7-9 جەلتوقسان ارالىعىندا ومسك قالاسىندا «وتانداستار» قورى مەن دۇنيەجۇزى قازاقتار قاۋىمداستىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن رەسەي قازاقتارىنىڭ ايماقتىق قۇرىلتايى ءوتتى. كەزدەسۋدىڭ باستى ماقساتى – حالقىمىزدىڭ رۋحاني-مادەني قۇندىلىقتارىنىڭ دامۋ ماسەلەلەرىن كوتەرۋ جانە تالقىلاۋ. شارا مىندەتى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ايتىلعان ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋعا ىقپال ەتۋ.
ايماقتىق قۇرىلتايدى دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى (دقق) توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ اشىپ بەردى. شەتەلدىك وتانداستارعا ارناعان العىسوزىندە ول تاريحي وتاننىڭ قازىرگى جاعدايى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق-ساياسي دامۋىنداعى جەتىستىكتەرى, دقق مەن «وتانداستار» قورىنىڭ بىرلەسكەن قىزمەتى جايىندا باياندادى. زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالمىش جۇمىس قازاق جاستارىنىڭ دامۋىنا باعىتتالعان.
«اڭگىمە وتە قىزۋ بولىپ جاتىر. ونىڭ توقەتەرى – انا ءتىلىن, قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن, ادەت-عۇرپىن ساقتاۋعا كەلىپ سايادى. ءبىز كوپ ەمەسپىز – جالپى سانى 16 ميلليوننان اساتىن قازاق بار الەمدە, ونىڭ 12 ميلليونى ەلدە, قالعان 4-5 ميلليونى شەت مەملەكەتتە ءجۇر. دەگەنمەن, ەلباسىمىز ايتقانداي, بار قازاقتىڭ ءبىر عانا تاريحي وتانى بار, ول – قازاقستان. ەندىگى جىل ەلىمىزدە جاستار جىلى بولىپ جاريالاندى. دەمەك, جاستارىمىزدى دامىتىپ, سولاردىڭ توڭىرەگىندە جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. ماسەلەن, كەلەر جىلى وسى ماقساتتا رەسەي ەلىندە ءبىر پيلوتتىق جوبا باستاۋعا نيەتتىمىز. مۇنداعى مىندەت – قازاقتى, ونىڭ ىشىندە جاستارىمىزدى بىرىكتىرۋ», دەدى دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ.
وتكەن جىلى ەلباسى تاپسىرماسىمەن قۇرىلعان «وتانداستار» قورىنىڭ ماقسات-مىندەتتەرى جايىندا قور ۆيتسە-پرەزيدەنتى تالعات ادۋوۆ بايانداپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇيىم قىزمەتى شەتەلدە تۇراتىن جانە تاريحي وتانىنا ورالعان وتانداستاردى قولداۋعا باعىتتالعان. ءوز سوزىندە قور ۆيتسە-پرەزيدەنتى قازاقستاندىقتار مەن شەتەلدىك قانداستار اراسىندا بايلانىس ورناتۋ مەن اقپاراتتىق الماسۋعا ارنالعان الەۋمەتتىك ينتەرنەت-پلاتفورمالار بويىنشا جوسپارلى جوبالارعا ەرەكشە توقتالىپ وتەدى.
«كەلەر 2019 جىلى وتانداستارىمىزعا كونسۋلتاتسيالىق كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن ونلاين بايلانىس ورتالىعىن پيلوتتىق نۇسقادا ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ول جوبامىز قوعامدىق قابىلداۋ پرينتسيپىنە ساي, سونىمەن قاتار ينتەرنەت-كەڭىستىكتە دە جۇمىس ىستەيتىن بولادى. تەگىن بايلانىس تەلەفونى ارقىلى ەلدەگى جانە شەتەلدەگى وتانداستارىمىزدىڭ كەز كەلگەن ساۋال-سۇراعى بويىنشا كونسۋلتاتسيا الۋىنا مۇمكىندىك جاساماقشىمىز. سەبەبى وتانداستارىمىز تاريحي وتانىنا ورالىپ, مۇندا بەيىمدەلۋى بارىسىندا كەي قيىندىقتارعا تاپ بولۋى – زاڭدىلىق, سايكەسىنشە, مەملەكەتتەن ەرەك الەۋمەتتىك تاسىلدەمە كۇتەدى. تاعى ءبىر جوبامىزدى «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر – تالانتتى جاستارىمىزعا شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «وتانداستار» شاكىرتاقىسىن تاعايىنداماق نيەتتەمىز», دەدى ول.
