رەسمي بىشكەك پرەزيدەنت ۆلاديمير پۋتين باستاعان رەسەيلىك دەلەگاتسيانى بارىنشا قۇرمەت كورسەتە قارسى الدى. ساپار بارىسىندا مەملەكەت باسشىلارى شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوزدەر وتكىزىپ, قىرعىز-رەسەي ەكونوميكالىق فورۋمىنا قاتىستى.
شاعىن قۇرامدا وتكەن كەزدەسۋدە قىرعىزستان پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ رەسەيلىك ارىپتەسىنىڭ بۇل ساپارى ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا ساتىعا كوتەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. سونداي-اق ول رەسەيدىڭ ەاەو شەڭبەرىندە قىرعىزستانعا ەكونوميكالىق قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعانىن جوعارى باعالايتىنىن جەتكىزدى. بۇعان قوسا, رەسەي جاعىنىڭ قىرعىز قارۋلى كۇشتەرىنە اسكەري-تەحنيكالىق تۇرعىداعى جاردەمىن اتاپ كورسەتتى.
ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ءوز دەڭگەيىندە ەكەنى, ارادا ەشقانداي كەلىسپەۋشىلىكتىڭ جوقتىعى كەڭەيتىلگەن قۇرامدا وتكىزىلگەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا دا اتالىپ ءوتتى. كەلىسسوزدەر كەزىندە قىرعىزستان-رەسەي اراسىندا كولەمى 6 ملرد-تان استام دوللاردى قۇرايتىن قۇجاتتارعا قول قويىلدى. جيىندا 2020 جىلى رەسەيدە قىرعىزستان, قىرعىزستاندا رەسەي جىلى اتالىپ وتەتىنى بەلگىلى بولدى.
قىرعىز-رەسەي اراسىنداعى ءوزارا ساۋدا اينالىمى وتكەن جىلى 2 ميلليارد دوللاردى قۇراعان. رەسەيلىك كاسىپورىندار قىرعىز ەكونوميكاسىنىڭ بارلىق سالاسىن قامتىپ وتىر. بۇگىندە قىرعىزستاندا بىرلەسكەن 700 كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. ەكى جاق تا تابيعي رەسۋرستاردى يگەرۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى دا دامىتۋعا مۇددەلى. ءبىلىم سالاسىندا دا تىعىز قاتىناس ورناتىلعان. بۇگىندە رەسەيدە قىرعىزستاندىق 15 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الادى. ولاردىڭ ىشىندەگى 6,5 مىڭى رەسەي بيۋدجەتى ەسەبىنەن وقۋدا.
ەسكە سالا كەتەيىك, رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتين قىرعىزستانعا سوڭعى رەت 2017 جىلدىڭ اقپانىندا كەلگەن بولاتىن. سول جولى رەسەي جاعى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ 240 ملن دوللار قارىزىن كەشىرىپ ءارى ەاەو اياسىنداعى شارۋالارىن, ياعني شەكارالاردا فيتوسانيتارلىق, ۆەتەرينارلىق جانە كارانتيندىك باقىلاۋدى جەتىلدىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 200 ملن دوللار بولگەن.
سونىمەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.ءپۋتيننىڭ بىشكەككە مەملەكەتتىك ساپارى اياسىندا تاراپتار بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى ءارى ەكىجاقتى 17 قۇجاتقا قول قويىپ, 6 ميلليارد دوللاردىڭ كەلىسىمدەرىن بەكىتتى.
بۇل مەموراندۋمدار مەن كەلىسىمدەردە قاۋىپسىزدىك, گاز, مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرى, ەكونوميكالىق ۇلتتىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, تەمىر جول جەلىلەرىن دامىتۋ, ءبىلىم جانە عىلىم, سپورت سالاسىندا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, قارجى, ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى ارىپتەستىكتى جانداندىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ ماسەلەلەرى قامتىلعان.
وسى قۇجاتتاردىڭ ءىشىندە قىرعىز رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى 2012 جىلعى 20 قىركۇيەكتەگى قىرعىزستان اۋماعىندا رەسەيلىك بىرىڭعاي اسكەري بازانىڭ بولۋى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتاماعا ازىراق توقتالا كەتەيىك.
