اقىن جازارىندا بەلگىلى ءبىر ماقساتتى كوزدەدى مە, جوق پا, بىلمەيمىز. ويتكەنى ءبىر تاقىرىپتى جوسپارلاپ وتىرماعان سياقتى جازۋعا. ويدا قورىتىپ, جۇرەكتە تەربەتىپ, كوزدەگەن تاقىرىبىمەن «اۋىرۋى» مۇمكىن, الايدا وقيعانى قيىستىرىپ جوسپارلاپ جاتپايتىنعا ۇقسايدى.
ونىڭ ۇستىنە ولەڭ جوبا ەمەس قوي. ءوزى دە ايتپاۋشى ما ەدى, «قۇلاعىما سىبىرلايدى» دەپ. ايتەۋىر ولەڭدەر اعىل-تەگىل باستالادى دا, قۋاتتى تىلسىمىمەن باۋراپ الادى عوي. ال مىنا ويدان سوڭ مىنانى ايتام دەپ جوسپارلى جازعان دۇنيەلەر بىردەن بايقالادى. باستاپقى ەكى جولداعى ۇيقاس ءتورتىنشى جولدا تۇيىندەلەتىن ويعا قۇرىلادى جانە ايتارىن باپپەن وربىتكەنى سونادايدان اڭعارىلادى. بۇل ارينە ونداي اقىندار ءالسىز دەگەن ءسوز ەمەس, الايدا مۇقاڭ بۇل قاتاردان ەمەس. كوپ ولەڭدەرى جوسپارسىز باستالادى دا, ەكپىنىنە ەرتىپ اكەتەدى.
مىنا پوەماسى دا اعىل-تەگىل قۇيىلىپ, ءارتۇرلى اعىس قارقىنىمەن الا قاشادى. قازاناتتىڭ ۇستىندە قالقىعانداي ەمەس, قازاق ءسوزىنىڭ قۇدىرەتى بيلەپ بارا جاتقانداي تۇلا بويدى. سارقىراپ, قۇلديلاپ, قۇلدىراڭداپ ەكپىندەگەن بالا تولقىن, جاس تولقىن, انا تولقىن قۇيقىلجىپ بارىپ باسىلىڭقىراپ, قايىرا قارقىندايدى. الاسۇرعان كۇيگە كەلىڭكىرەيدى. قايتكەندە دە بىرقالىپتى ىرعاق ەمەس. «مىلتىق العان ساياتشى تۇگىلى, ءتىرى جان ماڭايىنان جۇرمەيتىن», اتاۋىنىڭ ءوزى تاعدىرىنا كورىنگەن جەتىمكولدىڭ باسىندا ءبىر مازاسىزدىق بارى باستاپقى بولىمنەن-اق بىلىنەدى. سول مازاسىزدىققا وقىرماندى قوسا تارتىپ بارا جاتقاندا, كىلت توقتايدى دا ادام تاعدىرى قوسامجارلانادى.
«بالا جاتىر توسەكتە البىراعان,
اكە جاتىر ەدەندە قالجىراعان.
ءتۇن كۇزەتىپ انا وتىر, قوس جانارى,
شاراسىزدان شارشاعان, جاۋدىراعان», دەپ ماناعى اققۋلارسىز ءارى-ءسارى كۇي كەشكەن جەتىمكولدىڭ جاعدايىنا مىنا وتباسىنىڭ تاعدىرىن جالعاپ قويادى. «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» پوەماسى وسىلايشا ارنەدەن سەكەم العان جاراۋ اتتىڭ قۇلاعىن قايشىلاعانىنداي توسىن باستالادى دا, جۇيتكىگەن جىر اعىسىنا بىردەن باتىرادى. التى اي قىس ايدىنىن ساعىنىپ جەتكەنىمەن, كەلگەن بويدا بىردەن قۇلاپ قونا كەتپەگەن اققۋلاردىڭ ءوزى, ودان كەيىن مۇلدە جولاماي كەتكەنى, قۇس تۇگىلى كىسى بالاسى جۋي بەرمەيتىنى, سويتە تۇرا كول بەتىنىڭ تىنشىماۋى...
