دالا اۋەندەرىنىڭ شەجىرەسى

دالا اۋەندەرىنىڭ تەربەگەن ءىزى... پولياك حالقىنىڭ ءبىرتۋار ۇلى ا. ۆ.زاتاەۆيچتى قازاقستاندا «قازاق ءانىنىڭ اكەسى, ءداستۇرلى مۋزىكا جازۋ ءىسىنىڭ پيونەرى» دەپ اتايدى. ا.ۆ.زاتاەۆيچتىڭ ەڭبەگى ارقاسىندا قازاق حالقىنىڭ اندەرى مەن اسپاپتىق مۋزىكالىق مۇراسى قاعازعا ءتۇسىرىلدى. سول زاماندا ەستىگەن داۋىسىن قاعازعا بەلگى رەتىندە تۇسىرەتىن, سودان سوڭ ونى اينىتپاي ورىنداپ شىعاتىن ادام تۋرالى اڭىز حالىق اراسىندا كەڭ تارالعان ەدى. ول ەرتىس پەن ورال, قارقارالى مەن قىزىلوردا, بوكەي دالاسىن, ورىنبور مەن جەتىسۋ بوكتەرلەرىن ارالاپ, ءان-كۇيلەردى نوتاعا ءتۇسىردى.

مەملەكەتتىك ورتالىق مۋ­زەيدە اشىلعان «دالا اۋە­نى­نىڭ ىزىمەن» كورمەسىندە قالا تۇر­عىندارى مەن قوناقتارىنىڭ نازارىنا مۋزىكانت-ەتنوگرافتىڭ جەكە كەشەنىندە ساقتالعان فوتوماتەريالدار, ماقالالار, جي­ناقتار مەن كىتاپتار, تۇسىنىك­تەمەلەر مەن دالا اۋەندەرىنىڭ نوتالىق جازبالارى ۇسىنىلدى. ولار­دىڭ قاتارىندا 1925 جى­لى ءالىبي جانگەلدينگە بەر­گەن قولتاڭباسى «قازاق حال­قىنىڭ 1000 ءانى» (اندەر مەن اۋەندەر), «قازاقتىڭ 500 ءانى مەن كۇيى» (اندەر مەن اسپاپ­تىق پەسالار) جيناعى, فوتو­سۋرەتتەرى ەرەكشە اتاپ ءوتۋ­­گە تۇرارلىق. سونىمەن قاتار سازگەر­دىڭ قىزى ولگا زاتاە­ۆيچ­تىڭ احمەت جۇبانوۆقا جازعان حاتىمەن جانە 1950 جىلى اكادەميك احمەت جۇبانوۆ جاريالاعان «ا.ۆ.زاتاەۆيچ – قازاق حالقىنىڭ ءان-كۇيىنىڭ ءبىرىنشى جيناۋشىسى» ماقالاسىمەن تانىسۋعا بولادى.

ساعىنىش تەربەگەن اسەم اۋەز­دەر ءون بويىڭدى تولقىتادى... ساعىنىش سازدارى بولىپ ءالدي­لەيدى... بەۋ, دۇنيە... دالا اۋەن­دەرىنىڭ ءىزى...

ساپارباي پارمانقۇل, 

«Egemen Qazaqstan»

الماتى