دەرەكتەرگە قاراعاندا, اتالعان حاتتاماعا سايكەس, ەكى تاراپ قىرعىزستانداعى رەسەيلىك اسكەري بازانىڭ اۋماعىن كەڭەيتۋگە كەلىسكەن. اۋە بازاسى اۋماعىندا دروندار ۇشىرۋ ءتارتىبى دە وزگەرتىلمەك. سونداي-اق بۇل قۇجات ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قىرعىز اسكەريلەرىنە درونداردى بىرلەسىپ قولدانۋعا ۇيرەتۋگە, رەسەيلىك اسكەري اۋەجايدىڭ ۇشۋ الاڭىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەكى جاقتىڭ بۇل قادامىنا اۋعانستانداعى جاعدايدىڭ شيەلەنىسۋى جانە ورتالىق ازياداعى قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ قاجەتتىگى سەبەپ بولىپ وتىرعان كورىنەدى.
اسكەري اۋە بازاسىن جالعا العانى ءۇشىن جىل سايىن تولەنەتىن اقشا 4,5 ميلليون دوللاردان 4,79 ميلليون دوللارعا دەيىن كوبەيمەك.
ايتا كەتەيىك, قىرعىزستاننىڭ شۋ وبلىسى قانت قالاسىندا رەسەيلىك بازا 2003 جىلى ۇقشۇ اياسىندا اشىلعان. بۇدان باسقا قىرعىزستاندا رەسەيلىك تاعى ءۇش اسكەري نىسان ورنالاسقان. ولار: چالدوۆارداعى بايلانىس تورابى, ىستىقكولدەگى سىناق ورتالىعى جانە مايلىسۋداعى سەيسميكالىق پۋنكت. اتالعان ءتورت نىسان 2012 جىلى رەسەيدىڭ بىرىككەن اسكەري بازاسى قۇرامىنا ەنگىزىلگەن. 2017 جىلدىڭ باسىندا رەسەيلىك اسكەريلەردىڭ قىرعىزستاندا بولۋ مەرزىمى 15 جىلعا ۇزارتىلدى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, سوڭعى كەزدەرى قىرعىزستاندا رەسەيلىك تاعى ءبىر اسكەري بازانىڭ پايدا بولۋى مۇمكىن ەكەندىگى جايلى ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. ماسەلەن, 2018 جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ باسىندا قىرعىزستانعا بارعان رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى س.لاۆروۆ ەگەر بىشكەك ىقىلاس تانىتسا, ماسكەۋ ەكىنشى اسكەري بازا اشۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزگەن-ءدى. وسى ساپار قارساڭىندا قىرعىزستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىسى اليكبەك دجەكشەنكۋلوۆ تا رەسمي بىشكەك ەلدىڭ وڭتۇستىگىندە رەسەيلىك ەكىنشى اسكەري بازاسى اشىلۋى مۇمكىن ەكەنىن جوققا شىعارمايتىنىن مالىمدەگەن-ءدى.
نەگىزىندە ەكى ەل اسكەري-تەحنيكالىق سەرىكتەستىك شەڭبەرىندەگى ىنتىماقتاستىعى اۋقىمدى. رەسەي باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قىرعىزستانداعى رەسەيلىك اسكەري بازا رەسپۋبليكانىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىر. سونداي-اق ول مۇنى ورتالىق ازياداعى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ ماڭىزدى فاكتورى دەپ سانايدى.
قىرعىزستان ءوز قورعانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ىسىندە رەسەيگە كوبىرەك جۇگىنەدى. لاڭكەستىك شابۋىلدار قاۋپىنە قاتتى الاڭداۋلى رەسمي بىشكەك اۋعانستان جاعىنان كەلەتىن ىقتيمال قاتەرلەرگە باسا نازار اۋدارادى.
قالاي دەسەك تە, ءبىز ءۇشىن كورشىلەس ەلدەردە بەيبىتشىلىك پەن تاتۋلىقتىڭ سالتانات قۇرعانى ماڭىزدى. سونىمەن بىرگە ولاردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلدارى باسقانىڭ مۇددەسىنە نۇقسان كەلتىرمەگەنى ابزال.