تابىسقا باستار جول

وسىدان جيىرما جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن پرەزيدەنت ن. نازارباەۆ 1997 جىلعى 1 قازانداعى جولداۋىندا حالىق جۇرەگىنە سەنiم ۇيالاتىپ, جول كورسەتكەن ەدi. تاريحي ماڭىزى ەرەكشە وسى جولداۋدا ەلباسى «سەنiم ۇيالاتاتىن ستراتەگيانى ۇسىنعىم كەلەدى» دەگەن بولاتىن جانە «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى جاريالانعان ەدى.

شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىتتا وسى سەنiم ستراتەگياسى قازاقستاندى تۇراقتاندىرۋ كەزەڭiنەن قالىپتاسقان مەملەكەت دەڭگەيiنە جەتكiزدi. ءتورت قۇبىلاسى تۇگەل دامىپ, تورتكۇل دۇنيەمەن تەڭ تۇرۋعا تۋرا جول بولعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى دا پرەزيدەنت جولداۋى ارقىلى حالىقپەن قاۋىشتى. ارادا وتكەن بەس جىلداعى جولداۋلار دا قيىن حالىقارالىق جاعداي مەن الەم قۇرساۋلاعان ەكونوميكالىق داعدارىس قامىتىنان قۇتىلا الماي تۇرعان تۇستا ەلدi العا جەتەلەر يگi iستەرگە باستاما بولدى. 

پرەزيدەنتiمiزدiڭ بيىلعى جولداۋى جۇرتتىڭ جانىنا جاقىن بولىپ, جۇرەكتەرiنە جىلىلىق ۇيالاتىپ, بولاشاعىنىڭ باياندى بولارىنا نىق سەنiم مەن الداعى icتەرiنە جiگەر بەردi. الىستا جاتقان اعايىندارمەن كەزدەسۋ, اۋىلداعى ەڭبەك ادامدارىمەن پiكiرلەسۋ وسى جايدى اڭعارتتى. ەڭ باس­تىسى تۇرعىندار تابىس پەن تۇرمىستىڭ جاقسارۋى ءوز قولدارىندا ەكەنىن, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ مەن كومەك كولەمiن ناقتى ءتۇسiندi. سۇرانىسقا يە ءونiم شىعارۋشى مەن قاجەتتi قىزمەت كورسەتۋشiنiڭ قارىمدى بولاتىنى ادامداردىڭ ساناسىندا بەكiدى, ءوز كاسiبiن جەتە مەڭگەرiپ, جەكە iciن اشىپ جۇرگiزۋگە دەگەن تالاپتارى وياندى. بۇل پرەزيدەنتتiڭ جولداۋىنداعى ءار ادامنىڭ ەڭبەكقور بولۋ, ءوز كاسiبiن جاقسى مەڭگەرۋ, جەكە كاسiبiن اشۋعا بايلانىستى ايتقان ويلارىمەن استاسىپ جاتىر. وسى جەردە شالعايدا ورنالاسقان اۋىلدا نان پiسiرiپ, قۇرت قايناتىپ, اۋىل عانا ەمەس, اۋدانعا تانىمال بولا باستاعان شەبەردiڭ از ۋاقىتتا ءۇيiن سالىپ, تۇرمىسىن تۇزەپ, جاسى كەلگەن اكەسi مەن اناسىنىڭ جاعدايىن جاساپ وتىرعانى تۋرالى قالاداعى اعايىنىنىڭ  تاڭدانىسقا تولى اڭگiمەسi كوپ نارسەنi اڭعارتسا كەرەك. ءيا, قاي ۋاقىتتا بولسا دا ەڭبەك ورگە سۇيرەيدi, تورگە شىعارادى. ەلباسىمىز ن. نازارباەۆ تا وسى تۋرالى ۇنەمi ايتىپ, ەڭبەك ادامىنا, ءناسiبiن كاسiبiنەن تاۋىپ جۇرگەن كاسiپكەرلەرگە جان-جاقتى قولداۋ جاساۋدى تاپسىرۋدا. 

پرەزيدەنت جولداۋىندا «بيزنەس­تi وركەندەتۋدiڭ تۇراقتى كوزدەرiن قالىپتاستىرىپ, جەكە ينۆەستيتسيانى ىنتالاندىرۋ جانە نارىق ەركiندiگiن قولداۋ كەرەك» دەپ اتاپ كورسەتتi. بۇل وتە دۇرىس ءارi ماڭىزدى. سەبەبi كەڭ بايتاق جەرiمiزدiڭ كەز كەلگەن جەرiندە كاسiپتiڭ تۇراقتى كوزiن اشىپ, ونى تابىسقا اينالدىرۋعا بولادى. بۇعان مەملەكەت تۇرعىسىنان قاراۋ كەرەك. ەگەر تەرەڭiرەك ۇڭiلسەك, بۇنىڭ ارتىندا ۇلكەن الەۋمەتتiك, ەكونوميكالىق, تiپتi ساياسي سالماق جاتىر. سەبەبi تۇراقتى  بيزنەس – تۇراقتى جۇمىس ورىندارى, تۇراقتى ەڭبەكاقى, تۇراقتى سالىق بازاسى, تۇراقتى قوعام. 

تۇراقتىلىق – ەل بولاشاعىنىڭ كەپiلi. سوندىقتان بۇل جۇمىسقا جەرگiلiكتi اكiمدiكتەر بەلسەنە ارالاسىپ, كوپ جاعدايلاردا باستاماشىل بولۋلارى قاجەت دەپ ويلايمىن. 

جاقىندا اتىراۋ وبلىسىنىڭ قۇر­مانعازى اۋدانىندا icساپاردا بول­دىم. رەسەيمەن شەكارالاس جاتقان وڭiر­دە تۋريزمدi دامىتۋعا مول مۇمكiندiك بار. وعان بiرگە بارعان «Kazakh Tourism» ۇك» اق-تىڭ قىزمەتكەرلەرi دە كۋا بولدى. قيعاش وزەنi مەن ودان تارايتىن وزەندەردiڭ تابيعي سۇلۋلىعى, بالىق پەن سۋ قۇستارىنىڭ سان الۋان تۇرلەرi, الەمدە وتە سيرەك كەزدەسەتiن, ال بiزدە تەك قانا وسى جەردە وسەتiن لوتوس گۇلiنiڭ تۇتاستاي القاپتارى, سۋ جاڭعاعى مەن سان جۇزدەگەن اققۋلار ەل تۇرعىندارىنان بۇرىن شەتەلدiكتەردi ەرەكشە قىزىقتىرۋدا. ەۋروپا, ونىڭ iشiندە فرانتسيا, گەرمانيا, بالتىق ەلدەرiنەن, كورشiلەس رەسەيدەن كەلەتiن تۋريستەر لەگiن اينالدىرعان ەكi-ءۇش بازا قامتي المايدى. ال بۇلارعا دەگەن سۇرانىس جىل ساناپ وسۋدە. كەيبiر شەتەلدiكتەر كەزەگiن ەكi-ءۇش جىل كۇتەتiندiكتەرiن دە جاسىرمادى. بۇل سالانى جانداندىرۋ ءۇشiن سۋ بويىنداعى جەرلەردi زەردەلەپ, ورىندارىن ناقتىلاپ, جىل سايىنعى تولەيتiن جالعا الۋ تولەمiن انىقتاپ, باسقا دا كەرەك اقپاراتتى كاسiبiن اشامىن دەۋشiلەرگە, نە وسى سالادا تاجiريبەسi بار كاسiپكەرلەرگە ۇسىنۋ قاجەت. وسىنداي بiرلەسكەن جۇمىس ناتيجەسiندە پرەزيدەنت تاپسىرماسىن تەزiرەك icكە اسىرىپ, جۇمىس ورىندارىن اشىپ, ادامداردىڭ تابىسى مەن تۇرمىسىن جاقسارتۋعا بولادى. ءسوز ەتiپ وتىرعان بازالاردىڭ ارقايسىسىندا كەم دەگەندە 10-15 ادام  جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ ورتاشا جالاقىلارى جەتپiس مىڭ تەڭگە شاماسىندا. 

«قالاۋىن تاپسا قار جانار» دەگەن ءسوز بار, ءوزi سۇرانىپ تۇرعان سالاعا سالعىرتتىق تانىتپاي قولعا السا, مەملەكەت ءۇشiن تابىس كوزi بولارى انىق. اقش اڭشىلىق جانە بالىق اۋلاۋ تۋريزمiنەن 2017 جىلى 156 ملرد اقش دوللارى كولەمiندە كiرic ءتۇسiرiپتi, وسى سالادا 700 مىڭ جۇمىس ورىندارى اشىلعان. 

سالانى دامىتىپ, جاقسى كورسەت­كiشتەرگە جەتۋ ءۇشiن كاسiپكەرلەرگە جەڭىل پايىزدىق ۇستەمەمەن ۇزاق مەرزiمدi نەسيە بەرۋ, كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرگە وزگەرicتەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ قاجەت. بۇنىڭ بارلىعى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس دايىندالاتىن تۋريزمدi دامىتۋ باعدارلاماسىندا ەسكەرiلگەنi ءجون. 

سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ, 

پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى