«تۇركى دۇنيەسى» كىتابىندا TWESCO-عا جوعارى باعا بەرىلدى

كىتاپتا  TWESCO جاھاندىق  دەڭگەيدە تۇركولوگياعا قاتىستى زەرتتەۋلەردى   جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان جانە ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ  الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق عىلىمدار سالاسىنداعى ورتاق ماسەلەلەرىن  ۇيلەستىرەتىن حالىقارالىق ورتالىققا اينالعانى ايتىلعان. ەڭبەكتە اكادەميا  ەۋروپا, امەريكا مەن ازيانىڭ تۇركولوگيالىق ورتالىقتارىنان ونداعان عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەردى  قاتىستىرا وتىرىپ كوپتەگەن عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىردى. بۇل جوبالار اياسىندا تۇركى دۇنيەسىنىڭ  قادىم زاماننان بۇگىنگە دەيىنگى تاريحى, ءتىل جانە ادەبيەت, مادەني-رۋحاني, ەكونوميكالىق جانە حالىقارالىق  بايلانىستارىنا قاتىستى كەڭ كولەمدە زەرتتەۋلەر جاساعانىنا كوڭىل ءبولىندى. سونىمەن قاتار, ايماقتىڭ الەۋمەتتىك  جانە گۋمانيتارلىق ماسەلەلەرى دە قاراستىرىلىپ, شەشۋ جولدارىنا باعىتتالعان عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن كونە تۇركىلەر ءومىر سۇرگەن  ايماقتاردا ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىپ وتىرعانى تۋرالى دا مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن.

سونداي-اق,  پروفەسسور دارحان  قىدىرالىنىڭ باسشىلىعىمەن TWESCO  تۇركى كەڭەسى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا تۇركىتىلدەس  مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنە مۇشە ەلدەردىڭ ورتا مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن  «ورتاق تۇركى تاريحى» وقۋلىعى ازىرلەگەنى دە ايتىلادى. «اتالار ميراسى» مۋلتيمەديالىق جوباسى ىسكە قوسىلدى. «ورتاق تۇركى ادەبيەتى», «ورتاق تۇركى  گەوگرافياسى» جوبالارىنا قاتىستى جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي اكادەميا «تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر ينتەگراتسياسى  تۇجىرىمداماسى» جوباسىن دايارلادى. ءTWESCOوزارا تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋدىڭ ناتيجەسىندە قىسقا مەرىزىم ىشىندە İSESCO-عا باقىلاۋشى مارتەبەسىن الدى. بۇۇ (ECOSOC),  بۇۇ-نىڭ وركەنيەتتەر اليانسى (UNAOC),UNESCO, İSESCO, SESRIC, ECO (SF), COMSTECH (OIC), İRCİCA ءتارىزدى ۇيىمدارمەن, ازەربايجان, رەسەي, قىرعىزستان, تۇركيا, تۇركىمەنستان,  وزبەكستان, تاتارستان, باشقۇرتستان, ماجارستان, موڭعوليا, جاپونيا عىلىم اكادەميالارىمەن, قىتاي الەۋمەتتىك عىلىمدار اكادەمياسىمەن (CASS), اقش-تىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن, عىلىمي ورتالىقتارىمەن ىنتىماقتاستىق  مەموراندۋمدارعا قول قويىپ, حالىقارالىق ارىپتەستىك جەلىسىن قالىپتاستىردى.

«تۇركى دۇنيەسى» كىتابىندا  اكادەميا جىل سايىن استانادا ء داستۇرلى تۇردە ۇيىمداستىرىپ كەلە جاتقان « ۇلى دالا» گۋمانيتارلىق  فورۋمىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلا تۇسكەنىنە توقتالعان. سونداي-اق,  بۇۇ شتاب-پاتەرىندە ۇيىمداستىرىلعان «2030 جوسپارى ءۇشىن جىبەك جولى بويىنداعى سينەرگيا»  اتتى حالىقارالىق سيمپوزيۋمىنىڭ, پاريجدە, UNESCO-نىڭ شتاب-پاتەرىندە  وتكىزگەن «رۋحاني جاڭعىرۋ جانە مادەني مۇرا: قادىمنان كەلەشەككە تۇركى ءتىلى» اتتى  فورۋمنىڭ حالىقارالىق ساحناداعا ايىرىقشا بەدەلگە يە بولعانى اتاپ وتىلگەن. سونىمەن بىرگە,  TWESCO-نىڭ تۇركى دۇنيەسىنىڭ كونە تاريحي ميراسىن زەرتتەۋ ماقساتىندا التايعا, موڭعولياداعى  «شيۆەەت ۋلاان» عۇرىپتىق كەشەنىنە, قازاقستاننىڭ ۇلىتاۋ وڭىرىنە ۇيىمداستىرعان عىلىمي-زەرتتەۋ ەكسپەديتسيالارىنىڭ دا ماڭىزدى ەكەندىگى ايتىلعان. كىتاپتا  حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ 100 دەن استام ىرگەلى ەڭبەكتەر جاريالاعانى, سونىڭ ىشىندە «التاي رەسپۋبليكاسىنداعى كونە تۇركى جازبا ەسكەرتكىشتەرى», «كونە تۇركى  سوزدىگى», «تۇركى حالىقتارىنىڭ جىلقى مادەنيەتى», «اەروپلان «قازان ءالىپبيى», «تۇركى الىپبيلەرىنىڭ 20-30 جىلدارداعى جاڭارتىلۋ تاريحىنا قاتىستى جاڭا دەرەكتەر», «XV-XVIII عاسىرلارداع قازاق حاندىعى تاريحىنا  قاتىستى قۇجاتتار» (8 تىلدە), «ماناس ەنتسيكلوپەدياسى», «ماناس سوزدىگى», «شىڭعىس ايتماتوۆ. يمپەريانىڭ سوڭعى جازۋشىسى», سونداي-اق تۇرك الەمىنە تانىلعان وزگە دە اۆتورلاردىڭ سيرەك كىتاپتارىن جاريالاعانى تۋرالى دەرەك كەلتىرىلگەن.

سونىمەن قاتار,  كىتاپ اۆتورى,ازەربايجان رەسپۋبليكاسى  پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتى, فيلوسوفيا دوكتورى  جاۆانشير فەيزيەۆتىڭ «تۇركى دۇنيەسى» اتتى كوپ تومدىعىندا  تۇركى وركەنيەتىنىڭ تاريحي ەۆوليۋتسياسى مەن نەگىزگى قۇندىلىقتارى,  تۇركى تىلدەرى توبى, جالپى تۇركى تاريحى مەن مادەنيەتى, ساياساتى مەن  ديپلوماتياسى, تۇركىلەردىڭ ءومىر سالتى, ادەت-عۇرىپتارى, امبەباپ-مۋلتيكۋلتۋريست   دۇنيەتانىمى, تۇركىشىلدىك يدەولوگياسى مەن ونىڭ وكىلدەرى, تۇركى الەمىنىڭ تانىمال تۇلعالارى,  تۇركى ەتنوگرافياسى, تۇركىلەردىڭ مەملەكەتشىلدىك تاريحى مەن گەنەولوگياسى, قازىرگى تۇركى رەسپۋبليكالارى مەن  ولاردىڭ ءوزارا بايلانىستارى جانە وزگە دە ماسەلەلەر قامتىلعان.