ەڭ الدىمەن ماعان وكتاۆيو پاستان سۇحبات الۋىمدى سۇرادى. مەن ونىڭ يوسيف برودسكيدى قالاي ۇناتاتىنىن, وعان قانشالىقتى ريزا ەكەندىگىن بىلەتىندىكتەن, ونى دا كەزدەسۋگە, اڭگىمەلەسۋگە, قالىپتان تىس بولسا دا, شاقىردىم. پاس تا, برودسكي دە بۇل ويىمدى, ناتيجەسى تىم «قاتەرلى» بولماسىن دەگەن شارتپەن قۇپتادى. اڭگىمەنىڭ ءۇزىندىسى, مىنە.
دجوناتان اارون
وكتاۆيو پاس: ەگەر پوەزيا تۋرالى ايتاتىن بولساق, وندا پوەزيانىڭ ءسوزسىز مورالمەن قاتىستى بولعاندىعى.
يوسيف برودسكي: ءيا, تەك سونىمەن عانا. جانە ءبارىبىر دە. ءبارىبىر دە...
و. پ: قوعامدىق, ساياسي مورالمەن. پاۋند مۋسسولينيمەن* دوستىق قارىم-قاتىناستا بولدى جانە كەيدە اقىماق ولەڭدەر دە جازدى, سولاي ەمەس پە؟ بىراق, نەرۋدا مەن اراگوندى الار بولساق, ولاردىڭ جاعدايى بەلگىلى. پاۋند تۋرالىقتىڭ يەسى بولدى, ول قاي كەزدە توقتاۋ كەرەگىن ءبىلدى. ال نەرۋدا مەن اراگون ديالەكتيكاعا سەندى, ولار پاۋندتىكىنە ۇقسايتىن ءوز ولەڭدەرىن تىعىپ, جاسىرىن ۇستادى. ءارى ول ولەڭدەر دە ساپاسىز ەدى.
ي. ب: باسقالارعا قاراي ويىسايىق. ماسەلەن, مارتسيال. ريم اقىنى, ەسىڭىزدە مە؟
و. پ: ول اقىن با ەدى؟ ءبىزدىڭ پوەزيا تۋرالى تۇسىنىگىمىز وزگەردى...
ي. ب: وكتاۆيو, مەنىڭشە, ول تاماشا اقىن. وتە جاقسى.
و. پ: تاماشا شەشەن. تاماشا ساتيريك.
ي. ب: تاماشا ەپيگرامماشى. جانە ونىڭ ەپيگراممالارىندا جاقسى پوەزيا دا از ەمەس. ءتىپتى, مىسال كەلتىرىپ بەرە الامىن. بىراق, ونىڭ قالاي بولعاندا دا ناشار اقىن ەمەس ەكەندىگىنە اۋىسايىق. ونىڭ ۇستىنە ول بارلىق يمپەراتورلارمەن, سارايمەن دە تاتۋ تۇردى نەمەسە ولاردا قالاي اتالۋشى ەدى... كەرەمەت جاعىمپاز جانە مالاي... بىراق سوندا دا اقىن بولىپ قالدى. البەتتە, حريستياندىق ۋاقىتپەن, دۇرىسى, پۇتقا تابىنۋشىلىق ۋاقىتپەن ايىرماشىلىعىمىز بار. نەمەسە ريمدە نە بولدى. ءبىز مورالمەن قانداي دا ءبىر نارسەنى تۇسپالداپ بولجايمىز, ول ءبىزدىڭ كەزىمىزدە وزگەردى. مەنىڭشە, ريمدە مۇنداي قادامدارعا بارۋ سونشالىقتى ەرسى بولماعان سەكىلدى.
دج. ا: ساياسي وزگەشەلىگى بولدى.
ي. ب: وزگەشە.
و. پ: كەشىرىڭىزدەر, كەلىسپەيمىن. قاراڭىزدار: بىرىنشىدەن, ولاردا ساياسي پوەزيا بولدى. ياعني, مارتسيال ءوز تۋىندىلارىن اسا ءىرى جەمقورلىق كەزەڭىندە جازدى. ودان بولەك, ارسىزدىق ول كەزدە سىبايلاسقان, ازعان قوعامعا بەرىلگەن جالعىز جاۋاپ ەدى. بيۋروكراتيالىق قوعامداعى ارسىزدىق – كوپ جاۋاپتاردىڭ تەك ءبىرى عانا. جاۋاپ كوپ جانە سونىڭ بىرەۋى – ارسىز بولۋ. بودلەر پوەزيا ادامگەرشىلىككە جات ەكەندىگىن ايتقاندا, ونىكى بۋرجۋازيانىڭ ادامگەرشىلىگىنەن جوعارىراق, 19 عاسىرداعى حريستياندىق ادامگەرشەرشىلىكتى, ءمورالدى ايتتى, تۇسىنەسىزدەر مە؟
ي. ب: ال, سولاي دەيىك. مەن ءبارىبىر بىلاي دەر ەدىم (جانە تەك وسى عاسىرمەن ازعىندالعان ادام رەتىندە ەمەس): اقىن تۋرالى, مىسالى ءبىز جەكسۇرىن ساناپ وتىرعان اقىن تۋرالى, وي-پىكىردى تالقىعا سالۋدىڭ ەڭ ىڭعايلى ءتاسىلى – ونىڭ ەڭبەكتەرىن جاريالاۋ. بارلىق ولەڭدەرىن, ال ەگەر ءسوز سويلەگەن بولسا, سول لەكتسيالىق سوزدەرىن.
و. پ: وتە جاقسى وي. وندا حالىقتىڭ ءوزى باعاسىن بەرەدى.
ي. ب: كوپشىلىك. ەليتا ەمەس.
دج. ا: بىراق, كوپشىلىك پەن اقىن, سىزدەر ايتاتىنداي, ءبىرىن-ءبىرى ىعىستىرادى عوي. مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم, ءبىزدىڭ زامانىمىزدا پوەزيادا اۋديتوريا جوق.
ي. ب: دجوناتان, اقىندا بۇل بار.
و. پ: كوپشىلىك ءومىردىڭ ەكىنشى ءبىر جاقتارىنا, سەكسۋالدى ومىرگە, اقىننىڭ حاتتارىن وقۋعا قۇمار. بۇل قايعىلى ەمەس پە؟
ي. ب: وندا, قاعازدا جازىلعان نارسەلەرمەن عانا شەكتەلەيىك, ساۋ شىعارماشىلىقپەن, ساۋ اقىلدىڭ جەمىسىمەن عانا. ال, ءبىزدىڭ ەلدە كوپشىلىك وقىرمان جوق دەگەنگە كەلسەك, بۇل مۇلدە ولاي ەمەس. بار. وتە كوپ اۋقىمدا ەمەس, بىراق بار. بالكىم, حالىقتىڭ بەس پايىزى شىعار.
دج. ا: جولىڭىز بولىپ كەتسە.
ي. ب: ەگەر جولىڭىز بولسا.
و. پ: وسىنىڭ ءوزى دە جەتكىلىكتى عوي.
ي. ب: جەتكىلىكتى.
و. پ: بىلەسىزدەر مە, يسپان اقىنى حۋان رامون حيمەنەس كەرەمەت ءبىر ارناۋ ولەڭ جازعان. ول جازۋدى ەندى باستاعان شاعىندا, قىسقاسى, سيمۆوليست بولىپ, اقىماق ولەڭدەر جازىپ جۇرگەندە جازعان «ازشىلىق» دەگەن ولەڭى بار. وعاش ءارى شامادان تىس ناشار. بىراق, كەيىن پوەزيا دەگەننىڭ نە ەكەنىن تۇسىنگەننەن كەيىن ول وزگەردى, سوسىن: «اسا كوپ ازشىلىققا» دەگەندى جازدى. ال, ەندى مۇنىسى وتە جاقسى. ەليتاعا ەمەس. وقۋدى ۇيرەنگەن جانە پوەزيانى سۇيەتىن ادامدار بولىگىنە. جانە ولار جوعارعى وقۋ ورىندارى اينالاسىنداعى وقىمىستىلارعا جاتپايدى. بۇلار جاي قاراپايىم ادامدار, باقىتتى ادامدار, ولەڭدەر دە وسى تومەنگى دەڭگەيگە جانە بارلىق قوعامعا, بارلىق ادامعا ارنالعان.
ي. ب: كەلىسەمىن, بىراق مەنىڭ ايتقىم كەلگەنى اۋديتوريانىڭ شەكتەۋلىگى, مىسالى, مۇندا, قۇراما شتاتتاردا وقىرمانداردىڭ نەگىزگى بولىگى كوللەدج, ۋنيۆەرسيتەتتەگىلەر.
و. پ: ال, جاقسى: ۋنيۆەرسيتەتتەردە جاستار كوپ. پوەزيادا ەكى جاعدايدا عانا ءتىرى: ولەڭگە قۇشتار جاستار ارقىلى جانە باقىلاي الاتىن, ەستەلىكتەرمەن ءومىر سۇرەتىن قارتتار ارقىلى. ال, پوەزيانىڭ ءوزى وسى ەكى نارسەگە باعىتتالعان: قاداعالاۋشى اقىل مەن جۇرەككە, قۇمارلىققا. جانە ءبىر نارسە: ولەڭدى وقۋ ءۇشىن ارنايى بوس ۋاقىت شىعارۋ كەرەك.
ي. ب: ءبىزدىڭ قوعام جۇمىسسىزدارعا تولى.
و. پ: ءيا, بىزدە جاستار كوپ. ولار نەمەن شۇعىلدانارىن بىلمەيدى. سوسىن ولەڭ وقيدى.
ي. ب: ودان بولەك, ۋنيۆەرسيتەت ورتاعاسىرلىق سارايدىڭ نەمەسە قايتا ورلەۋ ءداۋىرى ۋاقىتىنداعى سارايدىڭ ءرولىن اتقارىپ وتىر.
و. پ: قازىرگى زاماناۋي ۋنيۆەرسيتەت ءوزى ءارى ساراي ءارى شىركەۋ بولماق.
ي. ب: اقىندارعا جانە كوپشىلىككە ورالايىق. اقىن جىبەرۋى مۇمكىن باستى قاتەلىگى – حالىقپەن سويلەسۋگە تىرىسۋىم كەرەك دەپ ساناۋى. ال, شىن مانىندە ول حالىقتىڭ اتىنان سويلەۋى كەرەك.
و. پ: مەنىڭ كوزقاراسىمدا, اقىن ءوزى ءۇشىن سويلەۋى كەرەك, ءوزى ءۇشىن سويلەپ جاتىپ وزگەلەر ءۇشىن دە سويلەيدى. بىراق مىنبەردىڭ ءرولىن ويناي باستاعاندا, ونىڭ جوعالعانى. جانە ءبىزدىڭ قازىرگى ۋاقىتىمىزداعى ناشار پوەزيانىڭ ءبىرشاما بولىگى – ناق وسىنداي جالعان اتاقتىڭ ناتيجەسى. قازىرگى بارلىق قوعامدىق پوەزيا – ناشار. ۋيتمەن ءوزى تۋرالى ايتقاندا, ول تەك جالعىز قالعان ادامنىڭ داۋىسى عانا بولاتىن.
ي. ب: سىزدە ۆەتنام سوعىسى تۋرالى جازىلعان جاقسى ولەڭدەردى وقۋعا مۇمكىندىك بولدى ما؟
و. پ: جوق.
ي. ب: مۇنداي ەسىمدە جوق. بىلمەيمىن.
و. پ: ايتپاقشى, جيد وتە ءساتتى ايتقان. ول: «ساپاسىز ونەر جاقسى نيەتتەن تۋادى» دەپتى.
ي. ب: بۇل نەعۇرلىم توزاققا توسەلگەن جول.
و. پ: مەن بىلاي ايتقان بولار ەدىم: ءبىز ۆەتنامعا قارسى سوعىسقا قارسى بولۋىمىز ءتيىس. ءبىز وعان قارسى جازۋعا ءتيىستىمىز. بىراق بۇل – مۇلدەم بولەك ءىس. وندا بولماساڭ (قاتىسپاساڭ) سوعىس تۋرالى جاقسى ولەڭ جازۋعا بولمايدى. سوعىس تۋرالى جاقسى ولەڭدى شىن مانىندە ۆەتنامدا بولعان (كورەرمەندەر ساپىندا ەمەس) ادامدار جازادى. نەرۋدا يسپانياداعى ازاماتتىق سوعىس تۋرالى بىرنەشە جاقسى ولەڭ جازدى. ول كەزدە ول ب ۇلىنبەگەن ەدى. البەتتە, ۆالەحو دا.
ي. ب: پوەزياداعى ماسەلە ساياساتتاعى, سوعىستاعى, سول سەكىلدى ماحابباتتاعى ماسەلە سەكىلدى. جاقسى ماحاببات ولەڭدەرى تەك post coitus كەزىندە عانا بولادى.
و. پ: نەمەسە وعان دەيىن.
ي. ب: نە دەيىن, نە كەيىن, بىراق سول ۋاقىتتا ەمەس!
و. پ: جانە ءبىر نارسە: ساياسي پوەزيا جاقسى بولۋى ءۇشىن يدەولوگيالىق بولماۋى كەرەك. ۆەتنام سوعىسى تۋرالى ولەڭدەر دارىپتەۋ پوەزياسى بولدى. ال, يسپانياداعى ازاماتتىق سوعىس قانداي دا ءبىر جاقسى ولەڭدەر تۋعىزدى, ويتكەنى ادامدار سونىمەن ءومىر ءسۇردى. ءارى سونىمەن قاتار, بۇل ەۋروپاداعى بولۋى مۇمكىن سوعىسپەن بايلانىستى. الايدا, ۆەتنامداعى سوعىس باسقاشا جاعدايدا بولدى.
