الماتىدا «عاسىرلار توعىسىنداعى ۇرپاقتار جالعاسى» كورمەسى اشىلدى

جىل سايىن ناعىز شەبەر شىعارمالاردىڭ باسىن قوساتىن ونەر جارمەڭكەسى بيىل قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ 85 جىلدىعىنا ارنالىپ وتىر. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ سوزىنشە, ارنايى كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ قاتاڭ ىرىكتەۋىنەن وتكەن ءورىسى كەڭ, ورەسى بيىك دەپ  تانىلعان ۇزدىك جۇمىستار عانا كورمەدەن ورىن تاپقان. ساراي ءىشىن كومكەرگەن كوپ كارتينالاردىڭ ونە بويىنان وتكەن تاريحتىڭ سارىنىن, ءار زاماننىڭ اقيقاتىن كورگەندەي بولدىق. حالقىمىزدىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارى, ەلدىڭ ماقسات-مۇراتى مەن ۇلتتىق قاسيەت سۋرەتشىلەر شىعارماشىلىعىنداعى ءتۇرلى جانرلاردا ءار قىرىنان  كورىنىس تاپقان. اعا بۋىن مەن جاستار اراسىنداعى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن جالعاعان ايتۋلى كورمەدەن  ءمۇسىن,  قولونەر, كەسكىندەمە, اكۆارەلدى جۇمىستار, گرافيكا, سياقتى ءتۇرلى جانرداعى ونەر تۋىندىلارىن تۇگەل تاباسىز.

– ونەر تاريحىنداعى ءاربىر اعىم – زامان تولقىنىسى دەسەك, سونىڭ جارشىسى – سۋرەتشى. 70-80 جىلدارى قازاق كلاسسيكالىق بەينەلەۋ ونەرىندەگى ديناميكالىق سەرپىلىستە كاسىبي قولدانبالى ونەر سالاسىنداعى سۋرەتشىلەردە فورما مەن كەڭىستىكتى رەاليستىك, اۆانگارتتىق, اۆستراكتسيالىق مانەردە ەركىن كوزقاراستاعى شىعارماشىلىقتارىمەن ەرەكشەلەنەدى. سۋرەتشىلەر سول زاماننىڭ رۋحىن بەينەلەي وتىرىپ, ۇلتتىق مانەر مەن فورمانىڭ نەگىزىن قالادى. ءار تۋىندىدا شىنايىلىق اۋەنى اسقاقتادى. زامان كەلبەتى تانىلدى.  XX عاسىردىڭ اياعىندا قازاق ەلى تاۋەلسىز مەملەكەت بولعان تۇستا «قكسو» قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعى بولىپ وزگەرتىلدى. سونداي-اق جالپى قازاق بەينەلەۋ ونەرىندە زاڭدىلىقتار ايتارلىقتاي وزگەرىپ, ۇلتتىق تاريحتىڭ سىرىن شەرتتى.

توقسانىنشى جىلداردان باستاپ بۇگىنگى كۇندە سۋرەتشىلەر قالامىنان تىس قالعان كونە مادەني-تاريحتى قايتا جاڭعىرتۋ ماسەلەسى ورىن الدى. ونەر يەلەرى اۆتورلىق كومپوزيتسيالىق يدەيا مەن كوركەمدىك مانەردى نەگىزدەۋدە وزدەرىن سىناققا الدى. زاماناۋي كوركەموبروز «جاڭاشىل رەاليزم» اعىمدا ورتا بۋىن جانە جاس سۋرەتشىلەر ارحەتيپتىك تۇركى ميفولوگياسىن قوعامدىق تىرشىلىكپەن بايلانىستىرا وزىندىك ەرەكشە ونەر تىلىمەن كەستەلەدى. بۇگىنگى كورمەگە سۋرەتشىلەرىمىزدىڭ قازىرگى كوزقاراسىمەن تاريحتى بايلانىستىرا وتىرىپ كرەاتيۆتى يدەياسىمەن سومداعان ءتۇرلى جۇمىستارى قويىلعان. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا زاماناۋي قازاق بەينەلەۋ ونەرىن وركەندەتۋ, الەمگە تانىتۋ ماقساتىندا  سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن رەسپۋبليكالىق كورمەلەر مەن پلەنەرلىك ءىس-شارالار ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە جىل سايىن وتكىزىلىپ كەلەدى. بۇل شارانىڭ سۋرەتشىلەردىڭ شىعارماشىلىق تۇرعىدان وسۋىنە تيگىزەر ۇلەسى زور,  – دەيدى كورمە جەتەكشىسى, ونەرتانۋشى گۇلنار قۋاندىققىزى.

كورمەدەن  قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعى قۇرىلعان كەزدەن باستاپ قولىنان قىلقالامى تۇسپەي كەلە جاتقان بەلگىلى سۋرەتشى تۇرسىن ءابۋوۆ, كەستە ونەرىن كەسكىندەمەمەن ۇشتاستىرىپ حالقىمىزدىڭ رۋحاني بايلىعى مەن تاريحىن ءوز شىعارماشىلىعىنا ارقاۋ ەتكەن مۇحامەدجان زەينەلحان, ودان بولەك راحمان بەرتىلەۋوۆ, ومىربەك جۇبانيازوۆ سىندى ونەر يەلەرىنىڭ, تاعى باسقا دا سۋرەتشىلەردىڭ شوقتىعى بيىك تۋىندىلارىن ايرىقشا اتاۋعا بولادى.

«بيىل سۋرەتشىلەرىمىز بەلسەندى. ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندەگى ۇزدىك ونەر يەلەرىنىڭ جۇمىستارى وسىندا تۇر. قازاق سۋرەت ونەرى الەمدىك ونەردەن ءوز بيىگىن الدى دەپ ايتا المايمىن.  جالعىز ءبىز عانا ەمەس كەڭەس وداعى قۇرامىندا بولعان قاي مەملەكەتتىڭ دە بۇل سالاداعى دەڭگەيى ورتاشا. ويتكەنى ول تۇستا سۋرەتشىلەرگە جاسالعان كومەك پەن قازىرگى جاعدايدى سالىستىرا المايسىز.  شىعارماشىلىق ادامدارىنا ءاردايىم قولداۋ قاجەت. كوپتەگەن شەت مەملەكەتتەردە سۋرەتشىلەردىڭ قال-جاعدايىنا قاراپ, مەملەكەتتىڭ جاعدايىن باعالايدى.  كوش جۇرە تۇزەلەر. ەڭ باستىسى سۋرەتشىلەردىڭ تالپىنىسى كوڭىل قۋانتادى», – دەيدى  قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ توراعاسى ومىربەك جۇبانيازوۆ.

ارمان وكتيابر,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى