ادىلەت مينيسترلىگى جىلجىمايتىن م ۇلىكتى ۋاقىتىندا تىركەمەگەنى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى الىپ تاستاۋدى ۇسىنۋدا. بۇل تۋرالى ماجىلىستە پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكونىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت ساعاتىندا ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ مالىمدەدى. اتالعان جيىن جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋگە ارنالدى.
اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى الىپ تاستاۋدى ۇسىندى
ۇكىمەت ساعاتىندا بايانداما جاساعان ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ جىلجىمايتىن م ۇلىكتى ۋاقىتىندا تىركەپ-تىركەمەۋدىڭ ارتىقشىلىعى مەن ماڭىزى جوعالعاندىعىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل نورما 2007 جىلى سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ جانە حالىقتى جىلجىمايتىن م ۇلىككە ءوز قۇقىقتارىن تىركەۋگە ماجبۇرلەۋ ماقساتىندا ەنگىزىلگەن.
– ءوز كەزەگىندە, مەملەكەت مۇلىكتى زاڭداستىرۋ بويىنشا ەكى اكتسيا وتكىزدى, سونداي-اق مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ ءتارتىبىن وڭتايلاندىرۋ جونىندە شارالار قابىلداندى. ناتيجەسىندە سوڭعى جىلدارى وسى قۇرام بويىنشا ازداعان اكىمشىلىك ءىس قوزعالعاندىعى بايقالادى. وسىعان وراي جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى تىركەۋ مەرزىمىن وتكىزىپ العاندىعى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى الىپ تاستاۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋ ۇسىنىلادى, – دەدى ادىلەت ءمينيسترى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ فۋنكتسياسىن ادىلەت ورگاندارى 2007 جىلدان باستاپ جۇرگىزۋدە. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ سالاسى جاڭا تەندەنتسيالار جانە حالىقارالىق تاجىريبە نەگىزىندە جۇيەلى تۇردە جاڭارتىلعان.
– جىل سايىن ەلىمىزدە ورتاشا العاندا جىلجىمايتىن م ۇلىككە 1,7 ميلليوننان استام قۇقىقتار تىركەلەدى. سونداي-اق ون ميلليوننان استام ەلەكتروندى فورماتتا انىقتامالار بەرىلەدى. بۇل كورسەتكىشتەر جىل سايىن وسۋدە, – دەدى م.بەكەتاەۆ.
ادىلەت ءمينيسترى جىلجىمايتىن مۇلىك قۇقىقتارىن مەملەكەتتىك تىركەۋ ادىلەت ورگاندارىنا بەرىلگەن ۋاقىتتان بەرگى جەتىستىكتەردى دە تولىق قامتىپ ءوتتى.
تىركەۋ ىسىنە جاڭا تەحنولوگيالار قاجەت
جالپى, بۇل سالا مەملەكەت باسشىسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ پروتسەستەرىن بارىنشا وڭتايلاندىرۋ, وسىنداي قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ, مەرزىمدەردى جانە سۇراتىلاتىن قۇجاتتاردىڭ سانىن قىسقارتۋ بويىنشا تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ۇدەرىسىمەن ىلگەرىلەپ كەلەدى. وسى ورايدا ادىلەت ءمينيسترى جىلجىمايتىن م ۇلىكتەردى تىركەۋ مەرزىمىنىڭ 15 كۇننەن 3 كۇنگە دەيىن قىسقارتىلعاندىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار م ۇلىكتى تىركەۋ ءۇشىن ازاماتتاردان بار-جوعى ەكى عانا قۇجات تالاپ ەتىلەدى.
وعان قوسا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ۇسىنۋ بويىنشا بيزنەس-پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋدا ەلىمىزدە ەڭ العاشقى جوبالاردىڭ ءبىرى بولعان «جىلجىمايتىن م ۇلىك تىركەلىمى» مەملەكەتتىك دەرەكتەر قورى جۇمىس ىستەۋدە.
– قازىرگى تاڭدا جىلجىمايتىن مۇلىك تىركەلىمىمەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 28 اقپاراتتىق جۇيەسى بىرىكتىرىلگەن. 2015 جىلدان باستاپ نوتاريۋستار كۋالاندىرعان بارلىق مامىلەلەرگە قۇقىقتاردى ەلەكتروندى تىركەۋ ەنگىزىلدى. بۇل مامىلەلەر ءبىر كۇن ىشىندە تىركەلەدى. وسىلايشا ءاربىر ءتورتىنشى تىركەۋ ەلەكتروندى فورماتتا جۇرگىزىلەدى. قۇقىقتىق كاداسترداعى انىقتامالار تۇرىندەگى بارلىق اقپاراتتىق قىزمەتتەر ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرىلدى. بۇل E-gov شەڭبەرىندەگى قىزمەتتەر اراسىندا قاجەتتىلىگى جاعىنان ەكىنشى قىزمەت بولىپ تابىلادى. كۇن سايىن وتىز مىڭنان استام اقپاراتتىق انىقتامالار بەرىلەدى, – دەدى م.بەكەتاەۆ.
مينيستر وسىلاي دەگەنىمەن, ۇكىمەت ساعاتىندا قوسىمشا بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرلان ءابدىروۆ سالاداعى ءالى دە شەشىمىن تابۋى قاجەت ماسەلەلەردى جىكتەپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, دەپۋتاتتار وسى جيىن الدىندا ماسەلەنى تەرەڭنەن زەرتتەۋ ماقساتىندا بىرقاتار تالداۋ جاساعان. ونىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى تىركەۋ ىسىندە زاڭنامالىق جانە ۇيىمداستىرۋ سيپاتىنداعى جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن كەمشىلىكتەر انىقتالعان.
اتاپ ايتقاندا, بىرىنشىدەن, جەر قورى تۋرالى مالىمەتتەردىڭ ءبىرتۇتاس اقپاراتتىق دەرەكقورىن قالىپتاستىرۋ جانە جەر ماسەلەسىندەگى تۇيتكىلدەردى شەشۋ قاجەت. بۇل جونىندە ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا ناقتى تاپسىرما بەرىلگەن بولاتىن. ويتكەنى قازىرگى ۋاقىتتا جىلجىمايتىن م ۇلىك نىساندارىنا قۇقىقتاردى تىركەۋ جەر تەلىمدەرىنە قۇقىقتاردىڭ ەسەبىنەن بولەك جۇرگىزىلۋدە. ەكىنشىدەن, مامىلەلەردىڭ زاڭعا سايكەستىگىن تەكسەرۋدى, مەنشىك قۇقىعىن قورعاۋدى جەتىلدىرۋ قاجەت. مۇنىڭ سىرى مىنادا – قازىر تاپسىرىلعان قۇجاتتاردىڭ سايكەسسىزدىگى مەن تەحنيكالىق قاتەلىككە جول بەرۋشىلەرگە ەشقانداي جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلمەگەن. ۇشىنشىدەن, جىلجىمايتىن م ۇلىك پەن ونىڭ يەلەرىنە قاتىستى اقپارات ءالى جابىق كۇيىندە قالىپ وتىر. الەمدىك تاجىريبەدە, ونىڭ ىشىندە كورشىلەس رەسەيدىڭ وزىندە مۇنداي مالىمەت – اشىق. تورتىنشىدەن, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا نەمەسە وعان جول بەرمەۋ ءۇشىن جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى تىركەۋ ماقساتىندا بلوكچەين تەحنولوگياسىن جەدەل تۇردە ەنگىزۋ كەرەك.
ن.ءابدىروۆتىڭ ۇسىنىستارىنا ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكو دا تولىق قولداۋ ءبىلدىردى. جۇرگىزىلگەن رەفورما – بۇل قولدانىستاعى ەكى كاداستردى بىرىكتىرۋ ارقىلى بىرىڭعاي كاداستردى قۇرۋعا جاسالعان العاشقى قادام.
ۇكىمەت ساعاتى بارىسىندا اقپارات بەرگەن ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ توراعاسى ابىلايحان وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ اتالعان ۇيىمعا وتكەلى بەرى بارلىعى 700 مىڭنان اسا قىزمەت كورسەتىلگەن.
بۇگىندە اتالعان سالاداعى قىزمەتتى ەلەكتروندى تاسىلمەن الۋشىلار سانى ارتقان. ا.وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, زاڭناماعا ەنگىزىلگەن وزگەرتۋلەرگە سايكەس, قازاقستاننىڭ «Doing Business» رەيتينگىندەگى كورسەتكىشتەرىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جۇمىستار اياسىندا جاڭادان سالىنعان جىلجىمايتىن م ۇلىككە مەملەكەتتىك تەحنيكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلمەيتىن بولعان.
ۇكىمەت ساعاتى بارىسىندا دەپۋتاتتار قۇزىرلى ورگان باسشىلارىنا تاقىرىپ بويىنشا ساۋالدارىن بەرىپ, تالقىلاۋلارعا قاتىستى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»