الماتى قالاسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ «الماتى باس جوسپارى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا بولىپ, وڭتۇستىك استانانى ودان ءارى دامىتۋ جوسپارىمەن تانىستى.
بيىلعى قاراشا ايىندا قولدانىسقا بەرىلگەن ينستيتۋتتىڭ جاڭا عيماراتىن قاراعان پرەمەر-مينيستر سيتۋاتسيالىق ورتالىقتىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. نيۋ-يورك, سينگاپۋر, لوندون ۇلگىسىمەن قالانى ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن Big Data ۇلكەن اقپارات پلاتفورماسى قۇرىلدى. باسقاشا ايتقاندا, بۇل الماتى قالاسىن باسقارۋدىڭ بولاشاق ويلاۋ ورتالىعى. سيتۋاتسيالىق ورتالىقتا 10 قالالىق جانە رەسپۋبليكالىق جۇيە بىرىكتىرىلگەن. 2 جىل ىشىندە 27 جۇيە مەن دەرەكتەر بازاسىن بىرىكتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. جۇيەدە قالانىڭ اۆتوترافيگى جونىندەگى دەرەكتەر, قوعامدىق كولىكتىڭ جولاۋشىلار اعىنىنىڭ كۇندەلىكتى كولەمى, مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردىڭ جۇكتەمەسى تۋرالى مالىمەتتەر بار. قىلمىس جاعدايىن تالداۋ, بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ بويىنشا ساراپتاما جۇرگىزىلىپ جاتىر.
قالا اكىمى ب. بايبەك ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە 1000-نان اسا دامۋ ينديكاتورى بويىنشا تالداۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن حابارلادى. Big Data تالداۋى نەگىزىندە ءارتۇرلى قالالىق كورسەتكىشتەردىڭ ۇزاق مەرزىمدى بولجام مودەلى قۇرىلۋدا: الماتى ەكونوميكاسىنىڭ تيىمدىلىگى, حالىقتىڭ سانى مەن قۇرامى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋعا جاناما فاكتورلارىنىڭ اسەرى. باسقارۋدىڭ ناقتى شەشىمدەرىندە كورىنىس تاباتىن مەگاپوليستى باسقارۋدىڭ ءتۇرلى مودەلدەرى ازىرلەنىپ جاتىر.
بۇدان باسقا, الماتى قالاسىنىڭ تسيفرلى 3D-گولوگرافيالىق ماكەتى مەن ءتۇرلى ماسەلەلەردى شەشۋدە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن قۇرىلعان «وpen Almaty» قوعامدىق قابىلداۋىنىڭ جۇمىسى تانىستىرىلدى. قوعامدىق قابىلداۋ كەڭسەسىندە بارلىق اۋدان اكىمدىكتەرى, تۇرعىن ءۇي باسقارۋ, جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ, جولاۋشىلار كولىگى, تابيعي رەسۋرستار جانە ساۋلەت, قالالىق پروكۋراتۋرا, پوليتسيا, مەملەكەتتىك كىرىس ءبولىمى, تجد, حقكو, كاسىپكەرلەردىڭ ۇلتتىق پالاتاسى وكىلدەرى مەن مەدياتورلار قىزمەت كورسەتەدى.
ينستيتۋت اۋماعىندا پرەزيدەنتتىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسقان درايۆەر-جوبالاردىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. 2018 جىلدىڭ باسىنان بەرى جوبالىق قاعيدامەن «الماتى دامۋىنىڭ 50 درايۆەرى» باستاماسى جۇزەگە استى. ماقسات — ەكونوميكانى ءارى قاراي ءوسىرىپ, قالانىڭ بەت-بەينەسىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋ.
الماتى ق. اكىمىنىڭ ورىنباسارى س. ماكەجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا 124 ملرد تەڭگەگە 50-دەن 18 جوبا ىسكە اسىرىلعان. جوبالاردىڭ كوبىسى الەۋمەتتىك سالادا — 30%, كولىك سالاسىندا — 25%, ەنەرگەتيكا جانە اباتتاندىرۋ سالالارىندا 10%-دان جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇعان قوسا, قالادا «تسيفرلىق قازاقستان» جوباسى بەلسەندى تۇردە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. الماتىدا ونلاين ساۋدا, اۆتوماتتاندىرىلعان لوگيستيكا, باعدارلامالىق قامسىزداندىرۋ, بلوكچەين تەحنولوگيالار سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن 40 كومپانيادان تۇراتىن تەحنولوگيالىق حاب قۇرىلعان. قازىرگى تاڭدا ات-ونىمدەر وندىرىسىندەگى قالانىڭ ۇلەسى 50% قۇرايدى. Smartcity اياسىندا قاۋىپسىزدىك, جەلىلىك بەلسەندىلىككە مونيتورينگ جۇرگىزۋ, قوعامدىق كولىك, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا جۇيەلىك تسيفرلىق جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.