قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆتىڭ تۇرعىندار الدىنداعى ەسەپتى كەزدەسۋى وڭىردە كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلار ماسەلەسىنىڭ وتكىر تۇرعانىنا تاعى ءبىر مارتە كوز جەتكىزدى.
وبلىستىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى تۋرالى جاسالعان باياندامادان كەيىن ادەتتەگىدەي «ساۋال-جاۋاپ» باستالعاندا, ءبىرىنشى قويىلعان سۇراقتىڭ ءوزى وسى ماسەلەگە بىردەن اۋىز سالعان. قوعام بەلسەندىسى, جۋرناليست ءلاززات قوجاحمەتوۆا وبلىستاعى كوپبالالى انالاردىڭ اتىنان سويلەپ, بۇل سالاداعى كوكەيكەستى ماسەلەلەردى باتىل كوتەردى. اتاپ ايتقاندا, ول ءتورت جانە ودان كوپ بالاسى بار انالارعا «كوپ بالالى انا» مارتەبەسىنىڭ قايتارىلۋىن, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك ەنگىزىلگەلى ءتورت جانە ودان كوپ بالاسى بار وتباسىلاردىڭ جاردەماقىدان مۇلدەم قاعىلعانىن, وعان دەيىن بەرىلىپ كەلگەن 10 مىڭ تەڭگەگە دە زار بولىپ قالعانىن, جالعىزباستى انالاردىڭ جانايقايىن جانە باسقا دا ءدال قازىرگى كەزدە كۇيىپ تۇرعان ماسەلەلەردى جىپكە ءتىزىپ ايتىپ شىقتى.
ەسەپتى كەزدەسۋدەگى اڭگىمەنىڭ وزەگى كوپ بالالى وتباسىلار مەن جالعىزباستى انالاردىڭ ماسەلەسى بولعاندىقتان, وبلىس باسشىسى وسى باعىتتا قولعا الىنعان, الداعى ۋاقىتتا اتقارىلۋى ءتيىس شارۋالارعا كەڭىنەن توقتالدى. وبلىستا كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن ارنايى ازىرلەنگەن 10 قادام جوباسىن اتاپ ءوتتى. ياعني, الداعى ۋاقىتتا كوپ بالالى انالار ايتارلىقتاي قوسىمشا كومەك الاتىن بولدى. مىسالى, وسى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنان باستاپ ولار قالاىشىلىك قوعامدىق كولىكتەردە تەگىن ءجۇرۋ قۇقىعىنا يە بولادى. كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ تومەنگى سىنىپتاردا وقيتىن بالالارى تەگىن ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. سونداي-اق بالاباقشا اقىسىنا 50% جەڭىلدىك جاسالادى.
بۇدان بولەك, كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ بالالارى مۋزىكالىق جانە كوركەمونەر مەكتەپتەرىندە تەگىن ءدارىس الىپ, سپورت ۇيىرمەلەرىنە اقىسىز قاتىسا الادى. جازدا بۇل ساناتقا جاتاتىن بالالار مەكتەپ جانىنداعى لاگەرلەردە تەگىن دەمالاتىن بولادى.
ءوڭىر باسشىسى وبلىستىق بيۋدجەتتەن كوللەدجدەرگە 5,5 ملرد تەڭگە بولىنەتىنىن ايتتى. مۇنىڭ ءوزى سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا 8 مىڭ گرانت بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, كوپ بالالى انالارعا جەكە ءىسىن اشۋ ءۇشىن 200 گرانت بولىنبەكشى. ولار ءۇشىن بيزنەس-ينكۋباتور قۇرۋ قولعا الىنادى. بۇعان قوسىمشا, وتباسىن قولداۋ جونىندە ورتالىق اشۋ جوسپارلانعان. بۇل جەردە ولارعا ماماندار مەن پسيحولوگتار كومەك بەرەدى.
كەزدەسۋدە ءوڭىر باسشىسى وبلىستا كوپبالالى انالار تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى مەن باسپانا ءۇشىن نەسيە الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولاتىنىن ايتتى.
– بۇگىندە وبلىستا باسپانا الۋ كەزەگىندە 1206 كوپ بالالى وتباسى تۇر. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا ءبىز كەزەكتە تۇرعانداردىڭ 11 ساناتى بويىنشا جىلىنا شامامەن 300 پاتەر سالامىز. ال كەزەكتە تۇرعانداردىڭ سانى بۇگىندە – 36 مىڭ. ارينە, مۇنداي قارقىنمەن تاياۋ ۋاقىتتا مۇقتاج جانداردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتە المايمىز, – دەپ شىندىقتى اشىپ ايتتى ول.
وبلىس اكىمى بۇل باعىتتا قابىلدانعان شەشىمدەردى تىلگە تيەك ەتتى. مىسالى, كەزەكتە تۇرعان كوپ بالالى وتباسىلاردى نەسيەلەندىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» اق-نىڭ وبلىستىق فيليالىنا 1 ملرد تەڭگە قارجى قۇيىلادى.
– جىلدىق مولشەرلەمەسى 2% قۇرايتىن 15 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە قاراستىرىلعان. باستاپقى جارنا – 10%. سونىمەن قاتار, كىرىستەرگە قويىلاتىن تالاپتار بەلگىلەنەدى: وتباسىنىڭ ءبىر مۇشەسىنە شاققاندا ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى ءبىر جارىمنان اسپاۋى ءتيىس, ول دەگەنىمىز – 44 547 تەڭگە, – دەپ ءتۇسىندىردى ەرلان قوشانوۆ.
ميكروفونعا جەتۋ ءۇشىن كادىمگىدەي تەر توككەندەردىڭ ەڭبەگى زايا كەتپەدى. مىسالى, ءبىر زەينەتكەر اسىل تۇقىمدى ەشكى ءوسىرىپ, ونىڭ ءجۇنى مەن ءسۇتىن وندىرگىسى كەلەتىنىن, الايدا وسى ماقساتقا قاجەتتى 3 ملن تەڭگە گرانتقا قول جەتكىزە الماي جۇرگەنىن ايتىپ قىنجىلدى. قورا-قوپسىسى دايىن, ءتىپتى ەشكى ساتىپ الۋ ءۇشىن رەسەيدەگى كاسىپكەرلەرمەن كەلىسىپ تە قويىپتى. بىراق شەنەۋنىكتەر ەشكىنى مالعا ساناماي, بولاشاق كاسىپكەردىڭ بەتىن بىرنەشە رەت قايتارعان ەكەن. «مەنىڭشە, بۇل وتە تارتىمدى جوبا. بۇل كىسىگە كومەكتەسۋ كەرەك», دەدى وبلىس اكىمى. اكىمگە سۇراق قويعان ەسەپشى ماماندىعى بار جالعىزباستى انا قالادا ءوزىن كارىسىڭ دەپ جۇمىسقا الماعان سوڭ, جەتى بىردەي بالاسىن اسىراۋ ءۇشىن جەردىڭ تۇبىندە 60 مىڭ تەڭگەگە اسپاز بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىن اشىنا ايتتى. قوشانوۆ بۇل كىسىنىڭ دە ەسىمىن كومەكتەسۋ كەرەك دەپ قاعازعا جازدىرتتى. مىنە, جەكە باسىنىڭ پروبلەماسىن زالدىڭ ىشىندە ءدال وسىلاي جارىم-جارتىلاي شەشىپ العاندار از بولمادى. بىراق, كەنشىلەردىڭ مادەنيەت سارايىنا كەلە الماعان, كەلگەنمەن دە ميكروفونعا جەتە الماعان, بولماسا زالعا سىيماعاندىقتان ىشكە ەنە الماعان ادام قانشاما؟
دەگەنمەن, ءۇمىتتى تالعاجۋ ەتكەن تۇرعىنداردىڭ اۋىزشا دا, جازباشا دا جەتكىزىلگەن ارىز-شاعىمى, مۇڭ-زارى, تىلەك-ءوتىنىشى ەسەپتى كەزدەسۋگە قاتىسقان اكىم-قارالاردىڭ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ەسىندە جۇرسە ەكەن دەيسىڭ, اياقسىز قالماسا ەكەن دەپ تىلەيسىڭ.
قايرات ءابىلدا,
«Egemen Qazaqstan»
قاراعاندى