تۇركىستاندا مەملەكەت قاجەتتىلىگى ءۇشىن ۇيلەرى سۇرىلگەلى جاتقان تۇرعىندار, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ ماڭايىندا تۋريستەرگە ارنالعان كەشەن سالعىسى كەلگەن اكىمدىكتىڭ نارىقتان الدەقايدا تومەن باعا بەرىپ جاتقانىن ايتىپ, اقپارات قۇرالدارىنا شاعىمدانعان بولاتىن.
قالانىڭ جاقسى اۋماعى سانالاتىن جەردە تۇراتىن 170-كە تارتا شاڭىراققا جەرگىلىكتى اكىمدىك «جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتكە قاجەت» دەگەن حابارلاما جىبەرگەن. ال ولاردىڭ باسپانالارىن باعالاۋدا جەكەمەنشىك كومپانيا نارىقتان بىرنەشە ەسە تومەن باعا ۇسىنىپتى.
باعامەن كەلىسپەگەن تۇرعىندار نارازىلىقتارىن ءبىلدىرىپ, قالا اكىمدىگىنە بارعان. نارازى جۇرتتىڭ الدىنا شىققان قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى تاجىبەك مۇساەۆ تۇرعىندارعا قىسىم كورسەتىلمەگەنىن, بۇزىلاتىن ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى ءبىر جارىم اي ىشىندە باسپاناسىن بوساتۋى كەرەكتىگىن ايتقان. باعا ۇناماسا, جۇرت وزىنە باعالاۋشىنى تاۋىپ الۋعا بولاتىنىن دا ەسكەرتىپتى. ال وسى ماسەلەگە قاتىستى وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە تۇركىستان قالاسىنىڭ اكىمى الىپبەك وسەرباەۆ قۇرىلىس نىساندارىنا قاجەتتى جەرلەردى قايتارۋ جۇمىستارى زاڭ نەگىزىندە جۇرگىزىلىپ جاتقانىن مالىمدەدى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا 98 گەكتار جەردى الاتىن «رۋحاني-مادەني ورتالىقتا» قاجەتتى جەردى دايىنداۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىڭ مۇقتاجدىعى ءۇشىن 167 نىساندى (13 كاسىپكەرلىك, 154 تۇرعىن ءۇي) قايتارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. «اتالعان 167 نىسانعا اكت تولتىرىلىپ سۋرەتكە تۇسىرىلگەن. بۇگىنگى تاڭدا 161 نىساننىڭ باعالاۋ جۇمىستارى تولىق اياقتالدى. سونداي-اق بۇل جۇمىستاردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ زاڭىنا سايكەس, كونكۋرستىڭ ناتيجەسىندە نىسانداردى باعالاۋ جۇمىستارىن «ەكسپو وتسەنكا» جشس جۇرگىزدى. باعالاۋ جۇمىستارى بىتكەن 161 نىساننىڭ بۇگىنگى تاڭدا 91 مەنشىك يەسىنىڭ كەلىسىمى الىنعان. كەلىسىم الىنعان نىسان يەلەرىنىڭ قۇجاتتارى تولىعىمەن اياقتالىپ, تۇرعىن ءۇي نىساندارىن بۇزۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. ونىڭ 13-ىنە بۇزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ال كەلىسىمگە كەلمەگەن 40 نىساننىڭ قۇجاتى زاڭعا سايكەس سوتقا جولداندى. وتىزعا جۋىق ازاماتپەن كەلىسىم جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە», دەدى الىپبەك وسەرباەۆ. سونداي-اق «اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىققا» تۇسەتىن 672 گەكتاردى قۇرايتىن جەر اۋماعىنىڭ زاڭ تالاپتارىنا سايكەس, 470 گەكتارى قايتارىلعان.
بەرىلگەن باعامەن كەلىسپەگەن نىسان يەلەرى, ءوز تاراپتارىنان كەز كەلگەن ليتسەنزيالى مەكەمەگە باعالاۋ جاساتا الادى. ەكى تاراپتىڭ باعالاۋ ناتيەجەلەرى سوتقا جولدانىپ, زاڭ تالاپتارىنا سايكەس شەشىلەدى. ودان بولەك, كەلىسپەگەن تۇرعىنداردىڭ ارنايى وتىنىشتەرى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋ ءۇشىن وتكەن جىلى جەلتوقساندا قالا اكىمىنىڭ وكىمىمەن قوميسسيا قۇرىلعان. قۇرامىندا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر جانە جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ توراعالارى مەن مۇشەلەرى, دەپۋتاتتار بار 29 ادامنان قۇرالعان كوميسسيا جۇمىس ىستەۋدە. سونداي-اق بريفينگتە قالا اكىمى زاڭعا سايكەس مەملەكەتتىڭ مۇقتاجى ءۇشىن جەر قايتارۋ جانە باعالاۋ شارالارىنا كەلىسپەگەن تۇرعىندارمەن بىرنەشە رەت تۇسىندىرمە جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىن ايتىپ ءوتتى.
عالىمجان ەلشىباي,
«Egemen Qazaqstan»
تۇركىستان