جالپى ءبىز قاسيەت دەگەندى قالاي تۇسىنەمىز. شىعارما «قاسيەت... قاسىرەت... قاسىرەت... قاسيەت...» دەپ اياقتالادى عوي. اۆتور وسىلايشا تۇيىنىندە ءبارىن ايتىپ تاستاعان سەكىلدەنەدى. بىراق ءبارىبىر ءبىر جۇمباعى بۇگۋلى قالعانداي سەزىلەدى. ولەڭ ءسوزدىڭ قاسيەتى دە وسىندا. اۋرۋ مەڭدەگەن بالا, شاراسىز سەندەلگەن انا, دارمەنسىز اكە نە ىستەۋ كەرەك؟ كوپتەن اۋىرعان جالعىز بالانىڭ ولمەلى كۇيىن كورگەن اتا-انانىڭ شىعاردا جانى. مۇندايدا ءبىر اۋىز ءسوزدىڭ ءوزى داتكە قۋات. باعاناعى ءتاۋىپتىڭ «اققۋمەن الاستاڭدار» دەگەن ءسوزى بار عوي, سۇيەنەرگە باسقا ءۇمىت قالماسا, كىم دە بولسا سويتەدى. ءيا, قايتەدى ەكەن؟ اقىننىڭ سۇمدىق شەشىمى وسى تۇس. وقيعا ومىردە بولدى-بولمادى, ءتىپتى ول جاعى دا ماڭىزدى ەمەس. اۆتور وسى شەشىمى ارقىلى انا وبرازىن كوتەرىپ تۇرعان جوق پا؟ تۋعان بالاسى ءۇشىن, ۇرپاق ءۇشىن انا قانداي تاۋەكەلگە بولسىن بارادى. بالاسى سوندا كەتىپ بارا جاتسا ارىستاننىڭ اۋزىنا كىرىپ امان الىپ قالۋعا بار. ءسىز ماعاۋيننىڭ «شاقان شەرىسىن» ەسكە الىڭىز. وندا اكە, شەشە, بالا شاي ءىشىپ وتىرعاندا جاپانداعى جالعىز ۇيگە گۇر ەتىپ جولبارىس كىرىپ كەلىپ, ۇستەلدىڭ شەتىندەگى بەس جاسار بالانى بەلدەن-ءبىر-اق قىسىپ الىپ جونەلگەندە, كىم قانداي ارەكەت ەتۋشى ەدى؟ ازۋىنا ات بايلايتىنداي قايراتتى شاقان, باتىر شاقان قارەكەت قىلماق تۇگىلى, وتىرعان ورنىنان تۇرۋعا جاراماي قالماي ما؟ ال ايەلى, جولبارىستىڭ اۋزىندا كەتكەن بالانىڭ اناسى ۇشىپ تۇرىپ, كوسەۋدى ۇستاپ جولبارىستىڭ سوڭىنان قۋا جونەلەدى. سول اڭىرعان كۇيىنەن ايىعىڭقىراپ, اقىلىن جيا باستاعان شاقان ورنىنان تۇرىپ ەسىكتەن شىعۋعا جاراعاندا, بالانى تاستاي سالا اناسىنا شاپقان جولبارىس ايەلىن كوز الدىندا جايراتىپ كەتە بارادى. «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» پوەماسىندا وقيعا باسقا دەمەسەڭىز, انانىڭ ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى مەن تاۋەكەلى بۇدان ءبىر كەم تۇسپەيدى. «اققۋدى اتپا, دوسىڭدى ساتپا» دەيدى قازاق تانىمى. تەگىن ايتپايدى عوي. ال انا بولسا ۇرپاعىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن حالىق اتتاماعان قاسيەتتى تارك ەتەدى. مۇمكىن ادامدى الما جەۋگە ماجبۇرلەگەن حاۋا انا جەرگە ۇرپاق ءسۇيىپ, ادامزاتتىڭ تۇقىمىن كوبەيتۋدى كوزدەپ تۇسكەن بولار, كىم ءبىلىپتى. بالاسىنىڭ ەمى ءۇشىن اققۋدى اتقان انانىڭ ويى دا وسىنداي. اۋىرىپ جاتقان ءوز بالاسى عانا ەمەس, ادام دەپ ەسەپتەگەن دۇرىس. ال ءبىر ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ بار ادامدى قۇتقارىپ قالعانمەن تەڭ. ولەتىن بالا اناسى اققۋدى اتپاسا دا ولەتىن ەدى, ارينە. دەگەنمەن, شىعارماداعى اكە مەن انانىڭ ديالوگىندە ۇلكەن ءمان, ادامزاتتىق سەزىمدەر قىلاڭ بەرەدى. كۇيەۋى بارا الماعان ەرلىككە ايەلى تاۋەكەل ەتكەنى جانە تابيعاتتىڭ وعان قايىرعان جاۋابى... مەنىڭشە بۇل جەتىمكولدە اققۋدى اتىپ ولتىرگەندە, ۇيدەگى بالاسى دا ءجانتاسىلىم ەتكەن بولار. سودان كەيىن جىلقى باققان دالانىڭ ادامى, ونى – تابيعاتتىڭ ءتىلى دەگەن دۇرىس. «بىلمەيمىن, cop اتتىڭ با, باق اتتىڭ با؟ اققۋعا كەزەنەردە ىرىم جاساپ, تىم قۇرسا ساۋساعىڭدى قاناتتىڭ با؟» دەي مە ايتپەسە؟ مۇندا دا نەشە مىڭ جىلعى قازاق تانىمىنداعى نانىمدار قاتتالىپ تۇر. ءتاۋىپتىڭ كەلۋى, قان شىعارۋ دەگەن سياقتى.
باعاسىنا جەتپەسەڭ قاسيەتتىڭ قاسىرەتكە اينالىپ شىعۋى وپ-وڭاي ەكەن. بۇل قازاق ادەبيەتىندە كونەدەن جىرلانىپ كەلە جاتقان تاقىرىپ بولسا دا, اقىننىڭ وسى پوەماسىندا شىرقاۋ بيىگىنە جەتكەن. «قاسيەت! و, قاسىرەت! وسىنداي ما ەڭ؟ سورىمنىڭ قالىڭدىعى شاشىمداي ما ەڭ؟! قاسيەت! قاسيەتتەر ۇشىپ كەتتى, قاسىرەت! قاسىمداعى دوسىمداي ما ەڭ! قاسيەت... قاسىرەت... قاسىرەت... قاسيەت...» دەپ اياقتالادى.
وكىنىشتىسى, انا بالاسىنان ايىرىلسا, ايدىن اققۋىنان ايىرىلدى...