سارىكەمەر اۋىلى ءالى اۋىزسۋسىز وتىر

ءبىر ايتا كەتەر­لىگى, وڭىردە 10 اۋدان بولسا, ورتا­لىق­تاندى­رىلعان اۋىز سۋ جۇيەسى 9 اۋ­داندا تولىعىمەن شەشىمىن تاپ­­­قان. تەك قانا سارىكەمەرلىكتەر اۋىز سۋسىز وتىر. ەلىمىز ازاتتىق ال­عا­­لى بەرى وتىز جىلعا تارتا ۋا­قىت وتسە دە, بۇل ماسەلە ءالى كۇر­مەۋ­لى كۇيىندە. 

سارىكەمەر اۋىلىنا ارنايى اتباسىن بۇرىپ, جەرگىلىكتى تۇر­­عىندارمەن كەزدەسكەنىمىزدە ءبارىنىڭ باستى مۇڭى اۋىز سۋ ەكەنىن بايقادىق. ءتىپتى بۇل ماسەلەنىڭ كوپ­شىلىك تاراپىنان كوتەرىلىپ جۇرگەنىنە دە 15 جىلداي ۋاقىت بو­لىپتى. بۇگىنگە دەيىن جەرگىلىكتى تۇر­عىنداردىڭ ءبارى دە ەسىك الدى­نان قۇدىق قازىپ الىپ, سودان شىق­قان سۋدى ىشۋگە ءماجبۇر. سۋ تەرەڭ­نەن شىققان ساپالى سۋ بولسا ءبىر ءسارى. وكىنىشكە قاراي, ولاي بول­ماي تۇر. «سۋ ەسىك الدىنان 5-6 مەتر تەرەڭدىكتەن شىعادى. بىراق تالاي جىلدان بەرى مۇنداعى حا­لىق قۇم, قيىرشىق تاس ارالاس سۋدى ىشۋگە ءماجبۇر. ءبارىمىز دە سۋدى قايناتىپ, ىدىس تۇبىنە تۇندى­رىپ بارىپ ىشەمىز. بۇل − دەنساۋ­لىققا زيان. ءبىر سوزبەن ايت­قاندا, 30 جىلعا تارتا ۋاقىت بويى حا­لىق­تىڭ كورگەن كۇنى وسى. 2013 جىلى بولۋى كەرەك, اۋىلىمىزعا اۋىز سۋ تارتىلا باستاپ ەدى, سوڭى اياقسىز قالدى. ونىڭ سەبەبى قاراپايىم حالىققا بەلگىسىز», دەيدى اۋىل تۇرعىنى قىدىرالى ورالوۆ.

كوپشىلىكتىڭ ايتۋىنشا, كەلمەسكە كەتكەن كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەزىندە بۇل اۋىلدا اۋىز سۋ بولعان ەكەن. ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرلارى جۇيەلەرى ارقىلى حالىق تىرشىلىك ءنارىن تاتىپ وتىر­عان. الايدا كەڭەس وكىمە­تىنىڭ قۇ­لاۋىمەن بىرگە الگى سۋ قۇبىر­لارىنىڭ دا توزىعى جەتىپ, اقىرى ىسكە جارامسىز بولىپ قالعان. سو­دان بەرى سارىكەمەرلىكتەر تازا سۋ كورمەگەنىن ايتادى. وسى اۋىلدا 30 جىلدان بەرى تۇرىپ كەلە جاتقان مەكيا رادجاموۆ تا مۇنداعى كوپشىلىكتىڭ باستى ماسەلەسى باسقا ەمەس, تاپ وسى اۋىز سۋ ەكەنىن جەت­كىزدى. «اۋىلدىڭ كىرەبەرىسىندە تەرەڭنەن شىعىپ جاتقان تازا سۋ بار. ول ءبىر نۇكتەدە عانا. ول جەردەن بۇكىل حالىقتىڭ سۋ ءىشۋى مۇمكىن ەمەس. اراسىندا بولماسا, حالىق تا ول جاققا كوپ بارا بەرمەيدى. دۇكەننەن كەيدە ىشۋگە, تاماققا پايدالانۋعا ليترلەپ تازا سۋ ساتىپ الامىز. بىراق ۇنەمى ساتىپ الا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. 30 مىڭنان استام تۇرعىننىڭ ءبارىنىڭ جاعدايى بىردەي ەمەس. كەيدە ەسىك الدىنداعى قۇدىق سۋىنان شاي قايناتقاندا شاينەكتىڭ اۋزىنا قۇم تولىپ, سۋ اقپاي قالادى. بارىنەن دە بالالارعا وبال. ءبىراز جىل بۇرىن اۋىلىمىزعا اۋىز سۋ تارتىلماقشى بولىپ, جۇمىس اتقارىلدى. سوندا ءتيىستى باسشىلار كەلىپ, ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىن ىسكە قوستىق دەپ لەنتا­سىن دا قيعان. بىراق ءۇش-اق كۇن سۋ بولدى. ودان كەيىن تاعى توقتاپ قالدى. سوندىقتان اۋىل حالقىنا تازا سۋ كەرەك», دەيدى ول. 

كۇن تارتىبىندەگى كۇردەلى ما­­سە­لەگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات بولىنسە, قۇبا-قۇپ. ناقتى ايتساق, اتالعان اۋىلعا قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 3 ميلليارد 816 ميلليون تەڭگە قاجەت ەكەن. جەر­­گىلىكتى حالىق ەندىگى جەردە تازا سۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلۋىنە ءۇمىتتى. ەگەر بيىلعى بيۋدجەت­تە وسى ماسەلە قارالىپ, ءتيىس­تى شەشىم قابىلدانسا, تالاي جىلعى ءتۇيىندى ماسەلەنىڭ نۇك­تەسى قويىلماق. «سارى­كەمەر اۋىلىنىڭ حالقىنا ورتالىق­تاندىرىلعان اۋىز سۋ جۇيەسى كەرەك. بۇرىن سۋ قۇبىرلارى ەسكى جۇيەگە قوسىلعان بولاتىن. 2013 جىلى بۇل ماسەلەنى شەشۋگە قارجى بولىنگەن. الايدا, پرو­كۋرا­تۋرا ورگاندارى اۋىلدا جەراستى سۋ قورى جوق, سوندىقتان قارجى ءبولۋ نەگىزسىز دەگەن قورى­­تىندى شىعارىپ, قاراجاتتى كە­رى قايتاردى. ەندى اۋدان, اۋىل حال­قىنىڭ اتىنان ايتارىم, وسى ماسەلەگە رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە قارا­جات بولىنسە قۇبا-قۇپ بولار ەدى. جالپى, سارىكەمەر اۋىلىنداعى سۋ قۇبىرلارىنىڭ ۇزىندىعى 116,6 شاقىرىمدى قۇرايدى. اۋدان ورتالىعىنا اۋىز سۋ تارتۋ ماسەلەسىنە وراي, وتكەن جىلى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دا­يىندالىپ, وتكىزىلدى», دەي­دى اۋدان اكىمى ءراحماتىلدا راح­مان­بەرديەۆ.

اۋدان اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىن­شە, بىل­تىر قوستوبە, كوكتال, تالاس, سەڭكىباي, بايزاق جانە سارى­كەمەر اۋىلدارىنىڭ سۋ جۇيە­لەرىنە جو­با­لاۋ سمەتالىق قۇجات­تارى ازىر­لەنىپ, مەملەكەتتىك ساراپ­تا­مادان وتكى­زىلگەن. بارلىق ازىر­لەنگەن قۇجاتتار رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتەن قاراجات قاراستىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيا جانە دا­مۋ مينيسترلىگىنە تاپسىرىلدى. ال كەزىندە جەراستى سۋ قورى جوق دەلىنگەن سارىكەمەر اۋىلى بۇ­گىندە جەراستى سۋ قورلارى انىق­تالعان 6 اۋىلدىڭ قاتارىندا تۇر.

