تاياۋدا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆتىڭ توراعالىعىمەن بىلعارى كاسىپورىندارىن قولداۋعا ارنالعان ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسى ءوتتى. القالى جيىندا كوميسسيا مۇشەلەرى سىرتقى ساۋدا ساياساتىنداعى ماسەلەلەردى, حالىقارالىق ەكونوميكالىق ۇيىمدارعا قاتىسۋ جايىن, وڭدەلمەگەن ءىرى قارا مالدىڭ تەرىسىن ەكسپورتتاۋعا تىيىم سالۋ تەتىكتەرىن قاراستىردى.
قازاقستانداعى بىلعارى كاسىپورىندارىنا شيكىزات جەتىسپەيتىندىگى بۇعان دەيىن ءجيى ايتىلىپ جۇرگەن جايتتاردىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى. مال تەرىسىنەن جارتىلاي فابريكات جانە دايىن ءونىم شىعاراتىن كاسىپورىنداردى قاجەتتى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى 2016 جىلدىڭ قاراشاسىنان 2017 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنا دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان تىسقارى جەرگە وڭدەلمەگەن ءىرى قارا مال تەرىسىن شىعارماۋ جونىندەگى بۇيرىق تا شىعارعان بولاتىن. مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنە سەنسەك, بۇل شارا ناقتى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسىن جاقسارتىپ, ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزىپتى. وسىلايشا 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا دايىن بىلعارى ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 4,1 ەسەگە ۇلعايىپ, 2017 جىلى 15,5 ملن شارشى دەتسيمەتردى قۇراعان.
مۇنداي وڭ ديناميكا ەكسپورتتا دا بايقالىپ وتىر. اتاپ ايتار بولساق, 2017 جىلى يلەنگەن تەرى ەكسپورتىنىڭ كولەمى 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا 91 پروتسەنتكە ارتىپ, 164,9 مىڭ توننادان ( 506,7 مىڭ دوللار) 315,8 تونناعا (803,3 مىڭ دوللار) دەيىن ءوستى. يلەنگەن تەرىلەردىڭ ورتاشا ەكسپورتتىق باعاسى جارتىلاي فابريكاتتار باعاسىنان 4 ەسە جوعارى ەكەنىن دە ايتا كەتكەن ءجون.
قازاقتا «توعىز قابات تورقادان توقتىشاقتىڭ تەرىسى ارتىق» دەگەن ءسوز بار. جەڭىل ونەركاسىپتە ەڭ ءجيى قولدانىلاتىنى سيىردىڭ تەرىسى دەسەك, ءبىر سيىردان الىنعان تەرى شامامەن 20 كيلوعا دەيىن تارتادى ەكەن. تەرى قابىلدايتىن ورىنداردا ونىڭ ءار كيلوسى ءۇشىن 300 تەڭگە تولەيتىنىن ەسكەرسەك, 6 مىڭ تەڭگەدەي پايدا تۇسەدى دەگەن ءسوز. وكىنىشكە قاراي, ءوزىمىزدىڭ فابريكالارىمىزعا شيكىزات جەتپەي جاتقان تۇستا سويىلعان مالداردىڭ تەرىلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى شەتەل اسىپ كەتەدى. تۇركيا, قىتاي, رەسەي سىندى كورشىلەس ەلدەردە ونى تەرەڭدەتىپ وڭدەپ, ءتۇرلى تاۋار ازىرلەپ, كەيىن قازاقستان نارىعىنا ونداعان ەسە قىمبات باعاعا قايتا ساتادى. ەلىمىزدە جىل سايىن 7 ميلليوننان استام مال سويىلىپ, الىنعان تەرىلەرىنىڭ 98 پروتسەنتى شەتەلگە شىعارىلادى. ءوز ەلىمىزدە وڭدەلەتىن تەرىنىڭ ۇلەسى 2 پروتسەنت شاماسىندا عانا. ەندىگى ۋاقىتتا ءىرى قارا مال تەرىسىن ەكسپورتتاۋدى شەكتەۋ وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا ءتيىس.
جالپى, قازاقستاندا وڭدەلگەن تەرىنىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىلارى – وتاندىق اياق كيىم, تىگىن فابريكالارى, اتەلە, بىلعارى-گالانتەرەيا, ەر-تۇرمان تسەحتارى. رەسەي مەن تۇركيانىڭ اياق كيىم فابريكالارى دا ءبىزدىڭ ءونىمدى تۇتىنادى. ال جارتىلاي فابريكاتتار نەگىزىنەن يتاليا, تۇركيا, ءۇندىستان, قىتاي, رەسەي, يسپانيا, پورتۋگاليا ەلدەرىنىڭ نارىعىنا شىعارىلادى ەكەن.
سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ جاسالىپ جاتقانى بەلگىلى. مال تەرىسىن ەكسپورتتاۋعا قاتىستى شەكتەۋ وسى اتالعان سالانىڭ جۇگىن جەڭىلدەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەرى ءسوزسىز. كيىم, اياق كيىم, گالانتەرەيا ونىمدەرىن ءوندىرۋ ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارىن وتاندىق شيكىزاتپەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ قاجەت ەكەنى تۇسىنىكتى. سوندا عانا ونىمدەر يمپورتتىق ونىمدەرمەن باسەكەلەسە الادى.
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»