ي. ب: بىلسەڭىزدەر, ۇزدىك ساياسي اقىن كاۆافيس بولدى... ادامدىق زەردەسى بىرنەشە دەڭگەيدە جۇمىس جاسايدى. ول نان مەن ماي دەڭگەيىندە دە, ساياسات دەڭگەيىندە دە جۇمىس جاساي الادى, فيلوسوفيا, ءدىن, پسيحولوگيا دەڭگەيىندە دە, ترانستسەندەنتتى دەڭگەيدە دە, كەز-كەلگەنىندە. جانە كەز-كەلگەن ولەڭ تەوريالىق تۇردە بارلىق باسپالداقتى قامتۋى كەرەك, بارلىق بۋىندى, جوعارعى مەن تومەنگىنىڭ مۇمكىن ەكەنىن بارلىق ساتى كورسەتۋى ءتيىس. بىراق, امەريكالىق ساياسي پوەزياعا كەلسەك ۆەتنام سوعىسىندا, بۇل قولدارىنان كەلمەدى. سوعىسقا تىم جىلدام ىلەسىپ كەتتى.
و. پ: جانە بۇل جۋرناليستىك ماعىنادا. بىلەسىز بە, اقىن ءبىرىنىڭ جاقسى, ەكىنشىسىنىڭ جامان ەكەنىن ايتا المايدى. ول مانيحەيلىك بولار ەدى. اقىن, ۇلكەن اقىن قاشان دا باسقا تاراپتا بولادى.
ي. ب: ءدال سولاي. بۇل وتە ماڭىزدى. پوەزيا, ناقتىلاساق, انتيمانيحەيلىك قۇبىلىس.
و. پ: ءيا. بىلسەڭىزدەر, دانتەدەگى تاڭعالارلىق نارسە مىناۋ. «توزاقتى» وقىعاندا كوپ نارسەنى جان-جۇيەڭمەن سەزىنەسىڭ. دانتەنىڭ ءوزى سەزىنگەندەي.
ي. ب: ال مەن ءۇشىن «قۇدىرەتتى كومەدياداعى» ەڭ ۇزدىگى – «ماقشار». ريمدىك اقىن ءستاتيدىڭ تاماشا ءبىر ساحناسى ەستەرىڭىزدە مە؟ اسەرلى ەشتەڭە وقىمادىم. ۆەرگيلي مەن دانتە وعان جاقىنداپ, «كىمسىڭ؟» دەيدى. ول: «مەن – ستاتي, ريمدىك اقىنمىن. مەنىڭ باقىتىما وراي ءبىر ۋاقىتتا ريمدە ۆەرگيليمەن ءومىر ءسۇرۋ ماڭدايىما بۇيىرعان» دەگەن سەكىلدى جاۋاپ بەرەدى. دانتە ەرىكسىز جىميادى. ال ستاتي «سەن ماعان نە ءۇشىن ك ۇلىپ تۇرسىڭ؟» دەيدى. ۆەرگيلي ول تۋرالى ەشتەڭە ايتپاۋى ءۇشىن دانتەگە بەلگى بەرەدى. الايدا دانتە ءبارىبىر ونىڭ ەسىمىن ايتقاندا, ستاتي تىزەسىن بۇگىپ, ۆەرگيليدىڭ اياق كيىمىن ءسۇيۋدى قابىل الادى. «نە ىستەپ جاتسىڭ؟» دەپ سۇرايدى ۆەرگيلي, ء«بىز ەكەۋمىز دە كولەڭكە ەمەسپىز بە؟». ستاتي: «تىرىلەر الەمىندە سەنى قالاي جاقسى كورگەنىن ەلەستەتشى, ەگەر مۇندا بولساڭ, ولىلەر الەمىندە مەن سەنىڭ ءتىرى ءتانىڭ ءۇشىن كولەڭكەڭدى قابىل الامىن» دەپ جاۋاپ بەرەدى.
و. پ: ەندەشە, پاۋند پەن ەليوت بۇل تۇرعىدا دۇرىس ايتقان. دانتە – ۇلى ۇلگى.
ي. ب: ماعان وۆيدي مەن دانتە ۇنايدى, كەيبىر باسقا اقىندار دا, ارينە. بىراق, بايىرعىلاردان ەكەۋىن تاڭدار ەدىم.