شىنىندا دا كوپشىلىكتىڭ كۇر­دەلى ماسەلەسى شەشىمىن تاپسا يگى. قيىن ءتۇيىندى تارقاتۋعا قارا­جات قولبايلاۋ بولعانىمەن, تۇرعىن­داردىڭ اۋىز سۋعا دەگەن ءۇمىتى ءالى سونبەگەن. سونىمەن قاتار, رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتىڭ ات­قارىلۋىن با­قىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كومي­تە­تىنىڭ ءتورايىمى ناتاليا گودۋنو­ۆانىڭ ەلباسى­نا جازعان بيۋدجەت جوباسىنا جۇر­گىزىلگەن الدىن الا باعام­داۋدىڭ نەگىزگى قو­رى­تىن­دى­لارى تۋرالى اق­پارا­تىندا حا­لىق سانى 30 250 ادامدى قۇ­رايتىن سارىكەمەر اۋىلى سۋ­مەن جابدىقتالماعانى كورسەتىلگەن. بۇل دا حالىقتىڭ كوڭىلىنە دەمەۋ بولىپ وتىر. ال اۋدان اكىمى ر.راح­مانبەرديەۆ اۋىل تۇرعىندارى اتىنان پارلا­مەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى ابدالى نۇراليەۆ, مۇراتباي جول­داسباەۆ جانە قو­جاحان جا­باعيەۆ, پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ دەپۋتاتى باقىتجان ە­ر­تاەۆ سياق­تى بىرقاتار حالىق قا­لاۋ­لى­لارىنىڭ اتىنا وسى جوبا­نىڭ قۇ­­رى­لىسىن قولداپ, رەسپۋب­لي­كالىق بيۋدجەتتەن قاراجات بو­لۋگە ىقپال ەتۋلەرىن سۇراپ حات جا­زىپتى. ءالى دە بولسا ءالىپتىڭ ار­تىن باعىپ وتىرعان قاراپايىم تۇر­­عىندار جاقسىلىقتان ءۇمىتتى. ازىر­گە ءبىر يگىلىگى بولار دەپ ۇمىت­تەن­گەن حالىق قۇم, قيىرشىق ارالاس سۋدى تۇندىرىپ ءىشىپ, ءومىر ءسۇ­رىپ كەلەدى.

بايزاق اۋدانى سۋلى, نۋلى جەر بولعانىمەن, اۋداندا اۋىز سۋ ماسەلەسى تەك سارىكەمەردە ەمەس, بىرقاتار اۋىلداردا دا بار. بۇ­گىنگە دەيىن اۋدانداعى 43 ەلدى مەكەننىڭ 20-سى عانا اۋىز سۋمەن قامتىلعان. ءبىر تاڭعالارلىعى, تۇرعىندار سانى سارىكەمەر اۋىلىنان الدەقايدا از تۇيمەكەنت, قىزىل جۇلدىز, ديحان, اباي سياقتى اۋىلداردا بۇل ماسەلە وڭ شەشىلگەن. ال وتكەن جىلى اۋدانداعى 4 اۋىلعا اۋىز سۋ جۇيەسى 1 ميلليارد 498 ميلليون تەڭگەگە جۇرگىزىلدى. سونىمەن قاتار, بىلتىر 6 اۋىلعا سۋ تارتۋ ءۇشىن جو­با­لىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىن­دالعان. بيىل تالاس اۋى­لىنا قۇرىلىس جۇمىستارىن باستاۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 218 ميلليون, وبلىستىق بيۋدجەت­تەن 24 ميلليون, بارلىعى 242 ميل­ليون تەڭگە ءبولىندى. الايدا اۋىل­دار­دى اۋىز سۋمەن قامتۋداعى ەڭ ۇل­كەن جوبا سارىكەمەر اۋىلى ەكەن.

شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت بويى شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسە­لەنىڭ ءمانىسى وسى. كۇن سايىن قۇمدى سۋدى ىدىسقا تۇندىرىپ ءىشىپ, اۋپىرىمدەپ كۇن كەشىپ كەلە جات­قان كوپشىلىكتىڭ كوكەيكەستى ماسە­لەسى الداعى ۋاقىتتاردا شە­شى­­مىن تابادى دەگەن ءۇمىت بار.

حاميت ەسامان, 

«Egemen Qazaqstan»

جامبىل وبلىسى 

بايزاق اۋدانى

سارىكەمەر اۋىلى