وبلىس اكىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ارحيمەد مۇحامبەتوۆتىڭ وتكەن اپتانىڭ اياعىندا وبلىس جۇرتشىلىعى الدىنداعى ەسەبى تەك بىلتىرعى جىلعى جۇزەگە اسقان جوبالار مەن باعدارلامالار, تابىستى ىستەر عانا تۋرالى ەمەس, الداعى ماقساتتاردى دا ورتاعا سالدى.
الدىمەن بىتكەن ىسكە توقتار بولساق, وتكەن جىلى ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا ىلگەرىلەۋشىلىك بولدى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن اكىم ەسەبى وندىرىستەگى كەن ءوندىرۋ كورسەتكىشتەرىمەن باستالاتىن. بيىلعى اكىم ەسەبىنىڭ باسىندا زالدا وتىرعان جۇرتشىلىقتىڭ قۇلاعى وبلىس ەكونوميكاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ 13,3 پروتسەنتكە, تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ 13,1 پروتسەنتكە وسكەنىن شالدى. قازىر ينۆەستيتسياسىز ەكونوميكا شاباندايدى, ال الەۋمەتتىك سالانىڭ كورسەتكىشىن دە, كوشىن دە دۇرىستايتىن باسپانا ەكەنىن ايان.
وبلىستىڭ ونەركاسىپ كاسىپورىندارى 2018 جىلى 871 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپتى. تاۋ-كەن سەكتورىندا 2011 جىلدان ساناعاندا 15,5 پروتسەنت ءوسىم قامتاماسىز ەتىلگەن. مىس, تەمىر كەندەرىن, ولاردىڭ كونتسەنترانتتارىن, بوكسيت, اسبەست ءوندىرۋدىڭ بارلىعى دا ۇلعايتىلعان. وبلىستا شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋ سالاسىنىڭ باسىپ وزعانىنا دا ءبىراز جىل بولدى. بۇل سالادا جەرگىلىكتەندىرۋ جانە قازاقستاندىق قامتىمىن ۇلعايتۋ جونىنەن جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقان ماشينا جاساۋدا ەسەپ بەرىلىپ وتىرعان جىلى 13,0% ءوسىم قامتاماسىز ەتىلگەندىگىن اتاپ وتۋگە بولادى. 113,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. وتكەن جىلى قوستانايداعى ماشينا جاساۋ زاۋىتىندا 11766 جەڭىل اۆتوموبيل قۇراستىرىلدى, ول بيىل ونىڭ سانىن 25 مىڭنان اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ارقاسىندا سىرتقا ۇن شىعارۋ 60 مىڭ تونناعا ۇلعايدى. ال جارما ەكسپورتتاۋ 7 ەسەدەي, وسىمدىك مايى 6 ەسەدەي, ءسۇت ونىمدەرى 4, جۇمىرتقا 2,5 ەسەدەي ارتتى.
وبلىستا 2015-2019 جىلدارعا باعىتتالعان يندۋستريالاندىرۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعى كارتاسىندا بەلگىلەنگەن ينۆەستجوبالاردى ىسكە اسىرۋ بەلسەندىلىكپەن جۇرگىزىلدى. بۇل ۋاقىتتىشىندە 5 مىڭ ادامعا جۇمىس بەرەتىن 24 جوبا ىسكە اسىرىلۋى ءتيىس. وتكەن 4 جىل ىشىندە 13 جوبا ىسكە قوسىلعان. ولارعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 35 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى, 800-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. 2018 جىلى ينۆەستيتسيا كولەمى 18,8 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 2 جوبا ومىرگە جولداما الدى. ولاردان 400 ادام جۇمىس ورنىن تاپتى.
اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەسەپتى جىلى القاپتاردى ءارتاراپتاندىرۋ جالعاسىن تاپتى. بيداي القابى 243 مىڭ گەكتارعا كەمىتىلدى. ونىڭ ورنىنا جەم-شوپتىك, مايلى, بۇرشاق داقىلدارىنىڭ القابى تاعى دا ۇلعايدى. وتكەن جىلى 5,2 ميلليون توننا استىق جينالدى. سونىڭ 2,2 ميلليون تونناسى ەكسپورتقا شىعارىلدى. مال باسىنىڭ سانى ارتى, سونىڭ ىشىندە ءىرى قارا 3,3, جىلقى 7,8, ۋاق مال 4, قۇس 4,2 پروتسەنتكە ءوستى. ەت, ءسۇت ءوندىرۋ دە ارتتى.
ارحيمەد مۇحامبەتوۆ وبلىستا «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالدى. اسىرەسە, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى ءوز ناتيجەسىن بىردەن بەردى.
«قوستاناي وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا قاناتقاقتى ءوڭىر بولىپ ايقىندالدى, ونىڭ شەڭبەرىندە: «اقىلدى ماي زاۋىتى» («پرومبازا 7» جشس), «اقىلدى ءسۇت فەرماسى» («ولجا سادچيكوۆسكوە» جشس), «اقىلدى ەت فەرماسى» («تەررا» جشس), «اقىلدى قۇس فابريكاسى» («جاس-قانات 2006» جشس) قۇرىلدى. ولاردى ىسكە اسىرۋدان ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى تەك ءبىر جىلدا عانا 1,5 ملرد. تەڭگەدەن استى» دەدى ارحيمەد بەگەجان ۇلى.
الەۋمەتتىك سالادا باسپانا, اۋىز سۋ, جول, گازبەن قامتۋ ماسەلەلەرى قاشان دا وتكىر تۇرادى. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىس حالقىنىڭ 59,5% ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن, ونىڭ 31 پروتسەنتى اۋىلدىق ەلدى مەكەن بولىپ سانالادى, 8 ەلدى مەكەن گازداندىرىلدى. «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن كەڭ كولەمدە ىسكە اسىرىپ, 3,2 مىڭ وتباسى قونىس تويىن تويلادى. وتكەن جىلى 11,9 ملرد. تەڭگە يگەرىلدى, 299,3 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي, سونىڭ ىشىندە جالپى اۋدانى 192,2 مىڭ شارشى مەتر 39 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. 2019 جىلى 243,2 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 41 كوپ قاباتى تۇرعىن ءۇي سالىنادى.
وبلىس اكىمى وسىلاي, بارلىق سالادا اتقارىلعان ىستەردى بايانداپ وتكەن سوڭ, وبلىس تۇعىندارىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. پايدالانۋعا ەندى عانا بەرىلگەن, جاستار سارايىنىڭ مىڭنان اسا ادام وتىرعان اتشاپتىرىم زالىنىڭ ەكى جاعىنا قويىلعان ميكروفونعا تۇرعانداردىڭ كەزەگى ۇزىن-سونار بولدى. اكىم وتىزدان ادام سۇراققا جاۋاپ بەردى. ولاردىڭ بارلىعى دەرلىك الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى قامتىدى. سۇراقتاردىڭ اراسىندا اۋداندار مەن قالالار ىشىندەگى جولداردىڭ ناشارلىعى, اۋىز سۋ, كوگىلدىر وتىن, باسپانا ماسەلەلەرى ءجيى قايتالاندى. مۇنىڭ ءوزى الدا الەۋمەتتىك سالادا اتقارىلار جۇمىستىڭ از ەمەستىگىنەن حاباردار ەتتى. الىس اۋداندارعا باراتىندار ءۇشىن جولدىڭ ۇزاقتىعى ەسكەرىلىپ, زالداعىلاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا سۇراقتار قىسقارتىلدى. الايدا ارحيمەد بەگەجان ۇلى سۇراق بەرۋگە كەزەك كۇتىپ تۇرعىنداردى قابىلدايتىنىن ايتتى.
وبلىس اكىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ارحيمەد مۇحامبەتوۆتىڭ وتكەن جىلعا جاساعان ەسەبىن تىڭداعاندار اتقارىلعان يگى ىستەرگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. جيىنعا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ج. قاسىمبەك قاتىستى.
ءنازيرا جارىمبەت, «ەگەمەن قازاقستان» قوستاناي