• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 30 تامىز, 2018

ازاتتىقتىڭ التىن ارقاۋى

1021 رەت
كورسەتىلدى

اتا زاڭ – اتا-بابالار ار­مان­داعان ازاتتىعىڭدى اي­قىن­­دايتىن, ەگەمەندىگىڭدى پاش ەتە­تىن, تاۋەلسىز ەل ەكەندىگىڭدى تانىتاتىن, دەربەس مەملەكەتتىگىڭدى كور­سەتەتىن قاستەرلى قۇجات. اتا زاڭ – ەلدىگىمىزدىڭ تىرەگى, ازا­مات­تىڭ ارقا سۇيەر التىن ارقاۋى. ءبىزدىڭ كۇللى تىنىس-تىرشىلىگىمىز, ءومىر سالتىمىز, قوعامنىڭ تامىر بۇلكىلى – بارلىعى نەگىزگى زاڭنان باس­تاۋ الاتىندىعى راس. اتا زاڭ – تال بەسىكتەن, جەر بەسىككە دەيىن­گى ۋاقىت ارالىعىندا ءسىزدىڭ قۇ­قىعىڭىزدى قورعايدى. اتا زاڭ – ەل ازاماتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇ­قىن تانىتاتىن, ءار وتانداسى­مىز بۇلجىتپاي ورىندايتىن زاڭ­داردىڭ التىن ارقاۋى, تەمىر­قازىعى. اتا زاڭ – بابالار اماناتى. كەشەگى قاسىمنىڭ «قاسقا جولى», ەسىمنىڭ «ەسكى جولى», ءاز تاۋكەنىڭ «جەتى جارعىسىنىڭ» جالعاسى, زاڭدى مۇراگەرى

– قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگى كونستيتۋتسياسى. تاريحتىڭ تەرەڭ قويناۋىنا ۇڭىلەر بولساق, العاشقى قازاق حاندىعى قۇرىلعاندا اتا-بابالار داستۇرىمەن قاتار, 1511 جىلى 19-باپتان تۇراتىن نەگىزگى زاڭ قابىلدانعان. وعان قازاق «قاسىم حاننىڭ قاسقا جولى» دەپ ات قويىپ, ايدار تاققان بولاتىن. ءالى دە سولاي اتالادى. 1690 جىلى تاۋكە حان «جەتى جارعىنى» قابىلدادى. بۇل زاڭ – جەتى ادەتتىك قۇقىقتىق جۇيە­دەن تۇراتىن قوعامدىق قاتى­ناستاردى رەتتەيتىن سالالاردىڭ جيىنتىعى. «جەتى جارعىنى» جاساۋعا ۇلى دالانىڭ داناگوي بيلەرى بەلسەنە اتسالىسىپتى. 

اتى اڭىزعا اينالعان اتاقتى تولە بي قايتىس بولار الدىندا ءۇش ءجۇزدىڭ يگى جاقسىلارىن جيناپ الىپ: «اتتىڭ قۇنىن, ەردىڭ قۇنىن, ايەلدىڭ قۇنىن ءوز اقى­لىمىزبەن شەشكەن ءجون» دەپ كەڭەس بەرگەن ەكەن. «مالعا سال­ساڭ باسپايتىن, ۇرساڭ شاپپاي­تىن جابى بار دا, قۋساڭ جەتەتىن, قاشساڭ قۇتقاراتىن جەلدەن جۇيرىك تۇلپار بار, ەكى ادامنىڭ باسى قوسىلسا وسەك ايتاتىن ايەل بار دا, ءبىر ەلگە انا, پانا بولاتىن ايەل بار. شەشىم ايتقاندا وسى­لاردىڭ اراجىگىن اشىپ, ەكشەپ بارىپ, قۇن كەسۋلەرىڭدى وتى­نەم», – دەپ اماناتتاپتى ارت­تا قالىپ بارا جاتقان ەل اعالا­رىنا.

اتا زاڭ – ۇلتارالىق تاتۋ­لىق­­تىڭ التىن دىڭگەگى. بۇكىل حالىق­تىڭ يگىلىگىن كوزدەيتىن كونستي­تۋتسيا قوعام مەن بيلىكتىڭ تۇراق­تىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, قازاقستاننىڭ الەم تانىعان مەملەكەتكە اينالۋىنا وڭ ىقپال ەتتى. ەلىمىز زا­يىرلى مەملەكەت. ەل باسىنا كۇن تۋىپ, ەر ەتىگىمەن سۋ كەش­كەن قيىن-قىستاۋ زاماندار­دا كيىز تۋىر­لىقتى قازاق ۇلتىن ۇلت رەتىن­دە ساقتاپ قالعان بىرلىگى مەن ىن­تىماعى دەسەك, ارتىق ايتقانى­مىز ەمەس. قازاقستاننىڭ كوپەت­نوس­تى حالقىنىڭ تاتۋلى­عى, ىنتى­ماق­­تاستىعى, بەيبىتشى­لىگى – ءبىز­­­دىڭ ەلىمىزدىڭ ەڭ باستى باي­لى­عى. ونى كوزدىڭ قاراشى­عىن­داي ساقتاۋعا تىرىسۋىمىز كەرەك.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءبىز قازىرگى كۇنى ەكونوميكالىق جە­تىس­تىكتەرگە, الەۋمەتتىك يگىلىك­تەرگە, ساياسي تۇراقتىلىق پەن ما­دەني وركەندەۋگە قول جەتكىزىپ وتىرمىز. ەلدىڭ قول جەتكەن تا­­بىس­­تارىنا, بىزدەگى ورىن العان تاتۋلىق پەن تۇسىنىستىك جاع­­داي­­­­لارىنا الەمدىك وركە­نيەت قى­­زى­عۋ­شىلىق تانىتۋدا. جەتىس­تىك­­تەرىمىز وڭايلىقپەن كەلىپ جات­­قان جوق. بۇل ەڭ الدى­مەن ىن­تى­ماقتاس­تىعىمىز بەن بىرلىگى­مىزدىڭ ارقاسىندا جە­تىپ وتىر­عان يگىلىكتى ناتي­جە­لەر. ءبىز­دىڭ ماق­­ساتىمىز – قازاق جەرىن مەكەن ەت­كەن حالىق­تىڭ اۋىز­بىرلى­گىن بۇز­باي, مەملەكەتتىڭ الەۋە­­تىن ارتتى­رىپ, الەمدىك كوش­­تەن كەنجە قال­ماي, دامىعان 30 ەل قا­تارىنان كورى­نۋ. وسى وراي­­­دا كونس­تيتۋتسيا قاعي­دات­تارى­­­نا ادال بولىپ, وعان قۇر­مەت­­­پەن قاراۋدىڭ ماڭىزى زور. ويت­­­كەنى اتا زاڭىن باعالاي بىل­گەن ەل عانا الدىڭعى قاتاردان كورىنەدى. 

گاۋحار الدامبەرگەنوۆا, 

قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

سوڭعى جاڭالىقتار