قاراعاندى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا «ارقايىم – قالالار ەلى: كەڭىستىك پەن بەينەلەر» دەپ اتالعان حالىقارالىق فوتوكورمە اشىلدى. شارانى فوتوگراف, «اrarat» حالىقارالىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, ەۋروپا جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى يۋري زۋيكوۆ جانە رەسەي جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى, «اrarat» حالىقارالىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى يرينا جۋراۆلەۆا ۇيىمداستىردى.
رەسەيدىڭ چەليابى وبلىسى اۋماعىندا ورىن تەپكەن, قولا ءداۋىردىڭ بىرەگەي ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشى رەتىندە تانىلعان ارقايىم قالاشىعىنىڭ اشىلعانىنا بىلتىر 30 جىل تولعان بولاتىن. اتالعان كورمە وسى داتاعا جانە پروفەسسور, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ارحەولوگ گەننادي ءزدانوۆيچتىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالدى.
– بىزگە الماتىداعى ارىپتەستەرىمىز قوڭىراۋ شالىپ, ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ وسى كورمەنى قاراعاندىدا كورسەتكىسى كەلەتىندەرىن جەتكىزدى. ءبىز ول باستامانى قولدادىق. نەگىزى, قولا ءداۋىرى ورتالىق قازاقستاننان باستاۋ الادى. بىزدە دە ارقايىم سەكىلدى تاريحي قونىستار بار. مىسالى كەنت, اقسۋ-ايۋلى, بەعازى, – دەيدى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى ەرجان نۇرماعانبەتوۆ.
«ارقايىم – قالالار ەلى: كەڭىستىك پەن بەينەلەر» ەكسپوزيتسياسى كورەرمەندەردى «اريلىك زاتتار كەشەنىمەن» تانىستىرادى. ونى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنىڭ ارحەولوگتارى 150 جىلدان استام ۋاقىت بويى ىزدەگەن.
فوتوكورمەدەگى ستەندتەردە «قالالار ەلى» ەسكەرتكىشتەرىنىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى, نىعايتىلعان جانە نىعايتىلماعان قونىستاردىڭ اۋەدەن تۇسىرىلگەن فوتوسۋرەتتەرىنىڭ قۇپياسى اشىلعان ماتەريالدارى, ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىنىڭ ءتۇرلى كەزەڭدەرىندەگى فوتولارى, تۇمسا تابيعاتتىڭ جانە 14 نىعايتىلعان قونىستىڭ زاماناۋي دالا جاعدايىنداعى اۆتورلىق سۋرەتتەرى كورىنىس تاپقان.
– «قالالار ەلى» دەگەن تەرمين زەرتتەۋ باستالعاننان-اق قالىپتاسقان بولاتىن. ول وڭتۇستىك ورالداعى جانە سولتۇستىك قازاقستاننىڭ ءبىر بولىگىندەگى نىعايتىلعان 20-دان استام قونىستان تۇرادى. قاراعاندىداعى فوتوكورمەمىز گەننادي ءزدانوۆيچتىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالدى. ول ارقايىم الەمىن اشقان, «قالالار ەلى» تەرمينىن ويلاپ تاپقان ادام. قازىرگى ۋاقىتتا عالىم ارقايىم زەرتتەۋلەرىن قورىتىپ, مونوگرافيا جازىپ ءجۇر. كورمە ونىڭ مونوگرافياسىنىڭ اتاۋىمەن اتالادى. ارقايىم – «قالالار ەلىنىڭ» ءبىر بولىگى, كيەلى جەر, – دەيدى كورمە ۇيىمداستىرۋشىلارىنىڭ ءبىرى, فوتوگراف يۋري زۋيكوۆ.
جالپى, ەكسپوزيتسيا بارلىق جاستاعى كورەرمەن ءۇشىن قىزىقتى بولماق. كورمەنى ارالاماس بۇرىن كەلۋشىلەر ارحەولوگ گەننادي ءزدانوۆيچتىڭ 1996 جىلى تۇسىرگەن 30 مينۋتتىق دەرەكتى ءفيلمىن تاماشالاي الادى.
ايتا كەتۋ كەرەك, ارحەولوگ گەننادي بوريسوۆيچ زدانوۆيچ 1972-76 جىلدارى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە اعا وقىتۋشى بولىپ جۇمىس ىستەگەن. قازىرگى تاڭدا ول چەليابى مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني «ارقايىم» قورىعى ديرەكتورىنىڭ عىلىم جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتەدى.
ال كورمەنىڭ ەسىگى كەلەم دەۋشىلەر ءۇشىن 4 قاراشاعا دەيىن اشىق بولادى.
قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى