قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 6-بابىندا رەسپۋبليكانىڭ وسىمدىك الەمى مەملەكەتتىڭ مەنشىگى دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. بۇگىنگى تاڭدا ونى قورعايتىن 120 مەملەكەتتىك ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرى بار. ولاردىڭ باقىلاۋىنا 29 ملن گەكتار مەملەكەتتىك ورمان قورى قارايدى. ال بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق جەرىنىڭ 10,8 پايىزى دەگەن ءسوز.
ورمانداردى قورعاۋشى مەكەمەلەردىڭ مىندەتىنە ورمان قورىنىڭ ەسەبىن جۇرگىزۋ, اعاش كەسۋ جانە اعاش ەگۋ جۇمىستارىنا باقىلاۋ جاساۋ, ورمانى ءوسىپ كەتكەن اۋماقتاردى اعاش قورىنىڭ ەسەبىنە الۋ, ورتتەن قورعاۋ جانە ت.ب. جۇمىستار كىرەدى. ارينە ورمانداردى رۇقساتسىز قۇرتۋعا قارسى كۇرەس, سول سياقتى تۋريستەرگە ورمان تازالىعى مەن قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ بويىنشا تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزۋ دە وسى قىزمەتتىڭ مىندەتى. ورماندى ءتۇرلى اۋرۋلاردان ساقتاپ, سونداي-اق كەسىلگەن اعاشتاردىڭ ورنىنا جاڭا تۇقىم ەگۋ سياقتى جۇمىستاردى ۇيىمداستىراتىن وسى قىزمەتتەر.
مىنە, وسىنداي ماڭىزدى قىزمەتتەر اتقاراتىن مەملەكەتتىك مەكەمەلەردى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى وڭتايلاندىرۋدى جەلەۋ ەتىپ, ءبارىن ءبىر زاڭدى تۇلعاعا بىرىكتىرۋدى ۇسىنىپ وتىر. وسى ماسەلەنى زەرتتەي كەلە ءبىز كەلەسى سەبەپتەرمەن ونىڭ تيىمسىزدىگىن انىقتادىق. ورمان شارۋاشىلىعىن باسقارۋ جۇيەسى كەزىندە الەمدەگى وزىق تاجىريبەلەردى ەسكەرىپ قۇرىلعان ەدى. كەڭەس وداعى جىلدارىندا ول اۋستريا مەن گەرمانيانىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەۋ ارقىلى ۇيىمداستىرىلعان. ال قازاقستانداعى ءاربىر ونىنشى گەكتار وسى جۇيەنىڭ ارقاسىندا قولدان وتىرعىزىلعان. قالىپتاسقان وسى جۇيەنىڭ وزىقتىعى ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن جىلدار بويى دالەلدەدى. ال تاۋەلسىز قازاقستان ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرىن سول قالپىمەن قالدىرىپ, 2002 جىلى ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن وبلىستىق مەنشىكتىڭ قاراۋىنا بەرگەن ەدى. الايدا ونىڭ اۋداندىق مەنشىككە بەرىلمەيتىندىگى دە اتاپ كورسەتىلگەن.
ورماندار مەن جان-جانۋارلار الەمىن قورعاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ ۇيىمدىق-شارۋاشىلىق جانە وندىرىستىك-اۋماقتىق بىرلىگى بولىپ سانالادى. ەندى ولاردىڭ ءبارىن بىرىكتىرىپ, ءبىر زاڭدى تۇلعا جاساۋ ءۇشىن ورمان شارۋاشىلىعىن ۇيىمداستىرۋ مەن باسقارۋدىڭ نەگىزىن, سونداي-اق قۇقىلىق بازاسىن قايتا قاراۋعا تۋرا كەلەدى. مۇنداي قايتا قاراۋ ورمان شارۋاشىلىعىنا بايلانىسى بار بارلىق نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە, سونىڭ ىشىندە ورمان كودەكسىنە كوپتەگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى. قىسقا ۋاقىتتا ازىرلەنەتىن وسىنداي وزگەرىستەردىڭ ورماندى وتتان قورعاۋ, براكونەرلەرگە قارسى كۇرەس, زيانكەستەردى جويىپ, ورمانداردى اۋرۋلاردان ساقتاۋ سياقتى جۇمىستاردى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىنشىلىك بەرەتىنىنە كۇمانىمىز بار.
سونىمەن قاتار وزگەرىستەر بۇرىنعى زاڭداردىڭ تالابىنا سۇيەنىپ جۇمىس ىستەيتىن ورمان قۇرىلىسى جۇمىستارىن دا اقساتىپ, ولاردى قايتا قۇرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجات تالاپ ەتەتىن بولادى. ورمان قۇرىلىسى جۇمىستارىنىڭ تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ كوميتەتىمەن كەلىسىلگەن باعاسىنا سايكەس ءارتۇرلى جەر رەلەفتەرىن ەسكەرە قاراعاندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا 171,9 ملرد تەڭگە تالاپ ەتەتىن كورىنەدى. بۇل قاراجات بولىنگەن كۇننىڭ وزىندە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ورمان شارۋاشىلىعى جۇمىستارىن جاپپاي قايتا قۇرۋ مۇمكىن ەمەس. وسىنىڭ ۇستىنە مەكەمەلەردىڭ ۇيىمداستىرۋ فورمالارىن وزگەرتۋ مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجاتتار دا تالاپ ەتەدى. ورمانداردىڭ مەملەكەتتىك ەسەبىن جاساۋ مەن مەملەكەتتىك كاداسترلار قۇرۋدىڭ وزىنە قىرۋار قارجى كەتەدى.
بۋحگالتەرلىك مەكەمەلەردى ورتالىقتاندىرۋ دا ءوز كەزەگىندە قىرۋار قاراجات شىعىندارىنا سوعادى. كاسىبي بىلىكتىلىگى جوعارى ماماندار مۇندايدا جۇمىستان كەتەدى, ال ول ەسەپ-قيساپ جۇمىستارىنىڭ اقساۋىنا سوقتىرادى.
بىزدە وڭتايلاندىرۋدى جاساعاندا كوپتەگەن لاۋازىمدار قىسقارتىلادى, سونىڭ ەسەبىنەن قاراجات ۇنەمدەلەدى دەپ جاريالاپ الادى دا, ءىس جۇزىندە تولىپ جاتقان جوعارى اقى الاتىن جاڭا قىزمەتتەر (باس ديرەكتور, ونىڭ ورىنباسارلارى, باسقارمالار باستىقتارى جانە ت.ب.) تۋىنداپ جاتادى. سوندىقتان اقشا ۇنەمدەيمىز دەگەننىڭ ءوزى بوس ءسوز بولىپ شىعادى. ونى ءومىردىڭ تالاي مىسالدارىنان كورىپ ءجۇرمىز.
مىنە, وسى اتالعان جايتتى ءبىز ۇكىمەت نازارىنا ۇسىنىپ, ماسەلەنى تەرەڭىرەك زەرتتەۋدى سۇرادىق. ەندى «ەگەمەننىڭ» بەتى ارقىلى قالىڭ كوپشىلىككە دە جەتكىزىپ وتىرمىز.
نۇرلان قىلىشباەۆ,
سەنات دەپۋتاتى