباسى بەلسەندى تالقىلاندى. بۇل شەشىم ارتىقشىلىقتارعا يە: بىرىنشىدەن, وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا كەن ورنىن زەرتتەگەن ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كوكجيدە تاۋلىگىنە 800 مىڭ م3 تازا سۋ وندىرە الادى, ول تازارتىلمايدى, ال سۋ ۇنەمى جەر استى كوزدەرى ارقاسىندا تولىقتىرىلدى.
- سوڭعى گيدروگەولوگيالىق زەرتتەۋلەر كەڭەس وداعى كەزىندە ورىندالعان. كەيىن بالي, جاڭاسۋ جانە كوكجيدە كەن ورىندارى پايدالانىلمادى. ساراپشىلار بۇل ماسەلەنى مۇقيات زەرتتەپ, جاعدايدى باعالاۋعا ءتيىس, بەلگىلى ءبىر كەن ورنىنىڭ سۋلارىن پايدالانۋ قانشالىقتى ورىندى؟ قازىر سۋ تاپشى دەي المايمىز, بىراق بۇگىنگى كۇنى بۇل ماسەلەنى شەشپەسەك, ەرتەڭ ءبىزدىڭ بالالارىمىز وعان تاپ بولۋى ابدەن مۇمكىن, - دەدى اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ.
وبلىس ورتالىعىندا جەر استى سۋلارىنىڭ قورى جوق ەكەندىگىن ايتا كەتۋ كەرەك. اتىراۋ- تۇرعىنداردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جايىقتىڭ تابيعي رەزەرۆۋارىن پايدالاناتىن قازاقستانداعى جالعىز قالا. ايماقتا قيعاش وزەنىنىڭ سۋى دا قولدانىلادى, ول سۋدى ەكى ايماققا – اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋعا بىردەن جەتكىزەدى. نەگىزگى ماسەلە – جىل سايىن جايىق جانە قيعاش سۋ قويمالارىنىڭ ازايۋى. بولاشاقتا كوكجيدە كەن ورنىنىڭ تۇششى سۋىن پايدالانۋ اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن ماسەلەلەردى شەشۋى مۇمكىن, سونداي-اق جايىق پەن قيعاش وزەندەرىنىڭ جوعارعى جاعىندا ورنالاسقان كورشى ەلدى مەكەندەرگە تاۋەلدىلىكتى ازايتۋى مۇمكىن.