جاعاجاي بار, جاعداي دا جاسالادى

جوباعا سايكەس 60 نىسان سالىنۋى ءتيىس. ونىڭ 30-ى قوناقۇي بولماق. تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا كولەمى 6,7 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە مەملەكەت تاراپىنان ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسىنا 1,7 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانۋدا. قازىرگى تاڭدا جاعاجايدا «Golden beach» جانە «سىر نۇرى» دەمالىس ايماعى قىزمەت كورسەتۋدە. كورشىلەس قىرعىزستان, وز­بەكستان, رەسەيدەن كەلەتىن تۋريس­تەر كوپ. اۋدان اكىمى بولاتبەك قىستاۋوۆتىڭ ايتۋىنشا, ينۆەس­تورلارعا جەر بيىلدان باستاپ جالعا بەرىلە باستايدى.

كەزىندە شاردارادا كىشى اۆياتسيا جۇمىس ىستەگەن. قازىر ورنى ساقتالىپ تۇرعان اۋەجاي اۋداندىق كوممۋنالدىق مەنشىكتە ەكەن. كىشى اۆياتسيا جۇمىسىن قايتا جانداندىرۋ كۇن تارتىبىندە تۇرعان ماسەلە. بۇل ماقساتتا اۋدان اكىمدىگى الماتىلىق ينۆەستورلارمەن كەلىسسوزدەر جۇر­گىزىپتى. «جاعاجايدىڭ تۋريستىك الەۋەتىن, جولاۋشىلار لەگىن زەرتتەپ-ەسەپتەپ جاتقان ينۆەس­تورلار شارداراعا كەلەتىندەر سانى كوبەيسە, اۋەجايدى ىسكە قو­سارى انىق. جوبا جۇزەگە اسى­رىلعان سوڭ, العاشقى جىلى كەلۋشىلەر سانى 30 مىڭنان اسادى دەپ بولجانىپ وتىر. سونداي-اق جاعاجايداعى نىسانداردىڭ جىل بويى جۇمىس ىستەۋى دە جوبادا قارالعان. بالىق اۋلاۋ, كاتەرلەرمەن سەرۋەندەۋ سەكىلدى قىزمەتتەردەن باسقا تۋريس­تىك باعىتتار دايىندالۋدا. كەڭ كولەمدە ءارى العاش رەت وت­كىزىل­گەن «Safari Shardara» تۋ­ريستىك فەستيۆالى جاعاجايدىڭ مۇم­كىندىگى مەن الەۋەتى مول ەكە­نىن اڭعارتتى», دەيدى بولاتبەك قىس­تاۋوۆ.

