Facebook باسشىسىنىڭ قاتەلەسۋىنە بولمايدى

فارحاد مانجۋ, «نيۋ-يورك تايمس»

ەلدىڭ ءبارى تسۋكەربەرگ مىرزانى وسى قىزمەتكە لايىق الەمدەگى بىردەن-ءبىر ادام رەتىندە ەسەپتەدى. ولاردىڭ قاتارىندا Facebook-تە جۇمىس ىستەيتىندەر, كوم­پا­نيا­دا قىزمەت اتقارىپ كەتكەندەر, قار­جىلىق ساراپشىلار, ۆەنچۋرلىق كاپيتاليستەر, تەحنولوگياعا كۇمانمەن قارايتىن بەلسەندىلەر, Facebook-ءتى سىنعا الاتىندار مەن ونى قولدايتىندار بولدى. 

بارىنە ورتاق جاۋاپ مىناعان سايادى: ەگەر تسۋكەربەرگ مىرزا Facebook-ءتىڭ نەگىزىن قالاۋشى, باس ديرەكتورى, توراعاسى جانە ەڭ كۇشتى اكتسيونەرى رەتىندە كەيىنگى كەزدە كومپانيا تاپ بولعان قيىندىقتارعا جاۋاپ بەرۋدەن جالىقسا دا, تۇيتكىلدىڭ ءبارىن تۇزەي الاتىن ءوزى عانا. 

Facebook-ءتى 34 جاستاعى تسۋكەربەرگسىز ەلەستەتە الاتىندار تەحنولوگيا سالا­سىنداعى ەڭ الىپ كومپانيانىڭ تۇسىنىكسىز حالگە تۇسەتىنىن اتاپ كورسەتتى.

قازىرگى تاڭدا تسۋكەربەرگ الەمدەگى سايلانباعان ەڭ قۋاتتى تۇلعالاردىڭ ءبىرى. Facebook جاساعان شەشىمدەر قوعام ءۇشىن ۇلكەن وزگەرىستەر اكەلەدى. ال ول وسىنداي حاوس­تان مول پايدا كورەدى. 

تسۋكەربەرگ باسقا اكتسيونەرلەرگە قاراعاندا 10 ەسە باسىم داۋىسقا يە بولعاندىقتان, ول بۇكىل بيلىككە يە جانە ەشكىمنىڭ الدىندا ەسەپ بەرمەيدى.

مۇنىڭ ءوز سەبەبى بار. كەيىنگى جيىرما جىلدا الپاۋىت تەحنولوگيالىق كومپانيالاردا باسشىلارى جىبەرگەن قاتەلىكتەرى ءۇشىن كادر تاڭداۋ مەن قارجىلىق قيىندىقتاردان قينالاتىن جۇيە قالىپتاسقان. الىپ تەحنولوگيا نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ناقتى كەلبەتىن جاسادى: كومپانيانىڭ تاسى ورگە دومالاعاندا, بۇكىل ماراپاتقا سولار يە بولادى; ال ءىسى العا باسپاسا, ءبارىن دۇرىستايتىن قاھارماندار دا سولار. 

تسۋكەربەرگ مىرزانىڭ قاتەلىك جىبەرۋى ەكىتالاي. 

قۇپيا مالىمەتتەردىڭ تاراپ كەتۋىنەن بولەك, Facebook جاھاندىق دەموكراتياعا نۇقسان كەلتىرەتىن وقيعاعا دا سەبەپ بولدى. ونىڭ قاتارىندا 2016 جىلعى اقش پرەزيدەنتىن سايلاۋعا قاتىستى داۋ دا بار. 

بۇۇ-نىڭ تەرگەۋشىلەرى Facebook-ءتىڭ ميانماداعى گەنوتسيدكە قۇرال بول­عانىن ايتىپ وتىر. سونىمەن قاتار جەلى ءۇندىستان, وڭتۇستىك سۋدان, شري-لانكاداعى قاقتىعىستارعا دا اسەر ەتكەن. بۇدان بولەك قۇپيالىققا جانە جار­­ناما بەرۋگە قاتىستى داۋ-جانجال بولىپ, اقش-تىڭ قازىرگى بيلىگى جاۋاپ العا­نى, Facebook-ءتى قولدانۋدىڭ ويلاۋ جۇيە­سىنە كەرى اسەرى تۋرالى ماسەلەلەر دە كەزدەستى. 

سوعان قاراماستان, تسۋكەربەرگ Face­book-ءتى جوندەيتىنىن قايتا-قايتا مالىمدەدى. قازاننىڭ سوڭىندا جۋرناليس­تەر كومپانيانىڭ ساياسي جارنامالاردى جويۋعا تالپىنىسىنان تۇك شىقپاعانىن كورسەتتى. ماسەلەن, Vice News اگەنتتىگى اقش-تىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى مايك پەنس پەن يليم دايش (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان تەرروريستىك ۇيىم – ا.ا.) اقىسىن تولەگەن دەلىنگەن جارنامالاردى ساتىپ العان.

تسۋكەربەرگ Facebook-ءتى تۇزەتۋ 2018 جىلعى باستى مىندەتى ەكەنىن مالىمدەدى. ۋادەسىندە تۇرۋ ماقساتىندا Portal دەپ اتالاتىن حابتىق قۇرىلعىنى قازاندا جاريالادى. قۇرىلعى جارناما ماقساتىندا قولدانۋعا بولاتىن دەرەكتەردى جينامايدى. ول ۋادەسىندە تۇرۋعا ەرەكشە ءمان بەرۋى ءتيىس. ويتكەنى Facebook-ءتىڭ دەرەك جيناۋ جۇيەسى كۇردەلى بولعانى سونشالىق, ءتىپتى ونى كومپانيا قىزمەتكەرلەرى دە جەتە تۇسىنە بەرمەيتىن سىڭايلى. 

«مەنىڭشە كەيىنگى ەكى جىلدا ول ادەيى قاتەلىك جىبەردى. ونىڭ قاتەلىگىنىڭ سەبەبى ونىڭ ەشكىمگە ەسەپ بەرمەۋىندە. ەگەر اكتسيونەرلەردىڭ جانە تورالقا مۇشەلەرىنىڭ ىقپالى كوبىرەك بولعاندا, وزگەرىس­تەرگە تەز كۋا بولاتىن ەدىك», دەيدى Face­book-ءتىڭ بۇرىنعى قىزمەتكەرى سەندي پارا­كيلاس. ول بەلسەندى ۇيىم – گۋماني­تارلىق تەحنولوگيالار ورتالىعىنىڭ ستراتەگيا بويىنشا اعا ساراپشىسى. 

وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – كومپانيانى باسقارۋدا تورالقانىڭ ىقپالىن كۇشەيتۋ. Trillium Asset Management ينۆەستورلىق فيرماسى تاياۋدا جاريالاعان اكتسيونەرلەر قارارىن بىرنەشە شتاتتىڭ قورى قولدادى. قاراردا تسۋكەربەرگتىڭ Facebook توراعاسى قىزمەتىنەن باس تارتۋى مىندەتتەلگەن.  «مەنىڭشە تورالقا توراعاسى مىندەتى­نەن باس تارتۋ كەزىندە ونىڭ شەشىم قابىل­داۋعا ەمىن-ەركىن اسەر ەتۋىنە مۇمكىندىك بەرمەيتىن قۇرىلىمدىق وزگەرىس قاجەت», دەيدى Trillium كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى دجوناس كرون. 

Facebook-ءتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى كوم­پا­نيانىڭ قارارعا بايلانىستى ەشقانداي شارا قابىلداماعانىن مالىمدەدى.  ەندەشە, وقيعا بىلاي وربىمەك. تسۋكەر­بەرگ Facebook-ءتى جوندەيدى نەمەسە بۇل ەشكىمنىڭ قولىنان كەلمەيدى. ۇناسا دا, ۇناماسا دا قازىرگى احۋال وسىنداي. 

© 2018 The New York Times News Service

ماقالانى اۋدارعان اباي اسانكەلدى ۇلى,

«ەگەمەن قازاقستان»