جاستار جىلىنان نە كۇتەمىز؟

اتالعان مۇمكىندىكتەر ەلى­مىزدە بۇعان دەيىن دە از ەمەس ەدى. الەم­­نىڭ كوپتەگەن ەلدەرىمەن سالىس­­تىرعاندا قازاقستان جاستار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا اسا جوعارى كوڭىل بولەدى, دەگەنمەن ولاردىڭ ناتيجەلىلىگى جاستاردىڭ وزىنە دە بايلانىستى. 2017 جىلعى «جاستار پروگرەسىنىڭ يندەكسى» ناتيجەلەرىنە سايكەس, قازاقستان پوستكەڭەستىك مەملەكەتتەر اراسىندا «نەگىزگى قاجەتتىلىكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ» كورسەتكىشى بو­يىنشا رەسەيدەن الدىڭعى ورىندا, ال جاستاردىڭ ازاماتتىق بەل­سەندىلىگى ولشەمىنەن تومەنىرەك كورسەتكىش انىقتالعان. 

قازاقستاندا جاستار ساياساتى جاستاردى قولداۋعا باعىتتالعان ايرىقشا ينستيتۋت بولىپ تابىلادى, سوندىقتان مەملەكەت جاستار ساياساتىنا ەرەكشە كوڭىل بولەدى. 2013 جىلى مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسى قابىل­دانىپ, 2015 جىلى ونىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالدى. تۇجى­رىم­داما اياسىندا 2012 جىلى بارلىق وبلىس پەن استانا جانە الماتى قالالارىندا جاستار­دىڭ دامۋىنا قولايلى جاعداي جاساي­تىن جاستار ساياساتى جونىن­دەگى ايماقتىق باسقارمالار قۇ­رىل­دى. ال جاس ازاماتتارعا كومەك كور­سەتۋ ماقساتىندا رەسپۋب­ليكا­دا جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارى (جرو) اشىلدى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 210 جرو جۇمىس ىستەۋ­دە جانە 2258 مامان جاستارعا قىزمەت كورسەتۋمەن اينالىسادى. 

قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ مەم­لەكەتتىك حاتشىسى گۇل­شارا ابدىقالىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, كەلەسى جىلى جاستار رەسۋرس­تىق ورتالىقتارىنىڭ جۇ­مىسى جەتىل­دىرىلمەك. «تازا اريف­مەتي­كالىق تۇردە ساناعاندا, بىزدە ءبىر جرو-عا 20 مىڭعا جۋىق ادام قارايدى, ال ءدال وسى سان ەستونيادا, ەدىۇ ەلدەرىن ساناماعاندا, تەك 590 ادام عانا ەكەن. وسى مالى­مە­ت­تەردى ەسەپكە الا وتىرا, جاس­تار جىلىن­دا جرو سانىن ارت­تى­رۋ جانە ولاردى بىرىڭعاي اي­ماق­تىق ستان­دارتقا ەنگىزۋ ورىندى دەپ ەسەپ­تەيمىن», دەيدى گ.ابدىقالىقوۆا. 

2018 جىلى «نۇر وتان» پارتياسى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ حاتشىلىعى جاستار ۇيىمدارى جۇمىسىنا ماقساتتى-باعدارلى تاسىلدەمەنى ەنگىزۋ تۋرالى جول كارتاسىن قابىلدادى. ال «جاس وتان» جاس­تار قاناتىنىڭ 2019-2020 جىلدارى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا جاستار پارلامەنتىن قۇرۋى جوس­پارلانعان. سونىمەن قاتار ەلى­مىز­دىڭ بارلىق ايماعىندا اۋلا كلۋب­تارىنىڭ, سپورت الاڭ­دارى­­­نىڭ سانى ارتتىرىلادى. جوس­پارلانعان شارالاردىڭ بار­لىعى جاستار جىلىنا وراي جاسالعان «ەل ەرتەڭى – بولاشاق جاستاردىڭ قولىندا» جاستار ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ كارتاسىندا باياندالادى.

بۇل جاستار جىلى جوس­­پار­لارىنىڭ تەك كىشكەنە شي­رە­گى عانا, دەگەنمەن اتالعان­نىڭ بار­لىعى ەڭ الدىمەن جاس قازاقستان­دىقتاردىڭ وزدەرى مەن ولارمەن جۇمىس ىستەيتىن مامان­دار­عا قوسىمشا جاۋاپكەر­شىلىك جۇكتەيدى.

بىرىنشىدەن, جاستارمەن جۇمىس ىستەيتىن ماماندارعا كۇندەلىكتى جۇ­مىستىڭ مازمۇندىلىعى مەن جۇيەلىلىگىن جوعارىلاتىپ, جۇرت­قا جاقىن بولۋ كەرەك, ال جاستار ۇيىمدارىنىڭ كوشباسشىلارى ءاردايىم حالىق ورتاسىنان تا­بىل­عانى ابزال. قازىرگى زامان ادام­داردىڭ نازارى ءۇشىن باسەكە­لەستىكتى تالاپ ەتەدى, ويتكەنى جاھاندىق قوعامدا قاتارىنان ۇسىنىلاتىن بالامالى قارماق كوپ. ۇيىمدار حالىقتىڭ كەلگەنىن كۇتپەي, جاستار قوعامىنا وزدەرى ءسىڭىسۋى كەرەك – ولار جينالاتىن ورتالىقتار, كلۋبتارمەن تىعىز جۇمىس ىستەپ, مۇشەلەرىنە جاستاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ناسيحاتتاۋى قاجەت.

ەكىنشىدەن, جاس قازاقستان­دىقتاردىڭ وزدەرى دە الەۋمەتتىك ليفتتەردىڭ تىك جىلجۋدى قامتا­ما­سىز ەتپەيتىنىن تۇسىنگەنى ءجون. ول ليفتتەردى تاۋىپ, كىرىپ ۇل­گەرۋ دە اسا ماڭىزدى. مانساپ, ومىر­لىك تابىس, ءال-اۋقات – مۇنىڭ بارلىعى ەڭ الدىمەن ادامنىڭ ءوز قۇزىرىندا. قازىرگى تاڭدا الەم حالىقتارىنىڭ بارلىعى ءبىر-بىرىمەن قاتاڭ باسەكەلەستىكتە, سوندىقتان جاستار رەسۋرستىق ورتا­لىقتارىنا بارىپ, باعدار­لامالار مەن جوبالار تۋرالى مالىمەت, ءوزىنىڭ الەۋەتىن قالاي جانە قايدا دامىتا الاتىنى, قايدان قانداي كومەك الا الاتىنى تۋرالى اقپارات ىزدەۋى كەرەك.

جاستىق شاق – قۋات پەن بەل­سەن­دىلىك كەزەڭى جانە ولاردى كونس­­ترۋكتيۆتى ارناعا باعىتتاۋ ماق­ساتىندا ەلىمىزدە ءارتۇرلى جاس­تار­عا ارنالعان جوبالار (ەرىك­تىلىك, تانىمدىق, ساۋىقتىق) جۇزە­گە اسىرىلۋدا. مەملەكەت جاستاردان سول مۇمكىندىكتەردى پايدالا­نىپ, مۇددەلەس, پروگرەسسيۆتى قاتار­لاست­ارىمەن ارالاسۋ ارقىلى الەۋەت­تى دامىتۋ جولدارىن ىزدەپ, جاڭا ويلاردى جۇزەگە اسىرۋداعى مۇمكىندىكتەرىن كەڭىنەن پايدالانۋىن كۇتەدى.

ايدا سىزدىقوۆا,

«جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشى ساراپشىسى