ايماقتىق قۇرىلتايعا رەسەيدىڭ 25 ايماعىنان كەلگەن قازاقتار قاتىستى. مۇنداعى ەتنيكالىق دياسپورا وكىلدەرى شامامەن 1 ميلليون ادامدى قۇرايدى. كوپشىلىگى قازاقستانمەن شەكارالاس ايماقتاردا تۇرادى. ەڭ ءىرى قازاق دياسپورالارى استراحان, ورىنبور, ومسك جانە ساراتوۆ وبلىستارىندا ورنالاسقان. قۇرىلتايعا جينالعان قازاقتىڭ بارلىعىن دەرلىك ءتىل مەن مادەنيەتتى ساقتاۋ, ءبىلىم پوتەنتسيالىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى الاڭداتتى.
ء«بىز شەتەلدىك قانداس باۋىرلاردى قولداۋمەن اينالىساتىن «وتانداستار» قورىنىڭ قۇرىلعانى ءۇشىن شىن قۋانىشتىمىز. مۇنى كوپ كۇتتىك دەسەك تە بولادى. بۇگىن قۇرىلتاي بارىسىندا اتالمىش قوردىڭ جوسپارلارى جايىندا ايتىلدى. ءبىز, رەسەي قازاقتارى, بارلىق وتكىزىلەتىن قۇرىلتايلارعا قاتىسىپ كەلەمىز. ارقايسىسى بىزگە ەرەك رۋح سىيلايدى. سول ارقىلى ءاردايىم تاريحي وتانىمىزدىڭ قولداۋىن سەزىنەمىز. جىراقتا جۇرسەك تە, جاعدايىمىز جاقسى. تەك ءبىر عانا ماسەلە بار – انا تىلىندە سويلەيتىن جاستارىمىز از. ماسەلەن, رەسەيدىڭ بارلىق ءوڭىر-ايماعىندا بىردەي قازاق ءتىلى ءپانى جوق. وسى ماسەلەنى قازىر كوتەرىپ ءجۇرمىز. انا ءتىلىمىزدى قالاي دا ساقتاپ قالۋىمىز كەرەك», دەدى رەسەي قازاقتارىنىڭ فەدەرالدىق ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسىنىڭ پرەزيدەنتى توقتارباي دۇيسەنباەۆ.
انا ءتىلىن ساقتاۋ ماسەلەسىنە قاتىستى ساۋالعا «وتانداستار» قورى مەن دقق مۇشەلەرى وسى ماقساتتا بىرىگىپ ىسكە قوسىپ جاتقان ارنايى جوبالارى تۋرالى ايتىپ بەردى. سولاردىڭ ءبىرى شەتەلدىك قانداستارىمىزدىڭ بالالارىن وقىتۋعا باعىتتالعان. جوبا دەمالىس ۋاقىتىندا ولاردىڭ نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندە ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ءوز كەزەگىندە, قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋگە ارنالعان قولجەتىمدى تەگىن ءموبيلدى قوسىمشالار, ونلاين-كۋرستار جانە ينتەرنەت-رەسۋرستار تۋرالى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ قورىنىڭ ديرەكتورى ازات شاۋەەۆ ايتىپ بەردى. رۋحاني قۇندىلىقتاردى ساقتاۋدىڭ, قاسيەتتى تاريحي جەرلەردى زەرتتەۋ مەن ناسيحاتتاۋدىڭ, قازاقستاننىڭ مادەني-تۋريستىك كلاستەرلەرىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تۋراسىندا «قاسيەتتى قازاقستان» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باتىرحان جۇماباەۆ باياندادى. قۇرىلتاي بارىسىندا ۇلى وتان سوعىسىندا ەرلىك تانىتقان وتانداستارىمىز تۋرادى «وتان ءۇشىن وتقا تۇسكەندەر» ءفيلمىنىڭ كورسەتىلىمى ورىن الدى. شارا قازاقستاندىق ارتىستەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن گالا-كونتسەرتپەن اياقتالدى.
شەتەلدە تۇراتىن قازاقتاردىڭ كىشى قۇرىلتايلارى جىل سايىن قازاقستاننىڭ قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى قولداۋىمەن وتكىزىلەدى. شارا قازاق دياسپورالارىنىڭ ءتول مادەنيەتىن, داستۇرلەرى مەن ادەت-عۇرىپتارىن ساقتاپ قالۋىنا باعىتتالعان. كەلەسى ايماقتىق قۇرىلتايدى وزبەكستاندا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.