اۋداندا ءتۋريزمدى دامىتۋمەن قاتار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇمىستار جەتەرلىك. بيۋدجەت كىرىسىن بىلتىر 3,5 ملرد تەڭگەدەن اسىرۋ جوسپارلانعان, ياعني اۋداننىڭ ءوزى جالپى شى­عىننىڭ 27 پايىزىن تاۋىپ وتىر. بيىل بۇل كور­سەتكىشتى ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى 5 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ كوزدەلۋدە. الاتاۋ باتىر اۋىل وكرۋگىندە جالپى قۋاتتىلىعى 25 مىڭ توننا بولاتىن ۇلكەن ماقتا زاۋىتى سالىنۋدا. سونداي-اق بالىق زاۋىتى ىسكە قوسىلادى. شال­عايدا ورنالاسقانىنا قارا­ماستان يندۋستريالدى ايماققا كەلۋشى ينۆەستورلار از ەمەس. ونىڭ ءبىر سەبەبى ەلەكتر قۋاتىنىڭ ار­زان­دىعىندا بولسا كەرەك. دي­قاندار دا  بيىل مول تابىسقا كە­نەلىپ وتىر. مىسالى, ماقتانىڭ ءار گەكتارىنان ورتا ەسەپپەن 27 تسەنتنەردەن ءونىم جينالعان. كوپ شارۋاشىلىقتار تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن ەنگىزۋ ار­قىلى ونىمدىلىكتى ارتتىرۋدا. بىلتىر 24 مىڭ گەكتار ماقتا القابىنان 36 مىڭ توننا ءونىم جيناۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق شاردارا كۇرىش وسىرۋگە ىڭعايلى اۋدان. وتكەن جىلى 110 گەكتارعا كۇرىش ەگىلىپتى. ال باقشا كولەمى 12 مىڭ گەكتارعا جەتكەن. دەگەنمەن اۋداندا باتپاقتانىپ كەتۋ سەبەبىنەن 4,5 مىڭ گەكتار پايدالانۋعا جارامسىز كۇيىندە جاتىر. جەر سورلانباۋى ءۇشىن 302 تىك درەناجدى رەتتەۋ قاجەت. وسى ماقساتتا سۋ شارۋاشىلىعى پۋيد-2 جوباسىن بيىل كوكتەمنەن جۇزەگە اسىرا باستاماق. سونداي-اق جىلدار بويى تازالانباعان كانالدار مەن ارىقتار بۇگىندە وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. جىل سايى­ن تازالاۋ ەكونوميكالىق ءتيىمسىز بول­عاندىقتان ارىق-كانالداردى بەتونداۋ قاجەت. اۋدان اكىمدىگى بۇل باعىتتا جۇمىستار جۇرگىزۋدە ەكەن. تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – تۇرعىنداردى «كوگىلدىر وتىنمەن» قامتۋ. بۇگىنگى تاڭدا اۋدان­نىڭ ءۇش ەلدى مەكەنىندە عانا گاز بار. ياعني, تۇرعىنداردىڭ 17,3%-ى قامتىلعان. ال 2019 جىلدان باستاپ شاردارا قالاسىنا گاز تارتۋ جوسپارلانعان. بۇل ورايدا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپتى. جالپى, 2021 جىلى اۋدان حالقىنىڭ 96%-ى «كوگىلدىر وتىنمەن» قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.

شاردارانى جاعاجايى مەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى عانا ەمەس, سپورتشىلارى دا الەمگە تانىمال ەتۋدە. اۋدان ورتالىعىندا «چەمپيوندار اللەياسىنىڭ» اشى­لىپ, قول كۇرەسشىلەردىڭ ەسكەرت­كىشى ورناتىلۋى كوپ جايتتى اڭ­عارتادى. اۋداندا سپورتتىڭ ارمرەستلينگ ءتۇرى جاقسى دامىعان. بۇل – قول كۇرەسىنەن قازاق ەلىنىڭ داڭقىن شىعارعان شارداراداعى وبلىستىق ارمسپورت مەكتەبى. بۇگىندە شارداراداعى قول كۇ­رەسى ءسوز بولسا, مىندەتتى تۇردە ار­مان قارسىباەۆتىڭ ەسىمى قاتار اتالادى. قۇرىش بىلەكتى جىگىت 2000 جىلدارى اۋدانداعى ءوزى قۇرالپى جاستاردى جيىپ, ارمسپورت مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قا­لاعان. قازىر بۇل مەكتەپتە قول كۇ­رەسى, اۋىل اتلەتيكا, كىر تاسىن كوتەرۋ ۇيىرمەلەرى جۇمىس ىستەيدى. وندا مىڭنان اسا جاس ورەندەر شىڭدالۋدا. شاردارا اۋدانى ارمرەستلينگ سپورتىنىڭ ورداسى ىسپەتتى. ويتكەنى قول كۇرەسىنەن ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ ساپىندا ونەر كورسەتەتىن قىز-جىگىتتەردىڭ كوبى شاردارادا شىڭدالعان سپورتشىلار. بۇگىنگە دەيىن اۋداننان سپورتتىڭ وسى ءتۇرى بويىنشا 24 الەم چەمپيونى, 26 الەم كۋبوگىنىڭ يەگەرى جانە 157 ازيا چەمپيونى شىققان.

عالىمجان ەلشىباي,

«ەگەمەن قازاقستان»

تۇركىستان وبلىسى