و. پ: ءسىز ءوۆيديدى جاقسى كورەسىز بە؟ «مەتامورفوزالارىن»؟
ي. ب: «مەتامورفوزالارى» مەن «مەرەكەلەرىن».
و. پ: دەمەك, سىزگە گرەك اقىندارى ۇنامايدى عوي؟
ي. ب: كەيبىرەۋلەرى ۇنايدى, بىراق, اسا ەمەس.
و. پ: گرەك انتولوگياسى – عاجاپ. مەن ءۇشىن سافو جۇمباق. پروپەرتسيانى قايتالاپ وقىسام دا. كاتۋللدى دا.
جانە ەشكىم ەسكە المايتىن, الايدا, تاڭعالارلىق اقىن – لۋكان. ول بىزگە ون جەتىنشى عاسىرداعى عاجايىپ اۋدارماسى ارقىلى جەتتى.
ي. ب: كەلىسەمىن. ءبارى دۇرىس. بارلىعىن 100 پايىز قابىلدايمىن. سوندا دا ءبارىبىر, بىلمەيمىن. وۆيديدە ەشكىمدە بۇرىن بولماعان قۇلاش, كولەم بار, ولشەمى كەڭ. راس, مەن ونى تەك ورىس تىلىندە وقىدىم. ول قاراپايىم ويلار ارقىلى ءسىزدى تولىستىرادى. نەگىزگىسى بولماسا دا, مەنىڭ ونى جاقسى كورۋىمنىڭ مىسالى وسى. سيۋررەاليزم دەگەنىمىز – ءبىزدىڭ جەتىستىگىمىز ەمەس. سيۋررەاليستەردە انتيكالىق داۋىردەن ءىزاشارلار بولعان. مەن گرەك ميفولوگياسىن سيۋررەاليزمنىڭ انتيكالىق فورماسى دەپ اتاۋدى ۇسىنار ەدىم.
و. پ: ءپالى!؟ ءسىز شىنىمەن دە سولاي ەسەپتەيسىز بە؟
ي. ب: البەتتە. ءيا, سولاي ەسەپتەيمىن.
و. پ: ال مەن ءۇشىن سيۋررەاليزم بۇعان قاراما-قارسى ماعىنا بەرەدى. ياعني, سيۋررەاليزم باتىس وركەنيەتىنە انتيكالىق ەمەس, سەزىمنىڭ باسقا ءتۇرىن اشتى, رومانتيزم باتىستىق ەمەس سەزىمدەر مەن داستۇرلەردەن بۇرىن ەسىك اشتى, ال ودان كەيىن سيۋررەاليزم مۇنى قايتادان جاسادى...
ي. ب: جوق, بۇل تەك باتىس پەن شىعىستىڭ اراقاتىناسى تۋرالى سۇراق بولدى دەپ ويلامايمىن.
و. پ: ول ءسىزدىڭ ورىس, مەنىڭ مەكسيكاندىق بولعاندىعىمىزدان. شىندىعىندا, ءبىز ەكەۋمىز ەكى بولەك ارنادامىز. ءبىز باتىستىڭ جەرگىلىكتى ادامى ەمەسپىز.
ي. ب: و, ءيا. ءيا.
و. پ: ءسىز سولتۇستىكتىڭ تاعىسىسىز.
ي. ب: كەشىرىڭىز, مەن بۇدان الدەقاشان باس تارتقام!
و. پ: ...مۇنىڭ ءبارى ءسىزدىڭ كەرەمەت پوەزياڭىزدا كورىنىس تاپقانى بايقالادى. وعان قوسا, ەكەۋمىزدى ەكى سەبەپ تۋىستاستىرادى. بارىنەن بۇرىن, ءبىز (مەكسيكاندىقتار) – يسپانيانىڭ ۇلدارىمىز. ال يسپاندار ءدال ورىستار سەكىلدى بولعان, قانداي دا ءبىر ماعىنادا. ەكىنشىسى, ءبىز كولۋمبقا دەيىن ءومىر سۇرگەنبىز. ءبىز – ۇندىستەرمىز.
دج. ا: باتىستىڭ سىزگە نە ىستەگەنىنە قاراڭىزشى!
ي. ب: ءيا. وكتاۆيونى مىنا ورىندىققا وتىرعىزدى!
و. پ: ءيا, سوندىقتان مەن وتىرمىن. قۇرباندىق جاساۋدىڭ ورنىنا...
*بەنيتو مۋسسوليني – يتالياندىق ساياسات جانە مەملەكەت قايراتكەرى, ۇلتتىق فاشيستىك پارتيا كوسەمى, ديكتاتور
ورىس تىلىنەن تارجىمالاعان: ەدىلبەك دۇيسەن