قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ جامبىل وبلىسىنا جۇمىس ساپارىنىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى ءوڭىردىڭ مونوپوليستەرىمەن جانە كوممۋنالدىق كاسىپورىندارىمەن تاريفتىك ساياساتتىڭ اشىقتىعى ماسەلەلەرىن تالقىلاپ, ەلباسىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا تاريفتەردى تومەندەتۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالاردى قاراۋ بولدى, دەپ حابارلايدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كەڭەس بارىسىندا تاريفتەردى بەلگىلەۋدىڭ ايقىندىعى جانە ەلەكتر جانە جىلۋ ەنەرگياسىنا, سۋمەن جانە گازبەن جابدىقتاۋ قىزمەتتەرىنە, كارىز جۇيەسى, تەلەفون بايلانىسى جانە ينتەرنەتكە تاريفتەردى تومەندەتۋگە قاتىستى ماسەلەلەر كوتەرىلدى.
ب. ساعىنتاەۆ پرەزيدەنتتىڭ تۇپكى تۇتىنۋشىلارعا تاريفتەردى تومەندەتۋ جونىندەگى مىندەتتەرىن ورىنداۋ ماقساتىندا ۇكىمەت ءتيىستى جۇمىستاردى باستاعانىن اتاپ ءوتتى: بۇل — قىسقا مەرزىمدە ىسكە اسىرىلۋى ءتيىستى ينستيتۋتسيونالدىق, جۇيەلىك وزگەرىستەر جانە جەدەل شارالار.
تابيعي مونوپوليستەر قاراجاتتارىن ماقساتتى پايدالانۋدى جانە مونوپولياعا قارسى قىزمەتتى كۇشەيتۋدى مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋ بويىنشا زاڭناماعا تۇزەتۋلەردى ازىرلەۋ جۇمىستارى باستالدى. «تابيعي مونوپوليالار تۋرالى» جاڭا زاڭ جوباسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا بەرىلگەن. جاڭا زاڭ جوباسىندا ءتاريفتى بارىنشا ايقىن ەتۋگە جانە حالىقتى تاريف قالىپتاستىرۋ پروتسەسىنە تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرقاتار ينستيتۋتتاردى قۇرۋ قاراستىرىلعان.
ءوز كەزەگىندە, وڭىرلەردەگى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جانە كوممۋنالدىق كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارى ءوز دەڭگەيلەرىندە تاريفتەردى قالىپتاستىرۋ پروتسەسىنىڭ ايقىندىعىن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس جانە ەنەرگەتيكالىق قىزمەتتەر نارىعىندا باعا بەلگىلەۋدى باقىلاۋدى كۇشەيتىپ, سونداي-اق تاريفتەردى تومەندەتۋ بويىنشا بارلىق قاجەتتى شارالاردى دەرەۋ قابىلداۋى قاجەت.
قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ مونوپولياعا قارسى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ا. مايتيەۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جانە قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا ايتىلعان تاپسىرمالارى اياسىندا قازىرگى ۋاقىتتا كوميتەت بىرقاتار ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, جالپى 4,4 ملرد تگ سوماسىنا 10 ءمونوپوليستتىڭ جىلۋمەن قامتۋ قىزمەتتەرىنىڭ تاريفتەرى تومەندەتىلدى. سونىڭ ىشىندە, جامبىل وبلىسىندا ەكى مونوپوليستكە جالپى 122 ملن تەڭگەگە تاريفتەر تومەندەتىلدى. بۇعان قوسا, ەلىمىزدە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ساپاسى ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقپەن جۇمىس جاساۋعا قوعامدىق قابىلداۋلار اشىلدى. مونوپوليستەردىڭ ءىس-قيمىلدارىنا شاعىمدار تۇسكەن جاعدايدا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىندا جوسپاردان تىس تەكسەرۋلەر قولعا الىنادى.
كەڭەس بارىسىندا جامبىل وبلىسىنداعى كوممۋنالدىق كاسىپورىندار باسشىلارىنىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە قويىلعان تاريفتەر تۋرالى باياندامالارى تىڭدالدى. قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ, باسەكەلەستىكتى جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ە. دۇيسەمبيەۆ 2017–2018 جىلدارداعى جىلۋ بەرۋ كەزەڭىندەگى ناقتى سىرتقى اۋا تەمپەراتۋراسىن ەسكەرە وتىرىپ, جىلۋمەن جابدىقتاۋ قىزمەتتەرىنىڭ قۇنىن قايتا ەسەپتەۋ بويىنشا وتكەن جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس جامبىل وبلىسىنىڭ تۇتىنۋشىلارىنا سەگىز تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرى بويىنشا 31,726 ملن تگ كولەمىندە اقشالاي قاراجات قايتارىلعانىن اتاپ ءوتتى.
«تاراز سۋ» جشس باسشىسى م. سمايىلوۆ جامبىل وبلىسىنىڭ تۇتىنۋشىلارىنا ارنالعان سۋمەن جابدىقتاۋ سالاسىنداعى تاريفتەر تۋرالى ءسوز قوزعادى. ايتا كەتۋ كەرەك, كاسىپورىن تاريفتەردى 20%-عا تومەندەتتى, ياعني وسىعان دەيىن ورتاشا وتكىزۋ ءتاريفى 81 تگ شاماسىندا بولسا, قازىر 65 تگ-گە جۋىق.
«ت. ي. باتۋروۆ اتىنداعى جامبىل ماەس» اق باس ديرەكتورى ۆ. مەلەجيك ەلەكتر ەنەرگياسىن وتكىزۋدىڭ بەلگىلەنگەن شەكتى ءتاريفى 9,47 تگ/كۆتس قۇرايتىنىن ايتتى. سونداي-اق, الدىڭعى كەزەڭدەردە تاريف قۇرىلىمىنداعى شىعىنداردىڭ نەگىزگى كورسەتكىشى 82-84% شەگىندەگى وتىن قۇرامداۋشىسى بولىپ تابىلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, جماەس وندىرەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنا ارنالعان شەكتى ءتاريفتىڭ تومەندەۋى وتىننىڭ نەگىزگى ءتۇرىن — تاۋارلىق گازدىڭ قۇنىن ازايتقان كەزدە عانا مۇمكىن بولادى.
ءوز كەزەگىندە, «كازترانسگازايماق» اق جامبىل بولىمشەسىنىڭ ديرەكتورى س. يسمايىلوۆ گاز «بەينەۋ — بوزوي — شىمكەنت» ماگيسترالدىك قۇبىرى ارقىلى جەتكىزىلەتىنىن ايتتى. بۇگىنگى تاڭدا 377 ەلدى مەكەننەن 181 ەلدى مەكەنگە گاز جۇرگىزىلگەن. جەكە جانە كوممۋنالدىق پاتەرلەردەن 185 مىڭنان استام ابونەنت تاۋارلىق گازبەن قامتاماسىز ەتىلەدى, 319 ونەركاسىپتىك, 5 مىڭ كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كاسىپورىن قامتىلعان. وبلىس بويىنشا گاز ءبولۋ قۇبىرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى — 4600 شاقىرىم.
«جامبىل ەلەكتر جەلىلەرى» جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى ا. جوربولوۆ قىزمەتتىڭ نەگىزگى ءتۇرى ەلەكتر قۋاتىن بەرۋ جانە تاراتۋ, ەلەكتر جەلىلەرى مەن ترانسفورماتورلىق قوسالقى ستانتسيالاردى پايدالانۋعا بەرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جەلىلەردىڭ توزۋى پروبلەمالارىن شەشۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى — وەك تاريفىنە ينۆەستيتسيالىق قۇرامداۋىشتى ەنگىزۋ. 2011–2018 جىلدارى «جەج» جشس بويىنشا ينۆەستيتسيالارىنىڭ ناقتى كولەمى 5,9 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
پرەمەر-مينيستر تابيعي مونوپوليالاردىڭ وڭىرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ باياندامالارىن تىڭداعاننان كەيىن, ءوڭىردىڭ كاسىپكەرلەرى تاراپىنان قوسىلۋ قىزمەتتەرى باعاسىنىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى شاعىمدار تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى.
بيزنەس وكىلدەرىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس, 80 مىڭعا جۋىق ءۇي جانىنان وتەتىن گاز قۇبىرىنا قوسىلا الماي وتىر, سەبەبى وعان قوسىلۋ قۇنى — 200-250 مىڭ تەڭگە. بيزنەسمەندەردىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ سەبەبى نارىق باعاسىنان بىرنەشە ەسە ارتىق باعانى بەلگىلەگەن جوبالاۋشىلاردىڭ كەسىرىنەن. بۇل قىزمەتتى قوساتىن باسقا كومپانيالاردىڭ بولماۋى سەبەبىنەن «ۇلەستەس» ءتارىزدى كومپانيالار ۇسىنىلاتىن قىزمەتتىڭ ناقتى قۇنىن كورسەتپەيتىن ءوز تالاپتارىن قويىپ وتىر.
وسىعان بايلانىستى باقىتجان ساعىنتاەۆ وبلىستىق پروكۋرورعا, سونىمەن قاتار سالىق ينسپەكتسياسى مەن قر قارجى مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ ەكونوميكالىق تەرگەۋلەر قىزمەتىنە ءبىر اپتا ىشىندە ۇلەستەس, ليتسەنزيالارى بار, تاۋارلىق گازدى قوسۋ قىزمەتىن كورسەتەتىن بارلىق كومپانيالاردى باعا ءتۇزۋى بويىنشا تەكسەرۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار, پرەمەر-مينيستر ۇسىنىلاتىن كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىمەن تانىسۋ ماقساتىندا «تاراز سۋ» كاسىپورنىنا باردى. مۇندا تاراز قالاسىنىڭ سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسى جاڭعىرتىلۋدا — تاۋلىگىنە 100 مىڭ تەكشە مەترگە دەيىن سۋ قابىلداي الاتىن عيماراتتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. وسى ماقساتتا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 35 ملن تەڭگە ءبولىندى. بۇدان وزگە, كاسىپورىن بازاسىندا جامبىل وبلىسىن اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا بىرىڭعاي وپەراتور قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تارازدا اۋىز سۋدىڭ كاناليزاتسيالىق ءتاريفى قازاقستانداعى ەڭ تومەنگى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.