بۋرابايدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۇلتتىق عىلىمي فتيزيوپۋلمونولوگيا ورتالىعى, جيتس, بەزگەك جانە تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس بويىنشا عالامدىق قورىنىڭ, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ تۋبەركۋلەزدى جويۋداعى ءرولى» تاقىرىبىندا عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى.
تۋبەركۋلەز – اسا قاۋىپتى, وتە جۇقپالى دەرت. سوندىقتان بۇل اۋرۋعا شالدىققاندار تەگىن ەمدەلەدى. تۋبەركۋلەز ماسەلەسiنە الەم الاڭداۋلى. وركەنيەتى ورىستەگەن ەلدەردىڭ ءوزى ودان ساقتانىپ, قارجى قاراستىرىپ وتىر.
الەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى 2016-2035 جىلدارعا ارنالعان «تۋبەركۋلەزدى توقتاتۋ» ستراتەگياسىندا سىرقاتقا شالدىققاندار كورسەتكىشىن ايتارلىقتاي ازايتۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. 2025 جىلى سىرقاتقا شالدىعۋشىلار دەڭگەيىن 50, ال 2035 جىلعا قاراي 90 پايىزعا تومەندەتۋ كوزدەلۋدە.
قازاقستاندا تۋبەركۋلەزدىڭ ەپيدەميولوگيالىق احۋالىن جاقسارتۋ بارىسىندا وڭ نىشاندار بايقالادى. سوڭعى 10 جىلدا تۋبەركۋلەز اۋرۋىنىڭ كورسەتكىشى 100 مىڭ ادامعا شاققاندا 2,4 ەسەگە, ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 5,6 ەسەگە, بالالاردىڭ اۋرۋى 2 ەسەگە ازايعان. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ءار اۋماعىندا ەكى ساعات ىشىندە تۋبەركۋلەزدى جانە ونىڭ ءتۇرىن انىقتايتىن وزىق يننوۆاتسيالىق ادىستەر بار. مۇنىڭ بارلىعى مەملەكەتتىڭ قارجىلاندىرۋىنىڭ, سونداي-اق حالىقارالىق ساراپشىلارمەن, الەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىمەن بىرلەسە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ناتيجەسى. قازىرگى تاڭدا اۋرۋدى جىلدام انىقتاۋمەن قاتار, ءتيىمدى ەمدەيدى دە.
– كونفەرەنتسيادا دارىگەرلەر, اكىمدىك, الەۋمەتتىك قولداۋ قىزمەتكەرلەرى تۋبەركۋلەزبەن كۇرەسۋ جولىنداعى بىرلەسكەن جۇمىستارىن ورتاعا سالدى. بۇل نەگىزىنەن تاجىريبە الماساتىن جاقسى ءىس-شارا, – دەدى ءوز سوزىندە ۇلتتىق عىلىمي فتيزيوپۋلمونولوگيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مالىك ادەنوۆ.
– بارلىعىمىز جۇمىلىپ, اۋرۋدىڭ الدىن الۋىمىز كەرەك. سىرقاتتان ساقتانۋ ءۇشىن ءار ادام جەكە باستىڭ تازالىعىن ساقتاپ, سپورتپەن تۇراقتى شۇعىلدانۋى كەرەك, – دەدى ءوز سوزىندە ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, ا.مىرزاحمەتوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرەزيدەنتى ساعىنتاي زەكەنوۆ.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىندا جانە «دەنساۋلىق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا ادام دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ, اۋرۋ سانىن, ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيىن ازايتۋ ماسەلەسى قامتىلعان. ونىڭ ىشىندە ەرەكشە ورىن الاتىن اۋرۋلاردىڭ ءبىرى – تۋبەركۋلەز. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە قولعا الىنىپ جاتقان شارالار ارقىلى وبلىستا ءولىم-ءجىتىم سوڭعى 10 جىل كولەمىندە 5 ەسەگە, بالالار اۋرۋى 25 پايىزعا ازايدى. جاھاندىق قور ارقىلى وبلىسقا سىرقات بەلگىلەرىن ەكى ساعات ىشىندە انىقتايتىن جەتى اپپارات بەرىلگەن. بۇل اپپاراتتار جارقايىڭ, تسەلينوگراد, ەرەيمەنتاۋ اۋداندارىنا, ستەپنوگور, كوكشەتاۋ قالالارىنا ورنالاستىرىلعان.
– وبلىستىق تۋبديسپانسەردە وسىنداي ەكى اپپارات بار. قازىر سىرقاتتاردىڭ 50 پايىزعا جۋىعى امبۋلاتورلىق جاعدايدا ەم قابىلداۋدا. ولارعا كۇندە ەمحاناعا بارماۋ ءۇشىن تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسىنا وراي سمارتفون ارقىلى ەمدەۋ جايىن دارىگەرلەر ءبىلىپ وتىراتىن دارەجەگە جەتتىك. ەندىگى ءبىر ماسەلە, ۋاقىتىندا ۇزدىكسىز ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ, – دەيدى ءوز سوزىندە قوڭىراتبەك قۇرمانباەۆ اتىنداعى تۋبەركۋلەزگە قارسى اقمولا وبلىستىق ديسپانسەرىنىڭ باس دارىگەرى قاسىمجان تاشمەتوۆ.
بۋراباي باۋرايىنداعى قۇرت اۋرۋىن تۇبەگەيلى قۇرتۋعا ارنالعان كونفەرەنتسيادا مىندەت ۇدەسىنەن شىعۋدىڭ بارلىق جولى قاراستىرىلعان ەگجەي-تەگجەيلى كەڭەس ءوتتى.
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى